در عصر تورم، اخلاق تا کجا دوام می آورد؟

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ در عصر تورم‌های بالا و مزمن، پایبندی  شهروندان به هنجارهای رسمی و غیررسمی تضعیف شده و منجر به تغییر شکل هنجارها می‌شود.  تورم مداوم نوعی نااطمینانی مزمن ایجاد می‌کند که افق برنامه‌ریزی افراد را کوتاه‌تر می‌سازد. وقتی بقا و تامین نیازهای اولیه در اولویت قرار بگیرد افراد ممکن است هنجارهای رسمی مانند  قوانین مالیاتی و مقررات اداری کمتر رعایت کنند، به‌ویژه اگر این هنجارها با واقعیت اقتصادی روزمره‌شان ناسازگار باشد. در چنین شرایطی، اقتصاد غیررسمی گسترش پیدا می‌کند و نوعی «منطق بقا» جایگزین «منطق قانون» می‌شود.

همچنین میتوان گفت که در هنجارهای غیررسمی نیز تغییر رخ می‌دهد. در چنین شرایطی اعتماد اجتماعی کاهش می‌یابد و روابط بیشتر بر مبنای احتیاط، منفعت‌گرایی کوتاه‌مدت یا شبکه‌های محدود آشنایی شکل می‌گیرد. بنابراین، تورم نه صرفا باعث فروپاشی هنجارها، بلکه موجب بازآرایی آن‌ها می‌شود؛ جایی که هنجارهای رسمی تضعیف و هنجارهای غیررسمیِ تطبیقی تقویت می‌شوند. نتیجه نهایی، جامعه‌ای است با نظم کمتر رسمی اما همچنان دارای الگوهای رفتاری ناپایدار و شکننده قابل پیش‌بینی.

در این قسمت از برنامه «انسان و تورم»، موسی غنی‌نژاد، اقتصاددان و هاشم اورعی، عضو هیئت علمی دانشگاه شریف،  در گفت‌و گو با دنیای اقتصاد، پایبندی به هنجارهای رسمی و غیررسمی در شرایط تورمی را مورد بررسی قرارداده‌اند.