ابهامات بازار آتی نفت
همانطور که باب مکنالی، رئیس موسسه مشاوره راپیدان انرژی (Rapidan Energy Group)، این هفته در کنفرانسی به میزبانی مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا گفت، این بشکههای مفقود به مانند یک خلأ هستند؛ کسری عظیمی که برای مدتی در سیستم جهانی نفت جابهجا خواهد شد، حتی اگر یک توافق صلح مسیر تنگه را بگشاید.
قراردادهای آتی نفت خام برنت دوباره به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیدهاند، اما نسبت به مقیاس این اختلال، بازار به طرز عجیبی خونسرد به نظر میرسد، به ویژه در قراردادهای با سررسید دورتر که تولیدکنندگان نفت از آنها برای تصمیمگیری در مورد حفاری الگو میگیرند. قیمتها برای سال ۲۰۲۷ در مقایسه با ۴۳درصد افزایش در قراردادهای ماه جاری، تنها ۱۷درصد افزایش یافتهاند. در همین رابطه، کایس فانت هوف، مدیرعامل شرکت دایموندبک انرژی (Diamondback Energy Inc.)، یکی از بزرگترین اپراتورهای نفت شیل، از همان جایگاهی که مکنالی صحبت کرد، گفت: «بخش پیشینی و عقب منحنی قیمت دارد به ما دروغ میگوید.»
این بزرگترین اختلال در بازار نفت از زمان یک اختلال دیگر است که آن نیز با انتظارات متکبرانه از یک پیروزی سریع در خاورمیانه تقویت میشد: بحران سوئز در سال ۱۹۵۶. تقریبا ۵۰۰میلیون بشکهای که طی دو ماه گذشته برداشت شده، معادل حدود ۶درصد از ذخایر قابل مشاهده جهانی است (اینها تخمینی هستند؛ زیرا همه ذخایر نفت گزارش نمیشوند). برای اینکه ابعاد ماجرا روشن شود، تاریخچه نوسانات ذخایر OECD، شفافترین زیرمجموعه ذخایر جهانی را در نظر بگیرید؛ جایی که کاهش ۶درصدی در حال حاضر شدیدترین افت دو ماهه از زمان شروع دادهها در سال۱۹۸۸ به شمار میرود. تا ماه ژوئن، ما میتوانیم شاهد کاهشی در حدود ۱۰ تا ۱۲درصدی در ذخایر جهانی باشیم، بسیار فراتر از محدوده کاهشهای قبلی.
برداشت از ذخایر انبارها نمود عینی یک بازار نفت فشرده است، جاییکه عرضه پاسخگوی تقاضا نیست و قیمتهای آتی باید به تناسب افزایش یابند. با این حال، این قیمتها از اوج خود در اوایل آوریل کاهش یافتهاند، حتی در شرایطی که ذخایر با بسته ماندن عملی تنگه همچنان رو به کاهش بودهاند. به طور شهودی، این نشاندهنده خوشبینی خاصی است به اینکه آتشبس فعلی به صلحی پایدار و گشوده شدن مسیر آبی نفتکشها در آیندهای نسبتا نزدیک منجر خواهد شد.
ایلیا بوچویف، رئیس سابق بخش معاملات مشتقه در شرکت کوچ گلوبال پارتنرز، در مقالهای جدید برای موسسه مطالعات انرژی آکسفورد، استدلال میکند که عوامل فنی نیز نقش برجستهای داشتهاند. او مشاهده میکند که صندوقهای پوشش ریسک که بدون دارایی نفت چندانی وارد سال شده بودند، با آغاز درگیریها به قسمت جلوی منحنی قیمت هجوم بردند و در ابتدا جهش قیمتهای آتی کوتاهمدت را تشدید کردند. اختلاف قیمت بین قراردادهای ماه اول و ششم از حدود ۲دلار در هر بشکه در اواخر فوریه به حدود ۳۵دلار در اوایل آوریل جهش کرد. با این حال، نوسانات ناشی از عوامل متعددی از جمله آزادسازی ذخایر استراتژیک و بهروزرسانیهای شوکآوری که از یک حساب کاربری خاص در تروث سوشال (Truth Social) منتشر میشد، بسیاری را مجبور کرد برای مدیریت ریسک، یا صرفا برای شناسایی سود، اقدام به فروش کنند. با این حال، او هشدار میدهد که این اثر «ضربهگیر»، به ویژه اگر تنشها در خلیج فارس دوباره تشدید شود، ممکن است پایدار نباشد.
حتی اگر شرایط درست به همین شکل باقی بماند، اگر افت سریع ذخایر انبارها متوقف نشود، موج دیگری از خرید را در پی خواهد داشت. در خوشبینانهترین سناریو که تنگه هرمز فورا بازگشایی شود، باز هم ماهها زمان میبرد تا ابتدا صف نفتکشهای مسدودشده تخلیه شود، سپس نفت ذخیرهشده محلی تخلیه شود و در نهایت چاههای بستهشده دوباره به تولید بازگردند؛ آن هم درحالیکه همه اینها باید همزمان با پاکسازی مینهایی که ایران کار گذاشته انجام شود، چیزی که خود میتواند ماهها طول بکشد. درحالیکه سرعت برداشت از ذخایر کُند میشد، اما همچنان مخازن در حال خالی شدن بودند.
و ما همچنان از سناریوی خوشبینانه فاصله داریم، درحالیکه ایران، اسرائیل و آمریکا به تهدیدهای متقابل مشغولند و دو محاصره برقرار است. مدیران نفتی آمریکایی که توسط بانک فدرالرزرو دالاس در یک نظرسنجی موقت غیرمعمول که پنجشنبه منتشر شد، مورد پرسش قرار گرفتند، با این موضوع همنظرند. چهار پنجم آنها انتظار ندارند تردد از تنگه تا پیش از ماه اوت به سطوح عادی بازگردد؛ ۴۰درصد معتقدند این اتفاق در ماه نوامبر یا دیرتر رخ خواهد داد. علاوه بر این، اکثریت آنها به طور تلویحی با اظهارنظر فانت هوف در مورد نبود سیگنال قیمتی کافی برای افزایش تولید همعقیدهاند و انتظار رشد نسبتا اندکی در تولید نفت آمریکا در سال جاری و آینده دارند.
هرچه این خلأ بزرگتر شود، پر کردن دوباره آن ذخایر نیز، هر زمان که هر چیز شبیه به شرایط عادی بالاخره از راه برسد، زمان بیشتری خواهد برد. قیمتهای نفت در طول منحنی قیمت باید به تناسب افزایش یابند تا تولید مازاد را تشویق کنند؛ یا برعکس، با از بین بردن تقاضا به همان نتیجه دست یابند.
ما نمیتوانیم آستانه دقیقی را بدانیم که ممکن است دور دیگری از خرید هیجانی را در بازار آتی ایجاد کند: یکمیلیارد بشکه برداشت شود؟ ۲میلیارد بشکه؟ با نگاهی به گذشته به نوع متفاوتی از اختلال، یعنی آغاز همهگیری کووید-۱۹، موسسه کلیرویو انرژی پارتنرز (ClearView Energy Partners) اشاره میکند که چگونه بازار نفت هنوز تا اواخر فوریه ۲۰۲۰، یعنی هفتهها قبل از منفی شدن قیمت نایمکس به دلیل سقوط تقاضا، آن فاجعه قریبالوقوع را در خود هضم نکرده بود. آن درک و آگاهی تدریجی به دست نیامد، بلکه بیشتر شبیه به یک انفجار ابرنواختری عمل کرد. تقریبا درست شش سال پس از آن روز، شکاف میان جریانهای فیزیکی نفت و بازارهای مالی، به اندازه تنگی خود تنگه عریض به نظر میرسد و روزبهروز هم عریضتر میشود.
* بلومبرگ
