رودست عربستان به امارات در یمن/ ماجرا چه بود؟

یکی از مسوولان دفتر محسن الداعری وزیر دفاع شورای انتقالی جنوب در یمن تحت حمایت امارات اعلام کرده که الداعری در ساختمان وزارت دفاع عربستان بازداشت شده است. پیش از این نیز عیدروس الزبیدی رئیس شورای انتقالی جنوب نیز در واکنش به فشارهای عربستان سعودی پست خود را ترک کرده و از انظار عمومی مخفی شده بود.

شورای انتقالی جنوب سازمانی تجزیه‌طلب در جنوب یمن وابسته به امارات متحده عربی است که ۲۶ عضو آن شامل فرمانداران پنج استان جنوبی و دو وزیر دولت است.

این سازمان توسط جناحی از جنبش جنوب و در سال ۲۰۱۷ تأسیس شد و خواستار جدایی جنوب یمن شده است،

در روزهای گذشته، شبه نظامیان شورای انتقالی جنوب یمن مورد حمایت امارات توانستند کنترل بخش‌های گسترده‌ای از استان‌های جنوبی این کشور را به دست بگیرند و از جمله در استان حضرموت پیشروی کنند و علاوه بر تصرف شهر سیئون، مرکز وادی حضرموت، کنترل برخی میادین نفتی در مناطق بیابانی هم‌مرز با عربستان را نیز به دست بگیرند.

پیشروی این شبه نظامیان در بخش‌های وسیعی از حضرموت که بزرگ‌ترین استان یمن به شمار می‌رود، باعث عقب‌نشینی شبه نظامیان وابسته به عربستان شده بود و این نیروها به سمت استان مأرب حرکت کرده بودند اما شبه نظامیان موسوم به «درع الوطن» مورد حمایت عربستان توانستند دوباره کنترل شهر سیئون را به طور کامل به دست گیرند و شبه نظامیان شورای انتقالی جنوب یمن نیز به سمت ساحل این منطقه عقب‌نشینی کردند.

در پی تحولات جنوب و شرق یمن، وزارت خارجه عربستان از امارات خواست که تمام نیروهای خود را از یمن خارج و هر گونه حمایت نظامی و مالی از هر طرفی را در این کشور متوقف کند.

امارات نیز پس از حمله هوایی ریاض به بندر المکلا و افزایش تنش با عربستان اعلام کرد که نیروهای باقی‌مانده خود را از یمن خارج می‌کند.

پس از شکست نیروهای شورای انتقالی جنوب در حفظ مناطق تسخیر شده، ریاض از شورای انتقالی خواست تا برای آغاز گفت‌وگویی درباره آینده جنوب یمن به ریاض سفر کنند. به این ترتیب خانواده الداعری و هیاتی متشکل از ۵۰ نفر به ریاض سفر کردند که همگی بازداشت شدند.

اعضای شورای انتقالی یمن امیدوار بود که در کنفرانس ریاض به راه‌حل هایی برای آینده جنوب یمن دست یابند.

ریشه‌های اختلاف فراتر از یمن

اگرچه ظاهر بحران در جغرافیای یمن شکل گرفته اما ریشه اختلاف سعودی و اماراتی عمیق‌تر از آن است که به یک پرونده محدود شود. از سال ۲۰۱۹ به این سو نشانه‌های افتراق راهبردی میان دو طرف آشکار شد.

امارات به این جمع‌بندی رسید که جنگ یمن فاقد افق پیروزی نظامی است و ادامه آن هزینه‌های بین‌المللی فزاینده‌ای دارد. از این رو به‌تدریج راهبرد خروج رسمی و ماندن غیررسمی را در پیش گرفت. این ماندن غیررسمی با تمرکز بر کنترل بنادر، جزایر و گلوگاه‌های راهبردی همراه بود.

عدن، مکلا، المخا، سقطری و میون به اجزای یک زنجیره نفوذ دریایی تبدیل شدند که امارات از طریق نیروهای نیابتی آن را اداره می‌کرد. این الگو مبتنی بر تضعیف دولت مرکزی و تقویت بازیگران محلی همسو بود. الگویی که با نگاه سنتی عربستان به مفهوم دولت و حاکمیت در تعارض قرار دارد.

ردپای رژیم صهیونیستی در تحولات یمن

به اعتقاد ناظران، تحرک اخیر عربستان در یمن را می‌توان حامل پیامی فراتر از امارات دانست.

این پیام متوجه آمریکا و همچنین رژیم صهیونیستی است. عربستان تلاش می‌کند نشان دهد که اگرچه آماده ورود به مسیرهای سازش منطقه‌ای و حتی بررسی عادی‌سازی روابط با اسرائیل است اما این روند باید در چارچوب نقش محوری ریاض تعریف شود. پذیرش موجودیت اسرائیل از نگاه سعودی به‌معنای پذیرش هژمونی منطقه‌ای آن نیست.

از همین زاویه است که تقابل با الگوی اماراتی اهمیت مضاعف پیدا می‌کند. امارات به‌عنوان یکی از کانال‌های اصلی نفوذ اسرائیل در دریای سرخ و شاخ آفریقا شناخته می‌شود. تضعیف این کانال در یمن می‌تواند بخشی از تلاش عربستان برای مهار نفوذ فزاینده اسرائیل در پیرامون خود باشد. به‌ویژه در شرایطی که بحث کنترل سواحل دریای سرخ به یکی از مؤلفه‌های امنیتی اصلی تل‌آویو تبدیل شده است.