متغیرهای اقتصاد کلان؛ موتور اصلی رشد
مهراد صالحیفرد، کارشناس بازار سرمایه به ارزیابی وضعیت بازار سهام پرداخت و گفت: بازار سهام با رشد حدود ۵۵ درصدی شاخص کل در سهماه اخیر، رشد خوبی را به ثبت رساند. بررسی چشمانداز بازار سهام نیازمند بررسی عوامل موثر بر رشد اخیر است، سپس بر مبنای آن، برای تداوم حرکت شاخص تصمیمگیری میکنیم.
وی به پارامترهای اقتصاد کلان که موتور اصلی رشد بازار بودند، اشاره کرد و گفت: بررسی دادههای منتشرشده در سطح اقتصاد کلان نشان میدهد حجم نقدینگی در آبان ۱۴۰۴ به عدد ۱۳ هزار و ۸۴۵ همت رسیده که بیانگر رشد ۴۰ درصدی نسبت به آبان ۱۴۰۳ و رشد حدود ۳۰ درصدی نسبت به ابتدای سال است. این در حالی است که اگر به رشد تولید ناخالص داخلی در ششماه نخست سال نگاه کنیم، مشاهده میشود که رشد GDP با افت همراه بوده است. افت رشد تولید ناخالص داخلی در کنار افزایش قابلتوجه نقدینگی، عامل اصلی التهاب در بازار داراییها طی سهماه گذشته بوده است. از سوی دیگر، بررسی ترکیب نقدینگی نشان میدهد سهم پول از نقدینگی به حدود ۲۶ درصد رسیده که بالاترین سطح از سال ۱۴۰۰ تاکنون محسوب میشود. کاهش سهم شبهپول نیز بیانگر افت سپردههای بلندمدت بانکی و حرکت جریان نقدینگی به سمت بازارهای موازی مانند ارز، طلا و بازار سرمایه است؛ موضوعی که تقاضای اضافی در بازار داراییها ایجاد کرده است.
بررسی همین دو متغیر کلان نشان میدهد که انتظارات تورمی در ماههای اخیر بهشدت افزایش یافته و همین مساله منجر به رشد قیمت داراییها شده است. در کنار این عوامل، سیاست حذف ارز ترجیحی توسط تیم جدید بانک مرکزی نیز نقش مهمی در رشد بازار سهام، بهویژه در شرکتهای صادراتمحور، ایفا کرده است.
این کارشناس بازار سرمایه چشمانداز نقدینگی و نرخ ارز را به تصویر کشید و گفت: بررسی ادامه حرکت بازار نشان میدهد مجموعه این متغیرها در کنار عملکرد شرکتها بر بازار اثرگذارند. از منظر اقتصاد کلان، در صورت تداوم رشد ماهانه حدود ۳ درصدی نقدینگی، میتوان در سناریوی خوشبینانه انتظار داشت که نقدینگی تا پایان سال حدود ۴۷ درصد نسبت به ابتدای سال افزایش یابد و به محدوده ۱۴ هزار و ۹۶۱ همت برسد. این موضوع به معنای پابرجا ماندن انتظارات تورمی و احتمال تداوم التهاب در بازارها خواهد بود. نرخ ارز، سوخت اصلی رشد اخیر شاخص کل محسوب میشود، این احتمال وجود دارد که بانک مرکزی در کوتاهمدت بتواند نرخ ارز را تثبیت کند. با توجه به سازوکارهایی که در مرکز مبادله طلا و ارز و دامنه نوسان معاملات در نظر گرفته شده، انتظار میرود در کوتاهمدت شاهد ثبات نسبی نرخ ارز باشیم. با این حال، نباید از شرایط سیاسی در منطقه غافل شد، این متغیر نیز نقش تعیینکنندهای در مسیر بازارها دارد.
وی اضافه کرد: در بخش عملکرد شرکتها، گزارشهای قابلتوجهی روی سامانه کدال منتشر شده است، اما بررسی این گزارشها نیازمند دقت بیشتری است. بسیاری از شرکتها در رالی صعودی اخیر رشد قیمت حدود ۲۰۰ درصدی را تجربه کردهاند و به همین دلیل، برای انتخاب سهام در ادامه مسیر، باید به جزئیاتی مانند گزارشهای دیماه، وضعیت تولید شرکتها با توجه به ورود به فصل سرما و همچنین نحوه فروش شرکتهای صادراتمحور توجه ویژهای داشت.
در حال حاضر نسبت P/E اغلب شرکتها در محدودهای منطقی قرار دارد که نشان میدهد بسیاری از نمادها از نظر ارزندگی به قیمت رسیدهاند. با این حال، همچنان شرکتهایی وجود دارند که بر اساس گزارشهای اخیر خود، در محدوده P/E حدود ۳ معامله میشوند و این احتمال وجود دارد که در بهمنماه مورد اقبال بازار قرار گیرند. از سوی دیگر، شرکتهای ریالی اگرچه گزارشهای مناسبی منتشر کردهاند، اما از رشد اخیر بازار جا ماندهاند و این گروه میتوانند جزو برندگان بهمنماه باشند و بازدهی مناسبی برای سرمایهگذاران ایجاد کنند. در مجموع، انتظار میرود اقتصاد کشور وارد فضای رکود تورمی شود؛ شرایطی که در آن ممکن است تولید شرکتها با افت مواجه شود، اما تورم ایجادشده میتواند عاملی برای رشد قیمت سهام باشد، بهویژه در شرکتهایی که از نظر تولید و فروش، وضعیت بهتری دارند.
آراد پورکار، کارشناس بازار سرمایه نیز به بررسی سطح ارزندگی بازار سهام پرداخت و گفت: در خصوص بحث ارزندگی بازار، یکی از متغیرهایی که در حال حاضر تاثیر قابلتوجهی بر بازار گذاشته و موجب ایجاد نوسان شده، موضوع دلار است. بهویژه بحث یکپارچهسازی و تکنرخی شدن ارز که هم در بودجه مطرح شده و هم وزیر اقتصاد در رسانه ملی درباره آن صحبت کرده است. این موضوع با استقبال بازار همراه بوده و همچنان به عنوان یکی از محرکهای اصلی بازار عمل میکند. به همین دلیل، سطح ارزندگی بازار را میتوان با نگاه به نرخ دلار و با فرض دلار ۱۳۰ هزار تومان برای سال آینده مورد بررسی قرار داد.
بازار از منظر ارزندگی دو پارامتر اصلی دارد؛ یکی نسبت P/S و دیگری نسبت P/E است. اگر به نسبت P/S نگاه کنیم، در بدترین شرایط بازار که همزمان با جنگ ۱۲روزه و پس از آن اصلاح عمیق بازار رخ داد، این نسبت به محدوده 1.3رسید، در حالی که در حال حاضر و با فرض دلار ۱۳۰ هزار تومان، نسبت P/S بازار در حوالی یک واحد قرار دارد.
وی افزود: در خصوص نسبت P/E نیز طبیعتا نمادهای دلاریمحور از رشد نرخ دلار منتفع میشوند. برای مثال پالایشیها و پتروشیمیهای اورهساز با افزایش نرخ دلار، سطح سودآوری بهتری خواهند داشت و رشد سود قابلتوجهی را تجربه میکنند. در مقابل، نمادهای کوچکتری مانند تایرسازها که بهای تمامشده آنها دلاری است، باید بررسی شوند تا مشخص شود آیا افزایش نرخ فروش میتواند حاشیه سود آنها را حفظ کند یا خیر. در صورتی که حاشیه سود حفظ شود، طبیعتا سود ریالی این شرکتها افزایش پیدا میکند و در نتیجه نسبت P/E آنها کاهش خواهد یافت. بنابراین در شرایط فعلی، بازار در محدوده ارزندگی خود قرار دارد و میتواند با تقاضا همراه باشد. با این حال، ریسکهای سیاسی نیز در بازار وجود دارد. این ریسکهای منطقهای باعث میشود که در روند صعودی بازار، نوسانات مثبت و منفی ایجاد شود. به جرأت میتوان گفت اگر در شرایط فعلی با یک فضای آرام منطقهای مواجه بودیم و بازار ریسکهای نظامی را در ذهن خود نداشت، میتوانست رشد بسیار بهتری را تجربه کند. پورکار گفت: در حال حاضر سطح 4.5 میلیون واحد به عنوان یک سطح مقاومتی برای شاخص کل عمل میکند و باید دید در هفتههای آینده بازار با این سطح چگونه برخورد خواهد کرد. با این حال، بررسی گزارشها نشان میدهد که گزارشهای منتشرشده گزارشهای بدی نبودهاند.
به نظر میرسد برخی از گزارشها تعدیلات بسیار مناسبی روی سود TTM نمادها ایجاد کردهاند و حداقل در نمادهایی که مورد بررسی من بودهاند، عملکرد شرکتها مطلوب ارزیابی میشود. انتظار میرود این روند در گزارشهای آتی نیز ادامهدار باشد. برای مثال، برخی از نمادهای بانکی را در نظر بگیرید که اثر تسعیر ارز آنها در سال گذشته تقریبا با نیمی از اعداد دلاری فعلی محاسبه میشد، در حالی که اکنون با سطوح بالاتری از نرخ ارز مواجه هستیم. طبیعتا این موضوع منجر به شناسایی سود تسعیر ارز قابلتوجهی برای این بانکها خواهد شد. در نمادهای تولیدی نیز همانطور که اشاره شد، پالایشیها و پتروشیمیهای اورهساز از منظر گزارشدهی و سودآوری عملکرد مناسبی خواهند داشت. در مجموع، بهجز ریسکهای منطقهای، ریسک غیرمنتظره و خاصی در بازار مشاهده نمیشود و به نظر میرسد بازار پس از یک اصلاح احتمالی در حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد برای برخی نمادها، مجددا بتواند با تقاضا مواجه شود. در حال حاضر ریسک بزرگی که مانع ادامه مسیر بازار باشد، بهصورت جدی دیده نمیشود.
