آیا نفت ونزوئلا میتواند جای نفت ایران را در چین بگیرد؟
برهان خلف یک اهرم نفتی
به گزارش «دنیایاقتصاد» وضعیت ژئوپلیتیک تجارت نفت به سرعت در حال تغییر است. نوسانهای یکماه اخیر بازار نفت و رشد ۱۴درصدی قیمت آن در این مدت گویای این موضوع است. سرعت اتفاقات تا حدی است که اگر یک نفتکش از قاره آمریکا به سمت آسیا حرکت کند، ممکن است در طول مسیر چند بار برچسب قانونی آن تغییر کند. آمریکا که سال گذشته بهدلیل خرید نفت ونزوئلا تعرفههایی را بر هند اعمال کرد، به این کشور گفته است که میتواند بهزودی خرید نفت را از این کشور آمریکای جنوبی از سر بگیرد تا جایگزینی برای واردات نفت از روسیه باشد.
خبرگزاری رویترز از دهلینو به نقل از سه منبع مطلع گزارش داده است، پس از افزایش تعرفههای مربوط به خرید نفت خام روسیه از سوی واشنگتن، هند متعهد شد خرید نفت از مسکو را کاهش دهد و در ماههای آینده چند صد هزار بشکه از واردات روزانه نفت خود از این کشور میکاهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در مارس۲۰۲۵ میلادی ۲۵درصد تعرفه بر کشورهای خریدار نفت ونزوئلا از جمله هند اعمال کرد و دولت او عملیات نظامی علیه نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری پیشین ونزوئلا را تشدید کرد که بهدنبال آن نیروهای آمریکایی سوم ژانویه (۱۳ دی) او را دستگیر کردند.
از آن زمان تاکنون واشنگتن هدایت دولت کاراکاس را آغاز کرده است و در نظر دارد صنعت نفت ونزوئلا را بهطور نامحدود کنترل کند. تلاش آمریکا برای عرضه نفت خام ونزوئلا به هند در حالی صورت میگیرد که واشنگتن همچنین بهدنبال کاهش درآمدهای نفتی روسیه است.
هند به سوی کاهش واردات نفت از روسیه
هند پس از آغاز درگیریهای نظامی روسیه و اوکراین در سال۲۰۲۲ که سبب تحریمهای غرب علیه مسکو و کاهش قیمت نفت این کشور شد، به خریدار اصلی نفت روسیه تبدیل شد.
هاردیپ سینگ پوری، وزیر نفت هند، هفته گذشته گفت که دهلینو با کاهش واردات نفت از روسیه، در حال تنوع بخشیدن به منابع نفت خام خود است. دو منبع در گفتوگو با رویترز اعلام کردند که هند بهزودی برای کاهش واردات نفت روسیه به زیر یکمیلیون بشکه در روز آماده میشود.
بهدلیل خرید نفت از روسیه، تعرفه آمریکا برای واردات کالاهای هندی در ماه اوت با ۲۵درصد افزایش به ۵۰درصد رسید. مشکلات ناشی از تحریمهای غرب در نهایت پالایشگاههای هند را بر آن داشت تا واردات از منابع دیگر را افزایش دهند.
همچنین دادههای بهدستآمده از منابع تجاری نشان داد که واردات نفت هند از روسیه در ماه دسامبر به پایینترین سطح خود در دو سال گذشته رسید و بهدنبال آن، سهم اوپک از واردات هند را به بالاترین مقدار در ۱۱ ماه گذشته افزایش داد.
پالایشگاههای هند برای جبران کاهش واردات نفت روسیه، نفت بیشتری را از کشورهای خاورمیانه، آفریقا و آمریکای جنوبی خریداری کردهاند.
محدودیت اهرم نفت ونزوئلا
کنترل آمریکا بر نفت ونزوئلا که زمان زیادی هم از آن نمیگذرد، در حال تبدیل به اهرمی سیاسی برای تغییر مسیر نفتکشها است. این موضوع موجب گسترش این نگرانی در داخل شده که ترامپ بخواهد دقیقا همین معامله را با چین در رابطه با خرید نفت ایران انجام دهد. خبرنگار ایلنا در هیات دولت از وزیر نفت در خصوص همین موضوع سوال کرد. وزیر نفت در واکنش به این نگرانی که آمریکا با توجه به اینکه نفت ونزوئلا را در اختیار دارد ممکن است با مشتریان دائمی ایران (مانند چین) وارد معامله شود، گفت: ما به حوزه کاری خود اشراف داریم و نباید نگران این بخشها باشید.
محتوای این پاسخ حکایت از نوعی آرامش خاطر وزیر نفت از این موضوع دارد.
شاید این اطمینان از ظرفیت یکمیلیون بشکهای صادرات نفت ونزوئلا منتج میشود. پیش از کنترل آمریکا نزدیک ۴۰۰ هزار بشکه از این نفت به چین صادر میشد و در حال حاضر هم نه تنها امکان افزایش این ظرفیت وجود ندارد، بلکه طی قراردادی با آمریکا قرار شده که بیشتر نفت ونزوئلا به آمریکا صادر شود؛ روندی که اتفاقا موضوع را برعکس میکند، یعنی ایران در چین جایگزین نفت ونزوئلا شود. بعد از دستگیری مادورو، معاملهگران و تحلیلگران پیشبینی کردند پالایشگاههای نفت خام سنگین مستقل چینی در ماههای آینده به منابعی از جمله ایران روی آورند تا جایگزین محمولههای ونزوئلا شوند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از ربایش نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی، اعلام کرد که کاراکاس و واشنگتن توافق کردهاند تا حداکثر ۲میلیارد دلار نفت خام ونزوئلا را به آمریکا صادر کنند.
تحلیلگران میگویند این توافق احتمالا عرضه نفت ونزوئلا به چین را محدود کند و منبع نفت ارزان برای پالایشگاههای مستقل معروف به تیپاتها را کاهش دهد. چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، خریدار نفت روسیه، ایران و ونزوئلا است. جون گو، تحلیلگر شرکت «اسپارتا کامودیتیز» به رویترز گفت: «ماجرای ونزوئلا بیشترین ضربه را به پالایشگاههای مستقل چین وارد میکند؛ زیرا ممکن است دسترسی به بشکههای نفت سنگین تخفیفدار را از دست بدهند. با این حال، از آنجا که خوراک روسیه و ایران به وفور موجود است و بشکههای ونزوئلا روی آب هستند، پیشبینی نمیکنیم که پالایشگاههای مستقل چینی تقاضای خرید بشکههای بدون تحریم را داشته باشند؛ زیرا احتمالا از نظر اقتصادی برای آنها منطقی نخواهد بود.»
نفت ایران؛ ارزانترین جایگزین
دادههای شرکت کپلر نشان داد که چین در سال میلادی گذشته، ۳۸۹هزار بشکه در روز نفت ونزوئلا وارد کرده که حدود ۴درصد از کل واردات نفت به چین از راه دریا بود.
این موضوع نشان میدهد که اگر کل یکمیلیون بشکه نفت هم به چین برود باز درصد بسیار پایینی از کل تقاضای چین را پوشش میدهد. باید به این نکته هم اشاره کرد که افزایش تولید و توسعه میادین نفتی کشور ونزوئلا حداقل سه تا چهار سال به طول میانجامد.
از طرف دیگر رویترز گزارش داده است که بارگیری به مقصد آسیا در بنادر اصلی ونزوئلا، از اول ژانویه متوقف شده است.
طبق این گزارش، شرکتهای تیپات که از نفت ونزوئلا استفاده میکنند، احتمالا در ماههای مارس و آوریل به منابع روسیه و ایران روی خواهند آورد و چین همچنین میتواند از منابع غیرتحریمی مانند کانادا، برزیل، عراق و کلمبیا استفاده کند.
به گفته منابع تجاری، خریداران هنوز شروع به یافتن جایگزینها نکردهاند؛ زیرا نفت سنگین ایران با حدود ۱۰دلار تخفیف در هر بشکه نسبت به نفت برنت، ارزانترین جایگزین است.
