بلال اردوغان؛ جانشین پدر می‌شود؟ +عکس

ظاهراً پسر ارشد رئیس جمهور ترکیه، قصد دارد در فضای سیاسی و رسانه ای این کشور، همچنان به عنوان یک فرد جنجالی در کانون توجه قرار بگیرد. جدیداً چندین رسانه در قطر و ترکیه باز هم موضوع احتمال رسیدن او به پست ریاست جمهوری را پیش کشیدند.

او حالا به یک چهره خبری مهم تبدیل شده و رسانه های نزدیک به دولت و حزب حاکم نیز در این مسیر پشتیبان و همراه او هستند.

به باور برخی از کارشناسان، شواهد نشان می دهد که نقش خاصی برای نجم الدین بلال اردوغان در نظر گرفته شده است. نقشی که احتمالاً با برداشت عمومی و ظاهر بیرونی اخبار، تفاوت اساسی دارد.

این رسانه ها در آغاز سال جدید میلادی، بزرگترین راهپیمایی حامیان غزه و فلسطین در استانبول با مشارکت صدها نهاد مدنی را به عنوان دستاورد بلال اردوغان قلمداد کردند و او در این مراسم سخنرانی کرد. آن هم در شرایطی که تنها چند روز قبل از آن، در مراسم اهدای جوایز نخبگان علمی کشورهای ترک زبان، به عنوان رئیس هیات مدیره انجمن ترویج علم، سخنرانی کرده و خواستار پاکسازی فضای فکری و سیاسی ترکیه از روشنفکران غربگرا شده بود.

پیش از ظاهر شدن بلال اردوغان به عنوان سخنران مخالف غربگرایی و رئیس انجمن ترویج علم، او به عنوان رئیس انجمن تیراندازی با کمان و ورزش های سنتی ترکیه معرفی شده بود و علاوه بر همه اینها، در فضای مجازی، به عنوان فردی قلمداد می شد که در حوزه های ترابری دریایی، تملک رستوران های زنجیره ای و چند زمینه تجاری، ثروت هنگفتی به دست آورده است.

مجموع این اتفاقات باعث شد که بلال اردوغان، نزد بسیاری از رسانه ها و تحلیلگران، به عنوان فردی تلقی شود که قرار است در آینده ای نزدیک و احتمالاً در انتخابات 2028 میلادی، نامزد حزب عدالت و توسعه معرفی شود و جای پدرش را بگیرد.

مصاحبه جدید بلال اردوغان با یک رسانه قطری نیز موجب جلب توجه بیشتری شد و در شرایطی که فایل کامل این مصاحبه پادکستی هنوز منتشر نشده، کلیپ تبلیغاتی معرفی پادکست مزبور، بیش از دو میلیون بازدیدکننده داشته و مانند یک بمب خبری عمل کرده است.

سوال جنجالی قطر از بلال اردوغان

خدیجه قنه خبرنگار قطری در پادکست مشهور «ذو شان» که صرفاً با شخصیت های سیاسی، علمی و اقتصادی مشهور مصاحبه می کند، در مصاحبه با بلال اردوغان، بر روی این موضوع متمرکز شده که در فضای خانوادگی و تربیتی منزل اردوغان، فرهنگ ترکی – عربی حاکم است. چرا که امینه اردوغان مادر بلال، عرب است.

خود بلال درباره این موضوع گفته است: «مادرم عرب است و پدربزرگ و مادربزرگ مادری من، همواره در خانه عربی صحبت می کردند. من در منزلی بزرگ شده ام که پدرم همواره مشغول فعالیت حزبی و سیاسی و اجرایی بوده و به ندرت او را دیده ایم. حالا مدتهاست که مادرم هم فعالیت های زیادی دارد. من خودم در حوزه های فرهنگی – ورزشی و جوانان فعال هستم و سالانه با بیش از یک میلیون نفر از جوانان، در ارتباط هستم».

بلال اردوغان در ادامه، به این اشاره کرده که همواره نگران این بوده که دشمنان پدرش، هواپیمای او را پایین بیاندازند. پسر رئیس جمهور ترکیه، از تربیت دارای محتوای اسلامی دفاع کرده و آن را عنصر مهم و ارزشمندی برای جامعه می داند. اما آخرین و مهمترین سوال این پادکست از بلال اردوغان چنین است: «آیا قرار است شما بر کرسی پدرتان بنشینید و رئیس جمهور شوید؟» رسانه قطری، پاسخ بلال را در فایل تبلیغی قرار نداده تا کنجکاوی و انگیزه پیگیری تماشاگران را ایجاد کند.

تحلیلگران چه می گویند؟

روزنامه های سوزجو، نفس و جمهوریت هر سه چاپ آنکارا در اخبار و گزارش های متفاوتی، مانور دادن تیم بلال اردوغان بر روی فایل ویدیویی مصاحبه با پادکست قطری را مهم ارزیابی کرده و آن را یک عملیات رسانه ای و سیاسی هدفمند تلقی کرده اند.

با این حال، چهره های قدیمی حزب عدالت و توسعه، معتقدند که بلال اردوغان شانس بالایی برای جانشینی سیاسیِ مستقیم ندارد.

بولنت آرینچ، از بنیان‌گذاران حزب عدالت و توسعه و چهره آشنا در سیاست ترکیه، به‌صراحت گفته که مدل انتقال قدرت از پدر به پسر در ترکیه پذیرفتنی نیست و اگرچه ممکن است بلال در افکار عمومی دیده شود، اما حمایت عمومی برای این مدل وجود ندارد. چرا که اولاً فاقد پایگاه اجتماعی و چهره کاریزماتیک است، دوم این که سابقه اجرایی–انتخاباتی قوی ندارد، سوم این که همین حالا هم در بدنه حزب عدالت و توسعه کادرهای بسیاری حضور دارند که خود را از بلال شایسته تر می دانند و آشکارا می گویند، فرزند رئیس‌جمهور بودن، به‌تنهایی مشروعیت نمی‌آورد. دلیل چهارم این است که ارتش و بوروکراسی ترکیه نسبت به جانشینی خانوادگی حساس‌اند.

در نتیجه انتشار مصاحبه جنجالی بلال اردوغان، غالباً به عنوان یک جنجال رسانه ای خاص تلقی شده که نشان دهنده پافشاری بلال اردوغان بر ضرورت سردمداری و رهبری شبکه‌های نرم فرهنگی، مذهبی، جوانان و نهادهای مدتی است که برای خود، یک نقش مکمل قدرت تعریف کرده و نه قرار گرفتن در راس قدرت.

از دیگر سو، تمرکز افکار عمومی بر جنجال های بلال اردوغان، سپر مناسبی برای دور نگه داشتن افکار عمومی از قدرت گرفتن سلجوق بیرقدار و هاکان فیدان است.

سلجوق به عنوان داماد رئیس جمهور و طراح و سازنده پهپادهای بایکار و هاکان در مقام رئیس سابق سرویس اطلاعاتی میت و وزیر کنونی امور خارجه، شانس بالایی برای نامزدی ریاست جمهوری دارند و در این سناریوی تقسیم نقش، بلال عملاً سپر آن دو نفر می شود. چرا که تمرکز بیش از حد رسانه‌ها روی این دو نفر زودهنگام است و اصطلاحاً خطر «سوختن سیاسی» دارد و در عین حال، حساسیت ارتش، اپوزیسیون و غرب را بالا می‌برد.

در چنین فضایی، بلال بهترین سپر رسانه‌ای ممکن است. چرا که حامل اسم خانوادگی و برند اردوغان است، جنجال می‌سازد و در عین حال، به عنوان تهدید واقعی تلقی نمی‌شود.

این اقدامات رسانه ای و تبلیغاتی برای بالا اردوغان، در عین حال، نوعی استمزاج و نظرسنجی غیرمستقیم در مورد تشخیص میزان حساسیت جامعه ترکیه به مرزهای پذیرش احتمالی خانواده اردوغان در سیاست آینده ترکیه است.

ذکر این نکات از آن جهت مهم است که ترکیه در آستانه‌ یک دوره مهم گذار سیاسی است؛ دوره‌ای که در آن نه فقط جانشینی رجب طیب اردوغان بلکه خود هویت آینده قدرت در این کشور در حال شکل‌گیری است.