آتش جنگ بر سر اقتصاد سبز؛ نوسانات قیمت گاز چگونه امنیت غذایی دنیا را به بازی میگیرد؟
تنش نظامی میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، بار دیگر خاورمیانه را به کانون توجه بازارهای جهانی انرژی بازگردانده است؛ منطقهای که بخش عمده صادرات نفت و گاز جهان را در خود جای داده و هرگونه تنش در آن میتواند موجی از نگرانی در بازارهای جهانی ایجاد کند. در روزهای اخیر، با بالا گرفتن درگیریها و افزایش ریسک عرضه انرژی، قیمت نفت خام بار دیگر روند صعودی به خود گرفت.
در این میان، تنگه هرمز بهعنوان یکی از حساسترین شاهرگهای انتقال انرژی جهان در مرکز این تحولات قرار دارد. هرگونه تهدید در این مسیر راهبردی بلافاصله بر جریان تجارت جهانی نفت اثر میگذارد. در واکنش به این نااطمینانی، بهای نفت برنت از مرز ۸۶ دلار به ازای هر بشکه عبور کرده و بازارها نسبت به تداوم تنشها محتاطتر عمل میکنند.
از آنجا که تولید اوره وابستگی مستقیمی به گاز طبیعی و همبستگی زیادی با مشتقات نفتی دارد، تغییرات قیمتی در بازار انرژی مستقیماً بر هزینه تولید کودهای شیمیایی تأثیر میگذارد. به همین دلیل، بررسی روند قیمت اوره و اثرات زنجیرهای آن بر اقتصاد جهانی، بهویژه در حوزه کشاورزی، اهمیتی دوچندان یافته و بررسی دقیق قیمت نهاده های تولید محصولات کشاوزی بیش از پیش برای معامله گران بازار های جهانی مهم است.
چرا قیمت اوره با بازار انرژی حرکت میکند؟
وابستگی بالای تولید اوره به گاز طبیعی باعث شده است که بازار این کود شیمیایی پیوندی مستقیم با تحولات بازار انرژی داشته باشد. در زنجیره ارزش تولید اوره، گاز طبیعی در مرحله نخست به آمونیاک تبدیل شده و سپس در واکنش با دیاکسیدکربن به اوره تبدیل میشود؛ به همین دلیل گاز طبیعی نهتنها منبع اصلی انرژی، بلکه یکی از مهمترین نهادههای تولید این محصول محسوب میشود و بخش قابل توجهی از هزینه تولید را به خود اختصاص میدهد.
در چنین ساختاری، هرگونه اختلال یا افزایش قیمت در بازار انرژی بهویژه گاز طبیعی میتواند به سرعت هزینه تولید اوره را افزایش داده و قیمت این محصول را در بازارهای جهانی بالا ببرد. افزایش قیمت کودهای نیتروژنی نیز در ادامه از طریق رشد هزینههای تولید، فشار خود را به زنجیره تأمین محصولات کشاورزی و بازار جهانی غذا منتقل میکند.
زیر نویس عکس: قیمت اوره جهانی و رشد بی سابقه با شروع ماه مارچ یعنی دقیقا شروع جنگ در خاورمیانه
نمونه روشن این ارتباط را میتوان در بحران انرژی سال ۲۰۲۲ مشاهده کرد؛ زمانی که با آغاز جنگ روسیه و اوکراین و جهش قیمت گاز در بازارهای جهانی، قیمت کودهای شیمیایی از جمله اوره نیز با افزایش قابل توجهی روبهرو شد و همین موضوع به یکی از عوامل فشار بر هزینه تولید محصولات کشاورزی در بسیاری از کشورها تبدیل شد.
اوره؛ نهادهای کلیدی در بخش کشاورزی
اوره یکی از مهمترین نهادههای تولید در بخش کشاورزی به شمار میرود و در واقع پرمصرفترین کود نیتروژنی در جهان است. بخش عمده تقاضای جهانی این محصول نیز به همین حوزه اختصاص دارد؛ بهگونهای که کشاورزی بزرگترین مصرفکننده اوره در جهان محسوب میشود و تغییرات قیمت آن میتواند مستقیماً هزینه تولید محصولات غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.
رشد قیمت اوره در پی شکل گیری تنش در خاورمیانه و نوسانات بازار انرژی
اوره به دلیل تأمین نیتروژن مورد نیاز گیاهان، نقشی اساسی در افزایش بهرهوری زمینهای کشاورزی دارد و در طیف گستردهای از محصولات مورد استفاده قرار میگیرد. محصولاتی نظیر گندم، ذرت و برنج که سهم بزرگی از امنیت غذایی جهان را تشکیل میدهند، به میزان قابل توجهی به مصرف کودهای نیتروژنی از جمله اوره وابستهاند. علاوه بر این، در بسیاری از محصولات باغی نیز استفاده از اوره رایج است؛ برای نمونه در باغهای مرکبات، بهویژه پرتقال، این کود بهطور گسترده برای تقویت رشد درختان و افزایش عملکرد محصول به کار میرود.
به همین دلیل، نوسانات قیمت اوره تنها محدود به بازار نهادههای کشاورزی باقی نمیماند، بلکه میتواند در نهایت به افزایش هزینه تولید طیف گستردهای از محصولات غذایی و کشاورزی غلاتی مانند گندم و برنج گرفته تا محصولاتی مانند قهوه و حتی مرکبات منجر شود و از این مسیر بر بازار جهانی مواد غذایی اثر بگذارد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
