بیشترین آمار شهدای جنگ در این استان ها بود/ پیکر شهدا چگونه شناسایی شد؟

دکتر حامد نائیجی، مدیرکل روابط‌عمومی سازمان پزشکی قانونی کشور در گفتگو با روزنامه همشهری درباره فعالیت‌های این سازمان و روند شناسایی و تعیین هویت شهدای جنگ تحمیلی سوم توضیح داده است.

پزشکی قانونی هیچ وقت تعطیل نیست

صرف‌نظر از حوزه‌های آموزشی و پژوهشی که در آن فعالیت داریم در ۴حوزه مختلف، معاینات بالینی که مهم‌ترین مراجعات مردم به سازمان است و بیش از ۸۰درصد فعالیت ما را در بر می‌گیرد و حوزه‌های آزمایشگاهی، تشریح و کمیسیون‌های پزشکی فعالیت داریم. البته در بخش معاینات و بیش از آن در بخش تشریح، خدمات سازمان هیچ وقت تعطیل‌بردار نیست و در کنار فعالیت‌های سازمان در زمان جنگ مراجعات عادی هم برقرار بوده و همکاران با تلاش مضاعف سعی کردند ارجاعات معمول را پاسخگو باشند و خدمات قابل‌قبولی درباره پیکرهای مطهری که ارجاع می‌شود به سازمان ارائه کنند. 

از سویی یکسری مراجعات مثلا مربوط به تصادفات و نزاع داریم که عمده‌ترین مراجعات ما در بخش معاینات هستند و در کنار آن چیزی بیش از ۳۰مورد معاینات مختلف داریم. موردی مثل سقط قانونی ازجمله مواردی است که می‌شود گفت به نوعی اضطرار و زمان در آن مهم است و طبیعتا این نوع خدمات در قالب کشیک‌هایی که تعریف می‌شود به مراجعان ارائه می‌شود.

معاینه رایگان آسیب‌دیدگان جنگ 

سازمان پزشکی قانونی کشور در حوادثی مثل جنگ که تعداد زیادی از هموطنان دچار آسیب‌ یا صدمات جسمی می‌شوند، کار معاینه و پذیرش مصدومان و متوفیان را به‌صورت رایگان انجام می‌دهد. هدف از این اقدام همدردی با آسیب‌دیدگان است و در چنین شرایطی از خانواده آنها هیچ هزینه‌ای دریافت نمی‌شود.

تعیین هویت پیکر شهدا

در حوادث مختلف ازجمله جنگ، بخش تشریح و بخش‌های مختلفی از آزمایشگاه‌های ما درگیر این ماجرا بودند. هم به‌دلیل تعیین علت فوت و هم برای تعیین هویت شهدا و جانباختگان. شناسایی پیکر شهدا، پروتکل‌های خاصی دارد که براساس آنها پیکر مطهر شهدا که ارجاع می‌شود، کار تعیین هویت انجام می‌شود و در نهایت اگر با هیچ‌کدام از مراحل مختلف که در پروتکل‌ها پیش‌بینی شده امکان تشخیص هویت فراهم نشود از طریق آزمایش‌های ژنتیک همکاران تلاش می‌کنند تا هویت پیکرها را مشخص کنند.

نمونه‌گیری از خانواده شهدا

برای شناسایی و تعیین هویت برخی از پیکرهای مطهر آنها به تهیه پروفایل‌های ژنتیک نیاز داشتیم؛ به همین دلیل و برای سرعت بیشتر و همینطور تکریم خانواده شهدا نمونه ژنتیک بستگان درجه یک شهدا در همان شهر محل سکونت آنان گرفته و توسط سازمان به استان‌های قطب برای تکمیل مراحل آزمایش و انجام تطبیق ژنتیک ارسال می‌شد تا خانواده‌ها دچار زحمت نشوند. در تهران نتایج آزمایش‌های ژنتیک برای شناسایی شهدا ظرف ۴۸ساعت و در سایر استان‌ها درصورت مراجعه بموقع بستگان درجه یک، ظرف ۷۲ساعت اعلام می‌شد.

پزشکی قانونی غافلگیر نشد

با توجه به تجربه جنگ ۱۲روزه و تمهیداتی که از پیش درنظر گرفته شده بود، سازمان پزشکی قانونی کشور در جنگ تحمیلی سوم با هیچ کمبودی مواجه نشد. با برنامه‌ریزی‌هایی که از پیش انجام شده بود، به هیچ‌وجه غافلگیر نشدیم و به‌دلیل تهیه و تأمین کیت‌های ژنتیک مورد نیاز و سایر اقلام مصرفی، در تمامی استان‌های درگیر جنگ شناسایی، تعیین هویت و تحویل پیکرهای مطهر شهدا به خانواده‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شد.

آمار شهدا 

در جریان جنگ تحمیلی سوم ۳۳۷۵نفر به شهادت رسیدند که بیشترین شهدا به‌ترتیب مربوط به استان‌های تهران، هرمزگان و اصفهان بودند.‌ بین شهدا ۷نفر از آنها کمتر از یک‌سال سن داشتند و به‌طور کلی ۳۸۳نفر از شهدا کمتر از ۱۸سال داشتند. البته پس از آتش بس و به خاطر تداوم آواربرداری تعداد افزایش داشته که آمار آن در حال به‌روزرسانی است.

۴۰درصد پیکرها قابل شناسایی نبود

در جنگ تحمیلی سوم به‌دلیل نوع بمب‌ها و موشک‌های به‌کار گرفته شده از سوی دشمن شاهد جنایت گسترده‌ای بودیم؛ طوری که حدود ۴۰ درصد پیکرهای شهدا در ابتدا قابل شناسایی نبودند، اما همکاران ما در سراسر کشور به‌ویژه در تهران، اصفهان و هرمزگان با تلاش خود موفق شدند این پیکرها را شناسایی کنند.