چشم انداز مثبت تقاضای جهانی گاز مایع طبیعی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بازار بورس آمریکا ( آتی‌های ماه اول برای تحویل در اکتبر ۲۰۱۱) طی دوره ۱۲ سپتامبر الی ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.
بر این اساس قیمت آتی‌ گاز طبیعی در بورس نایمکس، به تبعیت از بازار نفت خام و همچنین به دلیل افزایش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۸۷ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ ، ابتدا از حدود ۸۸۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۳۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۰۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.

همچنین قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اکتبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۱۹۸/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۷۳۷۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۹۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۲/۳ دلار در هر میلیون
بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۱۵/۳۴ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱، با ۴ سنت (۹۴/۰ درصد) افزایش تا بیش از ۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۰۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۳۶/۴ دلار در هر میلیون
بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۱۶ سنت کاهش (۵۲/۱ درصد) طی دوره ۷ سپتامبر الی ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱، از حدود ۵۳/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۳۷/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ با ۲ سنت افزایش، تا بیش از ۳۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر زمینی عملیاتی گازطبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ در حدود ۳۱۱۲ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۸۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۴۰ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۵۲ میلیارد فوت مکعب (۶/۱ درصد) کمتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۱۶۴ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۹ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۶۹۵ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و به میزان ۸۹ میلیارد فوت مکعب (۵ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه کمتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۳۷ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۴۴ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۲۲ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۲۴ میلیارد فوت مکعب (۴/۲ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۰ کمتر است.
سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۶ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۴۳۶ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است که معادل متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۱۱۲ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بر اساس اعلام موسسه تحقیقاتی برنستین در انگلیس، در پی وقوع زلزله ۱۱ مارس در ژاپن و همچنین افزایش تقاضا در کشورهای انگلیس، هند و کره جنوبی، تقاضای جهانی گاز مایع طبیعی (LNG) در نیمه اول سال ۲۰۱۱ در مقایسه با مدت مشابه سال قبل در حدود ۵/۸ درصد رشد داشته و انتظار می رود در کل سال ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۲ درصد افزایش یابد. تقاضای LNG ژاپن در نیمه دوم سال ۲۰۱۱ به شدت افزایش یافته است؛ چراکه پس از بروز زلزله در این کشور، LNG جایگزین اصلی انرژی هسته‌ای برای تامین سوخت نیروگاه‌های تولید برق این کشور شده است.
بر اساس گزارش مذکور، واردات LNG ژاپن، کره جنوبی، هند، چین، اروپا و انگلیس در نیمه نخست سال ۲۰۱۱ به ترتیب در حدود ۸ درصد، ۸ درصد، ۲۶ درصد، ۱۰ درصد، ۱۵ درصد و ۷۶ درصد رشد داشته است. با توجه به بالا بودن قیمت گاز وارداتی اروپا از روسیه در مقایسه با قیمت‌های بازارهای تک محموله داخلی، وارات LNG از جذابیت بیشتری برای وارد کنندگان عمده این منطقه برخوردار است. بر اساس پیش‌بینی تحلیلگران موسسه برنستین، تقاضای جهانی LNG از حدود ۲۱۸ میلیون تن در سال ۲۰۱۰ به بیش از ۳۱۰ و ۴۱۰ میلیون تن در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۲۰ افزایش خواهد یافت. در این راستا پتانسیل اصلی افزایش تقاضای جهانی LNG از جانب بازار کشورهای غیر OECD و همچنین بازارهای جدید LNG در خاورمیانه و آمریکای جنوبی خواهد بود.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل اقدام هماهنگ بانک‌های مرکزی جهان برای افزایش بودجه بانک یورپین، افزایش شاخص اعتماد مصرف کننده رویتر میشیگان، افزایش واردات نفت خام چین به بالاترین حد خود در ۳ ماه گذشته طی ماه اوت ۲۰۱۱، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۷۳۸۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۸۴۱/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر افزایش تعداد بیکاران در آمریکا، افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۹/۱ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۰۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱، پیش بینی مراجع معتبر بین‌المللی نظیر آژانس بین‌المللی انرژی و دبیرخانه اوپک مبنی بر بازگشت نفت خام تولیدی لیبی به بازار طی ماه‌های آتی و همچنین برآورد کاهشی آژانس بین‌المللی انرژی و دبیرخانه اوپک از چشم‌انداز تقاضای جهانی نفت خام در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ در مقایسه با برآورد قبلی این مراجع، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷/۱ میلیون بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۹۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۹۴۷۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۲۴۶/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۰۸۹/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت‌های آتی‌ گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۵۱۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۹۴۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا حدود ۰۸۷۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. به‌طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره سازی‌های سوخت جت آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه و نفت کوره پسماند معادل ۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۹/۱ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۷/۱ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۱۰۸ و ۱۹۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ الی ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب با ۶/۳۲ کاهش ۵۲/۱۰۴۳ دلار، گازوئیل با۴/۲۵ دلار کاهش ۷۷/۸۹۱ دلار، سوخت جت با ۲۸/۲۵ دلار کاهش ۸۰/۹۶۴ دلار و نفت کوره با ۶/۱۵ دلار کاهش ۷۸/۶۴۱ دلار در بازار خلیج فارس معامله شدند.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب ۵۴/۳۳، گازوئیل ۲۲/۲۶، سوخت جت ۹۶/۲۴ و نفت کوره ۷۳/۱۵ دلار در بازار ژاپن به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است. بر این اساس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در ۱۳سپتامبر ۰۲/۱۰۸۹، گازوئیل ۸۶/۹۴۰، سوخت جت ۹۶/۹۹۸ و نفت کوره۰۳/۶۶۷ دلار در بازار ژاپن بود. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی در دوره مذکور به همین صورت بوده است. قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا نیز در دوره ۷ سپتامبر الی ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱ روند کاهشی را تجربه کردند. بنابراین بر اساس آمارهای امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب با ۸/۷۷ دلار کاهش ۹۳/۱۰۹۹ دلار، گازوئیل با ۷۶/۳۸ دلار کاهش ۶۰/۹۰۵ دلار، سوخت جت با ۵/۴۶ دلار کاهش ۷۴/۱۰۰۸ دلار و نفت کوره با ۲۴ دلار کاهش ۶۰/۶۲۵ دلار در بازار آمریکا مورد معامله قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )