غیبت ایران از ویترین دیجیتال

 بیشتر از ۱۰ روز است که اینترنت در ایران قطع شده است. مردم از اخبار، اتفاقات و ارتباطات بین‌‌‌فردی چه در داخل کشور و چه خارج از کشور محروم شده‌‌‌اند. کسب‌‌‌وکارها به‌‌‌خصوص مشاغل اقتصاد دیجیتال که اینترنت به‌‌‌مثابه هوا برای آنهاست، با کاهش ۸۰درصدی درآمدها و افزایش هزینه‌‌‌های بقا دست‌‌‌وپنجه نرم می‌‌‌کنند. در این میان، بعد از ۹ روز از قطع اینترنت در ۱۸ دی‌‌‌ماه، تنها پیامک‌‌‌ها فعال شده‌‌‌اند و هنوز هم مشخص نیست اتصال اینترنت چه زمانی برقرار می‌شود. از طرف دیگر، این روزها در نبود اینترنت بین‌الملل، سایت‌‌‌های کسب‌‌‌وکارها نیز با تهدیدهای مختلفی مواجه هستند.

حذف از صفحات نتایج گوگل، از دسترس خارج  شدن دامنه‌‌‌های غیر از آی‌‌‌آر و عدم امکان تمدید گواهینامه‌‌‌های امنیتی از جمله مواردی است که فعالیت سایت‌‌‌های داخلی را با تهدیدهای متعددی مواجه کرده است. موضوعی که ضررهای اقتصادی و برندینگ آن به گفته کارشناس‌‌‌ها، ممکن است که بعد از اتصال به اینترنت بین‌الملل نیز جبران نشود. البته، این وضعیت بسته به نوع کسب‌‌‌وکار متفاوت است و کسب‌‌‌وکارهای کوچک و کمتر شناخته‌‌‌شده را با مشکلات بیشتری درگیر خواهد کرد. 

حذف از نتایج گوگل 

وب‌‌‌سایت‌‌‌ها کانال‌‌‌های ورودی مختلفی برای ورود کاربران دارند. کاربرانی که از سمت گوگل روانه سایت‌‌‌ها می‌شوند، مهم‌ترین کانال هستند. با توجه به اینکه ۷۰ درصد ورود کاربران به سایت‌‌‌ها از طریق گوگل انجام می‌شود و دسترسی ایرانی‌‌‌ها به گوگل تحت تاثیر قطع کامل اینترنت بین‌الملل از بین رفته است، کسب‌‌‌وکارها با ضرر اقتصادی بزرگ و شدیدی درگیر خواهند شد. به گفته معاون وزیر ارتباطات نیز خسارت اختلال اینترنت به کسب‌‌‌و‌‌‌کارها بسته به‌شدت و نوع اختلال، بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان در روز تخمین زده می‌شود. از طرف دیگر، زمانی که سایت‌‌‌‌‌‌ها در یک بازه‌‌‌ زمانی (برخی تخمین‌‌‌ها بیانگر گذشت ۲۸ روز است) از دسترس گوگل خارج شوند، از صفحات نتایج گوگل حذف می‌شوند.

در این صورت، اگر اینترنت بین‌الملل هم وصل شود و گوگل در دسترس قرار بگیرد، سایت‌‌‌ها دیگر به روزهای قبل از قطع اینترنت برنخواهند گشت. آن سایت‌‌‌ها با افت ۷۰ درصدی ترافیک، به نقطه صفر فعالیت رسیده‌‌‌اند. این وضعیت سایت‌‌‌های متعلق به کسب‌‌‌وکارهای مطرح را با ضربه به برند مواجه می‌‌‌کند. اما سایت‌‌‌هایی که برند کسب‌‌‌وکاری ندارند و صرفا عمده ترافیک خود را از سمت گوگل دریافت می‌‌‌کنند، با مشکلات بیشتری دست‌به‌گریبان می‌شوند. 

تمدید گواهینامه‌‌‌های امنیتی یکی دیگر از تهدیدهای سایت‌‌‌ها در زمان قطع کامل اینترنت است. سایت‌‌‌ها برای حفظ امنیت خودشان و کاربران به گواهینا‌‌‌مه‌‌‌های امنیتی نیاز دارند. این گواهینامه‌‌‌ها از سرویس‌‌‌های خارجی دریافت می‌شوند و هر چند روز یکبار باید تمدید شوند. اگر این گواهینامه تمدید نشود، سایت‌‌‌‌‌‌های داخلی نیز توسط مخاطبان داخلی قابل مشاهده نخواهند بود. به این دلیل که مرورگرهای کروم، گواهینامه امنیتی را به یک تکلیف اجباری برای سایت‌‌‌‌‌‌ها تبدیل کرده‌‌‌اند و در صورت عدم تمدید، ترافیک داخلی سایت مورد نظر از بین خواهد رفت. 

عدم به‌‌‌روزرسانی آنتی‌‌‌ویروس‌‌‌ها

سیستم‌عامل‌‌‌های سایت‌‌‌های خبری و کسب‌‌‌وکارها عمدتا از طریق مایکروسافت فعال هستند و باید به صورت دوره‌‌‌ای به‌‌‌روزرسانی شوند. در نبود اینترنت بین‌الملل، سایت‌‌‌های داخلی ایران با این تهدید هم مواجه هستند. از طرف دیگر، عدم امکان به‌‌‌روزرسانی سیستم‌‌‌های موجود در سازمان‌ها نیز از دیگر تهدیدهای قطع اینترنت بین‌الملل است. از این جهت که سیستم‌‌‌های نیروهای سازمان‌ها در این شرایط امکان به‌‌‌روزرسانی آنتی‌‌‌ویروس‌‌‌ها را ندارند و با خطرهای امنیتی مواجه هستند. 

در این وضعیت، با یک آلودگی و بدافزار در یک سیستم، ممکن است امنیت داخلی کل سیستم با تهدید مواجه شود. سایت‌‌‌های داخلی به‌‌‌ خصوص آنها که دامنه‌‌‌ای غیر از آی‌‌‌آر دارند، این روزها در نبود اینترنت بین‌الملل امکان تمدید فعالیت دامنه‌‌‌های خود را ندارند. سایت‌‌‌هایی که دامنه آی‌‌‌‌‌‌آر ندارند، توسط سایت‌‌‌های خارجی که مراکز ثبت عمومی دامنه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های دات‌کام و اوآر‌‌‌جی هستند، ارائه می‌شوند. با قطع کامل ارتباط سرورها و سایت‌‌‌های داخلی به اینترنت بین‌الملل، امکان تمدید دامنه برای کسب‌‌‌وکارها که سال‌‌‌‌‌‌هاست برای پیاده‌‌‌سازی و فعالیت سایتشان هزینه و زمان گذاشته‌‌‌اند، وجود ندارد.

در زمان نوشتن همین گزارش، برخی اخبار از سایت‌‌‌ها از جمله رسانه‌‌‌ها بیانگر این است که در صورت تداوم قطع کامل اینترنت، دامنه سایت آنها از گوگل برای همیشه حذف خواهد شد و آنها مجبور هستند که مسیر فعالیت خود را از صفر دوباره شروع کنند. برخی دیگر از سایت‌‌‌ها نیز برای تمدید دامنه سایتشان از طریق رابط‌‌‌هایی که در خارج از کشور دارند، کمک گرفته‌‌‌اند تا آنها نسبت به تمدید دامنه اقدام کنند. با این حال و در شرایطی که مشخص نیست چه زمانی اینترنت بین‌الملل وصل می‌شود، نفس فعالیت سایت‌‌‌های داخلی به شماره افتاده و صاحبان آنها را با ضررهای مالی و روانی متعددی درگیر کرده است.