گروهی از فعالان هنری با محمدرضا عارف دیدار کردند؛
انتقاد هنرمندان از ناملایمات
ایوب آقاخانی، بازیگر، کارگردان و مدرس تئاتر، نخستین هنرمندی بود که به بیان دغدغههای خود پرداخت. او با انتقاد از وضعیت تئاتر گفت: «تئاتر سالهاست که جدی گرفته نمیشود، اصلا بهرهای از راهبرد جامعه ندارد، هر اتفاقی که در جامعه رخ میدهد، نخست تئاتر تعطیل میشود.» او افزود: «رویکرد عامدانه نسبت به تئاتر وجود دارد و گویا جریانی قصد دارد این هنر را به سوی انزوا سوق بدهد. با وسواسهای نظارتی، غیرواقعی و آزاردهنده روبهرو هستیم درحالیکه مخاطبان تئاتر نسبت به سایر هنرها کمتر است.» آقاخانی گفت: «تئاتر قرار بود نجاتدهنده بشر شود اما با اعمال وسواسهای نظارتی از هدف خود دور شده است. چشماندازی برای آینده تئاتر در کشور و سند راهبردی برای این هنر وجود ندارد. رابطه امروز ما با تئاتر مشخص نیست. اکنون با مفاهیمی همچون رابطه عرضه و تقاضا و خصوصیسازی در تئاتر مواجه هستیم که هیچ یک برای ما قابل درک نیست.»
لیلی عاج، نویسنده و کارگردان تئاتر، نیز در این نشست گفت: «هر اتفاقی که در جامعه رخ میدهد، نخستین ضربه متوجه تئاتر است. زمانی که هر بحرانی در کشور رخ میدهد، مسوولان برای همراهی به سراغ ما میآیند و بعد از آن سینماییها جولان میدهند. تئاتریها را جدی بگیرید.»
آرش دادگر، دیگر بازیگر و کارگردان تئاتر، نیز افزود: «چنین جلساتی صوری است. ما با مشکلات بسیاری از جمله معیشت هنرمندان در حوزه تئاتر مواجه هستیم. جای میزبان و مهمان تغییر کرده است. مسوولان و سیاستگذاران میزبان هستند، در صورتی که ما هنرمندان میزبان هستیم و آنان مهمان هستند.» او افزود: «یک بار مسوولان بگویند که برای ما چه کردند؟ حلقه محاصره هنرمند تنگتر میشود و این سوال برای مسوولان پیش میآید که چرا ما هرچقدر عرصه را برای هنرمندان تنگتر میکنیم، آنان هستند و از بین نمیروند؟»
به گزارش ایرنا، انتقاد از ناملایمات کشور و اتفاقات متعدد در پی آن از سخنان مطرحشده هنرمندان در این نشست بود. سیروس همتی، نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر، با ابراز گلایه و ناخشنودی از شرایط فعلی جامعه گفت: «حال و شرایطم خوب نیست، سه تن از اعضای گروهمان را از دست دادیم، شرایط ناگواری است، این روندی که دولت در پیش گرفته است، روند خوبی نیست.» همتی افزود: «با هماهنگیهای لازم قرار است ۱۵ بهمن نمایشی را روی صحنه ببرم. با توجه به قطعی اینترنت، امکان تبلیغات و خرید بلیت تئاتر وجود ندارد. در این شرایط باید چه کار کنم؟»
شهرام گیلآبادی، نویسنده، کارگردان و مدرس دانشگاه، نیز گفت: «در این مدل حکمرانی پایمردی وجود ندارد. این مدل حکمرانی در کشور بالغ نیست، اگر کف خیابان شاهد ناهنجاریهایی هستیم ناشی از ناترازی مدل فرهنگی است که در آن زیست میکنیم، این مدل بیپایه و اساس است، وقتی که هنر را خاموش کردیم و در حصر بردیم، نگاه امنیتی به آن وارد کردیم، هنر از ذات خود فاصله میگیرد.»
داوود فتحعلیبیگی، هنرمند پیشکسوت تئاتر، در این نشست گفت: «هنرمندان منتقد را چشم و گوش جامعه ببینید نه مخالف، هنرمندان ناملایمات را میبینند و روی آنها انگشت میگذارند و نشان میدهند. این خدمت به جامعه است. هنرمندان دلسوز جامعه هستند.»
بهزاد عبدی، آهنگساز و بازیگر تئاتر، در این نشست صمیمی به تناقضهای مطرحشده میان واژههای هنرمند حکومتی و غیرحکومتی پرداخت و اظهار کرد: «امروزه هنرمندان چه در کنار دولت قرار بگیرند چه قرار نگیرند، با انتقادهایی مواجه میشوند. در مواردی با هنرمندانی مواجه هستیم که تکیهگاه نظام محسوب میشوند.» او گفت: «متاسفانه مشاورانی در کنار مسوولان سیاسی حضور دارند که واژههایی همچون هنرمند حکومتی و غیرحکومتی، اثر فاخر و غیرفاخر، موسیقی انقلابی و ضدانقلابی تولید میکنند. درخواست داریم که واژه اختراع نکنید.» عبدی با انتقاد از نمایش ندادن ساز در تلویزیون افزود: «مردم امروز در همه جا، خیابانها و نشستهای هنری، ساز میبینند اما امکان دیدن ساز در تلویزیون را ندارند. این تناقضها چه زمانی حل خواهد شد؟»
حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی ایران، در این نشست گفت: «ما با وزارت ارشاد مشکلی نداریم اما مسائل ما خارج از وزارت ارشاد است. ۱۷هزار هنرمند عضو خانه موسیقی ایران هستند و این نهاد پرتعدادتر از همه صنوف است. از این تعداد حدود ۸ تا ۹هزار هنرمند را کسی نمیشناسد.» او با تاکید بر اینکه دولت صنوف را جدی نگرفته است، افزود: «به صنوف باید توجه جدی شود. حوزه موسیقی، سند ملی و راهبردی دارد و این سند تصویب شده است اما به دلیل نداشتن ضمانت اجرایی، فایدهای ندارد. صداوسیما موارد و اصول سند را رعایت نمیکند.»
سمیه رمضانماهی، هنرمند گرافیست و عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه سوره، نیز در این نشست گفت: «در شرایط فعلی که جامعه دچار بحران شده است، هنرمندان را دریابید. پیش از این با یکی از اساتید هنرهای تجسمی برای حضور در جشنواره تجسمی فجر سخن میگفتم. او از شرایط کاری هنرمندان بسیار گلایهمند بود.»
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در این نشست با تاکید بر اینکه یکی از راهبردهای مهم دولت چهاردهم تقویت تشکلهای صنفی است، گفت: «بهمن سال گذشته در یکی از شبکههای اجتماعی درخواست شد که دولت نسبت به وضعیت تئاتر دغدغه داشته باشد. پس از آن پینوشتی را به معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال کردم تا به وضعیت هنرمندان تئاتر و هنرهای نمایشی رسیدگی شود، اما متاسفانه تنها دانشگاه هنر و خانه هنرمندان به این درخواست پاسخ دادند.» او گفت: «اگر گفتوگوی بین حکومت و هنرمندان به یک زبان، مساله و یک درد مشترک نرسد، راه به جایی نخواهیم برد؛ ما نیازمند هنر حکمرانی هستیم. اهالی فرهنگ و هنر باید مسوولان را به گونهای قانع کنند که در تدوین بودجه به بخش هنر، همانند سایر بخشها توجه شود.»
عارف با انتقاد از مرزبندیها و تقسیمبندیها در حوزه هنر افزود: «در ۴۰ سال گذشته خط خود را از یکدیگر جدا کردیم. باید دید که هر کدام از ما در حوزه خودمان توانستهایم وظیفه ملی خود را انجام دهیم یا به دنبال جداسازی، تبعیض و تقسیمبندیهای بینتیجه بودیم؟» معاون اول رئیسجمهور، مرزبندیهای هنری و تقسیمبندیها در این حوزه را ناپسند دانست و خطاب به جامعه هنری گفت: «هنرمندان دغدغه برخی تقسیمبندیها در کشور را دارند؛ جای تعجب است که چرا برخی از آنان تقسیمبندی میکنند و متاسفانه اعتراضی هم از سوی جامعه هنری نیست.» او با تاکید بر اهمیت تقویت شورای عالی فرهنگ و هنر و فعالسازی کمیتهها و کارگروههای ذیل آن اظهار کرد: «دولت درخواست تاسیس پژوهشگاههای هنرهای نمایشی، ایجاد رشتههای تحصیلی جدید و مطالبات بودجهای و اقتصادی فعالان و هنرمندان تئاتر، موسیقی و هنرهای نمایشی را با جدیت پیگیری میکند.»
معاون اول رئیسجمهور برخی دخالتها در کار هنرمندان را محکوم کرد و با طرح پرسشی با این مضمون که «آیا آمدهایم که در کار هنر و هنرمند اختلال ایجاد کنیم؟»، بیان کرد: «باید ناترازیهای حوزه هنر را با همفکری یکدیگر حل کنیم. باید برنامههای توسعه در کشور، پیوست فرهنگی-هنری داشته باشد. امروز نخبگانی میخواهیم که پل ارتباطی بین مردم و حاکمیت باشند. همزبانی با مردم کاری سخت است؛ اما زبان هنر این ظرفیت را دارد.»
رضا مردانی مدیرکل هنرهای نمایشی، بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی، آیدین مهدیزاده مدیرکل هنرهای تجسمی، محمدحسین اسماعیلی مدیرکل توسعه آموزشهای فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آرش امینی دبیر چهل و یکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، اسحاق شکری مدیرعامل انجمن موسیقی، احمد صدری، محمدعلی مرآتی، حسین مسافرآستانه، امیرحسین شفیعی، کوروش سلیمانی، مریم معترف، مینا صدری، سعید اسدی مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی و علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر از مدیران و هنرمندان حاضر در این نشست بودند.
اگرچه مدت زمان این نشست کوتاه بود و امکان سخنرانی همه هنرمندان وجود نداشت اما مقدمهای برای تعامل هنرمندان با دولت بود که امیدواریم ادامه داشته باشد.
