آسیا در ابر خانه می‌سازد

بشر از دیرباز عقاب و پلنگ را مظهر خود می‌گرفت و علاقه‌ای به قرار گرفتن در بلندی داشت. آثار برج‌های بلندی که فاتحان و سرداران جهان بر بالای آن می‌ایستادند، هنوز پابرجاست. چنان که در شهرهای باستانی بلندترین قصرها متعلق به شاه بود و دیگران به ترتیب اهمیت از ارتفاع قصرهایشان کاسته می‌شد. در قرن نوزدهم با اختراع آسانسور، ساختمان‌های هشت تا ۱۲ طبقه در لندن و پاریس ساخته شد. قرار گرفتن در این ساختمان‌ها با خود مسائلی پدید آورد مانند چگونگی رساندن آب و بعدا برق به آنها. از آغاز قرن بیستم، آمریکائیان که علاقه بسیاری به در اختیار داشتن رکوردهای جهانی از خود نشان می‌دادند، در صخره منهتن نیویورک دست به کار ساختمان ساختمان‌هایی شدند که بلندترین آنها امپایراستیت است که ۳۸۱ متر ارتفاع دارد. این بنا تا همین اواخر بلندترین ساختمان جهان بود، اما دوقلوهای مرکز بازرگانی بالاتر رفت و بالاخره برج سیرز در کنار دریاچه میشیگان خود را به سطح بالاتری رساند و بیست سالی است که عنوان بلندترین ساختمان جهان را حفظ کرده است،‌ ولی چنین پیداست که بزودی از اریکه به زیر خواهد آمد.

مهاتیر محمد نخست‌وزیر سابق مالزی در آن سالها اعلام کرد که در مرکز کوالالامپور دو برج ساخته و پیش از سال ۲۰۰۰ آماده می‌شود که هفت متر از سیرز بلندتر خواهد بود. این برج‌ها پتروناس نام داشت و سازنده آن یک شرکت نفتی دولتی بود که مرکز خود را در آن دو برج قرار خواهد داد.

ساخت این دو برج برای مالزی به صورت یک طرح ملی و حیثیتی درآده، مهاتیر محمد خود عضو هیاتی بود که طراح این برج‌ها را برگزیدند. طرح سزار پلی آرشیتکت آرژانتینی انتخاب شد. او دو دهه پیش آسمان خراش شیشه‌ای مرکز مالی جهان را ساخت. سزار پلی یکی از آرشیتکت‌هایی است که انقلا فوق مدرن در معماری را به ساختمان‌هایی بلند راه داد. پلی در مصاحبه‌ای گفت: بشر در همان زمان که می‌گفت به خاطر کمبود سطح باید به ارتفاع رفت و چاره زندگی در شهرهای بزرگ در ارتفاع است، در حقیقت بهانه‌ای یافته بود برای ارضای حس قدیمی و رویایی قرار گرفتن در بلندی و پرواز در آسمان‌ها. انسان‌هایی که در طبقه صدم زندگی کنند، چون شهر را از بالا می‌نگرند، نظربلندتر و آمیزه‌نگرتر و جهان بین‌تر از کسانی خواهند بود که همواره شهر را از پایین دیده‌اند.

دو برجی که سزار پلی برای کوالالامپور طراحی کرده همچون دوقلوهای سیاهی کاملا شبیه به هم هستند که پلی آنها را به هم می‌پیوندد و دروازه‌ای عظیم را می‌سازد. پلی برای دادن این طرح ماه‌ها در کوالالامپور زیست تا با فرهنگ مردم مالزی آشنا شود. در ساختمان این بنا از نقش‌های اسلامی بهره برده شده در طبقه همکف آن مربع‌ها و دایره‌های داخلی هم به نشانه وحدت، ثبات، توازن و تعقل یادآور فلسفه دین اسلام است. در تزئینات داخلی آن نیز از سنگ و چوب محلی استفاده شده، همانها که در خانه‌های مالزی می‌توان یافت. گرچه مهاتیر محمد قصد داشت برج‌های پتروناس مظهر پویایی و رشد سریع مالزی باشند، ولی پرواز در اوج و در ارتفاع مخصوص مهاتیر محمد و مالزی نیست، در یوکوهامای ژاپن برج لندمارک افتتاح شد. این برج بلندترین ساختمان ژاپن است و ۷/۱ میلیون نفر هر روز با آسانسور سریع آن (۷۵۰ متر در دقیقه) جابه‌جا می‌شوند. رصدخانه‌ای در طبقه ۶۹ آن قرار دارد که رسیدن به آن و بازدید از لندمارک یکی از برنامه‌های جذاب جهانگردانی است که به دیدار شهر توکیو می‌روند.

از طرف دیگر هنگ‌کنگ و شانگهای نیز از جهت علاقه‌مندی به آسمان خراش‌ها بین طراحان و آرشیتکت‌ها انگشت نما هستند.سرعت ساخت ساختمان‌های بلند در این دو شهر بی‌نظیر است و در هر دو کشور آسمان‌خراش‌ها تبدیل به یک غرور ملی شده‌اند. چین از هم‌‌اکنون برنامه‌ریزی کرده که عنوان بلندترین ساختمان جهان را بدست آورد؛ با ۱۱۴ طبقه در دلتای رودهای یانگ تسه و جیالینگ که زمین آن آماده شده است. پیمانکاران این ساختمان شرکت آمریکایی‌ها نیز لوند برگ والز بودند که در آن از عدد ۸ که برای چینیان مقدس است استفاده‌ها شده و در طرح‌های بیرونی و قواعد اصلی ساختمان نقش‌های باستانی چینی‌ها با تهیه بروشورها و طرح‌های خیالی به این برج افتخار می‌کنند.

سر نورمن فاستر آرشیتکت انگلیسی که بانک‌های مدرن هنگ‌کنگ و شانگهای را طرح ریزی کرده، طرحی اعجاب‌انگیز در سر دارد که در صورت اجرا، آسیای جنوب شرقی را در کنار برج‌های بلند برتری بلامنازعی می‌بخشد. او سرگرم طراحی یک برج میلینوم (هزاره) در توکیو است که نمای آن مخروطی و ارتفاع آن تقریبا دو برابر برج سیرز خواهد بود. البته این فکر هنوز در مرحله طرح است، ولی در صورتی که ساخته شود می‌توان گفت در پایان قرن بیستم آسیایی‌ها به آرزوی دیرینه‌شان رسیده‌اند و در ابر خانه ساخته‌اند.