گروسی خواستار دسترسی شد، تهران دستورالعمل تازه طلب کرد
طنابکشی با آژانس برسر بازرسی
با افزایش فشارهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای دسترسی به سایتهای هستهای ایران با نزدیکتر شدن به نشست فصلی شورای حکام در ماه مارس و زمزمهها درخصوص ارائه گزارش جدید رافائل گروسی، محمد اسلامی با طرح این پرسش که «در برابر بمباران تاسیسات هستهای چه موضعی دارید؟» خواستار تدوین دستورالعملی تازه برای بازرسی از سایتهای آسیبدیده شد. رئیس سازمان انرژی اتمی میگوید تا زمانی که آژانس موضع خود را درباره تجاوز به تاسیسات هستهای روشن نکند، نحوه و چارچوب بازرسیها محل بحث خواهد بود. همزمان با لفاظیهای بین ایران و آژانس، دونالد ترامپ نیز به بیان ادعاهایی علیه ایران پرداخت.
اسلامی روز پنجشنبه طی مراسمی در جمع خبرنگاران در مورد اظهارات اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، مبنی بر ضرورت بازرسی از تاسیسات بمبارانشده ایران گفت: «ما به ایشان نامه نوشتیم و گفتیم آژانس باید موضع خودش را در خصوص تجاوز به تاسیسات هستهای مشخص کند.» وی افزود: «همچنین دستورالعمل بازدید از سایتهای موردحملهواقعشده باید مشخص شود. وقتی حمله نظامی میشود و مخاطرات محیطزیستی دارد باید یک تعریف جدید شود و دستورالعمل مشخص طراحی شود.» اسلامی با بیان اینکه «ایران طرحی را در کنفرانس عمومی مطرح کرد، مبنی بر اینکه نباید به سایتهای هستهای حمله شود اما این طرح را مورد بررسی قرار ندادند»، تاکید کرد: «باید تکلیف مشخص شود. آقای گروسی اول باید موضع خودش را روشن کند و توضیح دهد دسترسیها قرار است چگونه باشد.» رئیس سازمان انرژی اتمی در پاسخ به این پرسش که «بازرسی از سایتهای بمباراننشده و سالم انجام گرفته است؟» گفت: «بازرسیها فقط از سایتهای آسیبندیده انجام شده و اکنون بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران حضور ندارند.»
گروسی به دنبال بازرسی از سایتهای بمبارانشده
این در حالی است که رافائل گروسی روز چهارشنبه و در مصاحبه با رسانه آمریکایی در حاشیه اجلاس داووس در سوئیس گفت: «ما مجموعهای از بازرسیها را در سایتهایی که در طول جنگ ۱۲روزه ژوئن گذشته آسیب ندیده بودند، انجام دادیم اما به تاسیسات آسیبدیده نطنز، اصفهان و فردو دسترسی نداشتیم و این بخشی از مذاکرات و گفتوگوهاست.» همچنین وی روز پنجشنبه در حاشیه این اجلاس از ایران خواست دسترسی بازرسان به سایتهای کلیدی هستهای را احیا کند. گروسی در مصاحبهای با شبکه تلویزیونی چین در حاشیه نشست داووس عنوان کرد که از زمان جنگ ۱۲روزه ایران و رژیم صهیونیستی، بازرسان از دسترسی به سایتهای هستهای ایران محروم شدهاند. وی گفت این فقدان دسترسی مانع از آن شده است که آژانس بتواند به فعالیتهای راستیآزمایی خود ادامه دهد.
مدیرکل آژانس اتمی در این رابطه گفت: «همه ما میدانیم که این مساله بهنحوی باید حل شود. ما باید دوباره دسترسی پیدا کنیم و فکر نمیکنم حتی ایران هم این را انکار کند.» وی با طرح این ادعا که «ایران حاضر به انجام چنین کاری نیست» اظهار کرد: «آنها شرط میگذارند و مواضعی را مطرح میکنند که از نظر ما دقیق نیست اما این موضوع کاملا ضروری است. چرا؟ چون پس از جنگ ۱۲روزه و با همه پیامدهایی که به همراه داشت، یکی از آن پیامدها از دست رفتن دسترسی بازرسان ما به برخی مکانها بود؛ بهویژه حساسترین مکانها یعنی اصفهان، فردو و نطنز - جاهایی که در جریان این کارزار نظامی هدف قرار گرفتند.» در ادامه گروسی گفت: «آژانس باید مواد هستهای را شناسایی و راستیآزمایی کند که این مواد منحرف یا پنهان نشده باشند اما بازرسان تاکنون قادر به انجام این کار نبودهاند. وی ابراز امیدواری کرد که ایران تا حد امکان آزادی دسترسی را برای آنها فراهم کند.»
ترامپ جنگ میخواهد یا گفتوگو؟
همزمان با این تحولات، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مسیر بازگشت از نشست مجمع جهانی اقتصادی داووس، در ادامه لفاظیهای اخیرش علیه ایران گفت که ما ایران را زیر نظر داریم و ناوگان «عظیم» به سمت منطقه خلیج فارس در حرکت است. وی مدعی شد: «میدانید، ما کشتیهای زیادی در آن سمت داریم، برای هر احتمالی. ما یک ناوگان بزرگ داریم که به آن سمت میرود و خواهیم دید چه پیش میآید.» به گزارش شبکه الجزیره، ترامپ گفت که «ترجیح میدهم اتفاقی نیفتد اما ما آنها را بهدقت نظاره میکنیم». رئیسجمهور آمریکا افزود: «اعمال تعرفههای ۲۵درصدی بر شرکای تجاری ایران بهزودی وارد فاز اجرایی خواهد شد.» او اظهار کرد که این اقدامات «خیلی زود» اجرا خواهد شد، اقدامی که نشاندهنده تشدید تنشهای سیاسی و اقتصادی موازی در کنار ماجراجویی نظامی جاری است. این در حالی است که روسیه و چین، از بزرگترین شرکای تجاری ایران، مخالفت خود را با این تهدید واشنگتن اعلام کردهاند.
رئیسجمهور آمریکا همچنین روز گذشته در مراسم امضای منشور «شورای صلح» غزه که در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس برگزار شد، ادعاهایی درباره گفتوگو با ایران مطرح کرده و گفت که ایران علاقهمند به مذاکره است و واشنگتن آمادگی گفتوگو را دارد. رئیسجمهور آمریکا در این باره مدعی شد: «ایران میخواهد گفتوگو کند و ما گفتوگو خواهیم کرد.» ادعای ترامپ درباره گفتوگو با ایران در حالی است که سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز چهارشنبه و در مقالهای در روزنامه والاستریتژورنال نوشت: «آقای ترامپ خود را معاملهگر میداند، اما آنچه تاکنون برای منطقه ما آورده، فقط جنگ بوده است. به فلسطین، لبنان، سوریه، یمن، ایران و حتی قطر نگاه کنید و ببینید چند نفر در ۱۲ ماه زمامداری او جان باختهاند. زمان تغییر رویکرد است.»
عراقچی با بیان اینکه «ترامپ با ایران ابتدا دیپلماسی را امتحان کرد» نوشت: «حداقل در سه نوبت در مذاکرات عمان در ماه مه گذشته، به یک راهحل میانه بسیار نزدیک بودیم که محقق نشد. چرا؟ به دلیل دستنشاندگان اسرائیل در کاخ سفید که کوچکترین اهمیتی به منافع آمریکا نمیدهند. همچنین فرصت ممتاز سپتامبر گذشته در نیویورک برای ازسرگیری مذاکرات را به دلیل محاسبه اشتباه آمریکا در فشار به اروپا برای فعالسازی اسنپبک تحریمهای شورای امنیت از دست دادیم.»
همزمان سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، با بیان اینکه حرکت آمریکا به سوی نظم بینالمللی مبتنی بر زور و ارعاب، امنیت و حقوق بینالملل را خدشهدار کرده است، گفت: «آمریکا نشان داده است که به مسیر دیپلماسی وفادار نیست و در عمل، گفتوگو و تعامل را قربانی سیاست فشار، تهدید و بیثباتسازی میکند.» این اظهارات در حالی است که ترامپ روز پنجشنبه گذشته مدعی شد که «ایران باید دست از پیگیری سلاحهای هستهای بردارد» و نسبت به اقدام احتمالی در آینده در صورت عدم توقف چنین تلاشهایی، هشدار داد. استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا، نیز روز چهارشنبه گفت که «ایران باید پای میز دیپلماسی بیاید».
چین خواستار گفتوگوی ایران و آمریکا شد
اظهارات ترامپ درباره حرکت ناوگان به سمت ایران با واکنش چین روبهرو شد. خبرگزاری آناتولی در این خصوص نوشت که چین روز جمعه از ایران و آمریکا خواست برای حل اختلافات از طریق گفتوگو اقدام کنند. سخنگوی وزارت امور خارجه چین، گائو جیاکان، در جریان یک کنفرانس خبری در پکن گفت: «چین امیدوار است ایران ثبات ملی خود را حفظ کند و از همه طرفها میخواهد که به صلح احترام بگذارند، از خود خویشتنداری نشان دهند و اختلافات را از طریق گفتوگو حل کنند.»
همزمان هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در مورد ایران اظهار کرد که کشورش با هرگونه اقدام نظامی ایالات متحده علیه این کشور مخالف است. فیدان ضمن اعلام مخالفت کشورش با هرگونه ماجراجویی نظامی آمریکا علیه ایران، خواستار ایجاد مکانیسمی شد که امکان مذاکرات جدی بین تهران و واشنگتن را فراهم کند. او هشدار داد که احساس محاصره میتواند ایران را به سمت «بدترین سناریوهای ممکن» سوق دهد و خاطرنشان کرد که تحریمها آسیب قابلتوجهی به اقتصاد ایران وارد میکنند.
پادرمیانی مصر میان ایران و آژانس
درحالیکه ایران و آژانس بر سر دسترسی به سه سایت بمبارانشده ایران همچنان در حال بحث و رایزنی هستند، گفتوگوهایی در این راستا صورت گرفته است که از جمله میتوان به گفتوگوی گروسی و عبدالعاطی درباره پرونده هستهای ایران اشاره کرد. گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر در حاشیه اجلاس مجمع جهانی اقتصاد در داووس (سوئیس) با یکدیگر دیدار و درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردند.
گروسی روز چهارشنبه با انتشار پیامی در شبکه ایکس نوشت: «با بدر عبدالعاطی وزیر خارجه مصر در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد ۲۰۲۶ در داووس دیدار کردم و درباره تحولات منطقه و فعالیتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از جمله در ایران گفتوگو کردیم.» وی افزود: «از مصر بابت مشارکت و نقش سازندهای که همچنان در حمایت از گفتوگوهای مرتبط با برنامه هستهای ایران ایفا میکند، قدردانی میکنم.» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز سهشنبه نیز با وزیر خارجه هلند در حاشیه اجلاس داووس دیدار و درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کرده بود.
همچنین بعد از این گفتوگو خبر رسید که بدر عبدالعاطی و سیدعباس عراقچی در تماس تلفنی درباره روابط دوجانبه و تحولات مهم منطقهای و بینالمللی گفتوگو و تبادل نظر کردهاند. در این گفتوگو، وزیر امور خارجه مصر ضمن اشاره به مباحث مطرحشده در نشست داووس، نسبت به ممانعت از حضور وزیر امور خارجه کشورمان در این نشست ابراز تاسف کرد. طرفین همچنین بر ادامه رایزنیها با هدف تقویت روابط دوجانبه و هماهنگی در خصوص موضوعات منطقهای و بینالمللی، در راستای تداوم روند دیپلماسی و کمک به حفظ ثبات و امنیت در منطقه تاکید کردند.
