سهم خوراکی‌ها در سبد خانوار
دنیای اقتصاد : مرکز آمار متوسط قیمت کالاهای خوراکی منتخب در مهرماه را منتشر کرد. براساس محاسبات «دنیای اقتصاد» نسبت هزینه‌های ماهانه اقلام خوراکی برای یک خانوار ۴نفره در مهرماه به حداقل حقوق به ۵۵درصد رسید. این عدد در مدت مشابه سال گذشته معادل ۶۴درصد بوده است. با‌این‌حال در ماه گذشته نسبت هزینه‌های ماهانه تهیه اقلام خوراکی خانوار به حداقل حقوق برابر با ۵۴درصد بود که رشد یک‌درصدی را تجربه کرده است. بنابراین سهم خوراکی‌ها از سبد مخارج خانوار نسبت به سال گذشته بهبود داشته است ولی در مقایسه با شهریورماه افزایش را نشان می‌دهد. دلیل این افزایش این است که تورم خوراکی‌های مصرفی خانوار به صورت ماهانه تعدیل می‌شود اما حداقل دستمزد به صورت سالانه افزایش می‌یابد.
مرکز آمار تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها در مهرماه سال جاری را معادل ۲۶درصد اعلام کرده که نسبت به شهریورماه ۲.۲واحد درصد افزایش یافته است. وجود روند افزایشی در قیمت کالاهای خوراکی در حالی رقم می‌خورد که نسبت به رقم تورم کل کشور ۵.۶واحد درصد پایین‌تر است. تورم خوراکی به افزایش قیمت مواد غذایی و اقلام خوراکی اشاره دارد که می‌تواند تاثیر قابلتوجهی بر هزینه‌های خانوارها و وضعیت اقتصادی جامعه داشته باشد. این نوع تورم زیرمجموعه‌ای از تورم عمومی است و معمولا به دلایل مختلفی، از جمله کاهش عرضه محصولات کشاورزی، افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات ارزی، افزایش تقاضا، یا سیاست‌های تجاری و وارداتی رخ می‌دهد. مواد غذایی بخش بزرگی از سبد هزینه‌های روزمره خانوارها را تشکیل می‌دهند.
سهم بودجه تخصیص‌یافته به مواد غذایی در کشورهای کم‌درآمد و درحال‌توسعه به طور متوسط حدود ۴۴درصد و در برخی موارد بیش از ۶۰درصد است. این سهم در اقتصادهای نوظهور ۲۷درصد و در اقتصادهای پیشرفته ۱۶درصد را تشکیل می‌دهد. در نتیجه خانوارهای کم‌درآمد سهم بیشتری از درآمد خود را به خرید خوراکی اختصاص می‌دهند. افزایش قیمت خوراکی‌ها، به‌ویژه برای خانوار کم‌درآمد، باعث کاهش قدرت خرید می‌شود و می‌تواند منجر به کاهش سطح کیفیت تغذیه‌ای و سلامت عمومی شود. افزایش قیمت مواد غذایی می‌تواند منجر به نارضایتی اجتماعی شود و در بسیاری از کشورها، تورم خوراکی به‌‌خصوص در اقلام ضروری مانند نان، برنج و گوشت، بسیار مورد توجه سیاستگذار است.
سهم ۵۵درصدی خوراکی از دستمزد
»دنیای اقتصاد» بر اساس سبد اقلامی که وزارت رفاه آن را برای توزیع کالابرگ مشخص کرده، هزینه‌های لازم برای تامین این سبد را طی سال‌های اخیر براساس قیمت‌های اعلام‌شده از سوی مرکز آمار محاسبه کرده است. این بررسی نشان می‌دهد در مهرماه سال جاری سهم هزینه مواد غذایی مصرفی یک خانوار ۴نفره از حداقل حقوق به ۵۵درصد رسیده است. این در حالی است که سهم مذکور از حداقل حقوق در مدت مشابه سال گذشته معادل ۶۴درصد بود. با‌این‌حال در ماه گذشته سهم مواد غذایی یک خانوار ۴نفره از حداقل حقوق برابر با ۵۴درصد بود و در ماه جاری رشد یک‌واحد درصدی را ثبت کرده است.
کدوسبز؛ صدرنشین تورم ماهانه
نگاهی به جزئیات تورم ماهانه خوراکی‌ها در اولین ماه پاییز نشان می‌دهد اقلامی مانند کدوسبز، فلفل دلمه‌ای و خیار به ترتیب پرچمداران تورم مهرماه بوده‌اند. تورم ماهانه این اقلام به ترتیب ۱۶.۹ ، ۱۰.۶ و ۹.۹درصد بوده است. در گروه نان و غلات بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل ۴.۸درصد ثبت شده که مربوط به برنج خارجی درجه‌یک بوده است. با توجه به رشد مداوم قیمت‌ها و جاماندن دستمزدها از تورم، خرید برنج خارجی مورد تقاضای خانوار ایرانی قرار گرفته است؛ بنابراین بهتر است افزایش قیمت این کالا مورد توجه سیاستگذاران باشد. با‌این‌حال هر سال طبق قانون و به منظور حمایت از تولید برنج ایرانی از اول مرداد تا ۱۵ آبان هرگونه واردات برنج ممنوع می‌شود. برخی تحلیلگران اعتقاد دارند افزایش قیمت برنج خارجی در ابتدای پاییز به توقف واردات این کالا در بازه مذکور مربوط می‌شود.
وعده کاهش قیمت مرغ محقق نشد
در گروه گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آن بیشترین افزایش قیمت مربوط به مرغ ماشینی با ۳.۸درصد است. بر اساس گزارش مرکز آمار، در مهرماه سال جاری حداقل قیمت یک کیلو مرغ ماشینی حدود ۸۲هزار تومان و حداکثر قیمت آن حدود ۹۹هزار و نهصد تومان بوده است. همین امر باعث شده میانگین قیمت یک کیلو مرغ ماشینی به حدود ۹۲هزار تومان برسد. مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی کشور در پاسخ به تورم ۵.۱درصدی ماهانه مرغ ماشینی در شهریورماه، وعده داد که با اتمام تابستان و کاهش سفرها، قیمت این کالا کاهش خواهد یافت. اما آمار تورم خوراکی در مهرماه نشان می‌دهد که این وعده محقق نشد و قیمت مرغ همچنان روند افزایشی داشته است.
این در حالی است که بازار گوشت گوسفند در مهرماه با نوسان قیمتی کمی همراه بوده و تورم ماهانه ۰.۵درصدی را تجربه کرده است. تحلیلگران معتقدند دلیل ثبات نسبی قیمت گوشت گوسفندی، در کنار عرضه گوشت دولتی، به افزایش عرضه دام در این مقطع زمانی بر‌می‌گردد. در گروه میوه و خشکبار نیز بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به موز با ۵.۶درصد است. کارشناسان بیان می‌کنند این افزایش به دلیل بالا بودن هزینه‌های خرید مجوز واردات این کالاست که منجر به افزایش قیمت نهایی شده است. در مهرماه سال جاری تورم ماهانه ۹ کالای خوراکی نیز منفی بوده است. در این ماه انار تورم منفی ۱۶.۷درصدی داشته است. یکی از دلایل این کاهش قیمت، رسیدن به فصل برداشت این میوه و افزایش عرضه آن است.
تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی
نگاهی به تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها نشان می‌دهد در مهرماه سال جاری هویج با تورم حدود ۷۸درصدی، پرچمدار تورم مواد خوراکی است. پس از آن، لیموترش و پیاز با تورم ۷۷.۲ و ۶۷.۸درصدی در رتبه‌های بعدی پرتورم‌ترین خوراکی‌ها قرار گرفته‌اند. از طرفی پرچمداران تورم ماهانه خوراکی‌ها در مهرماه در تورم نقطه‌ای نیز وضعیت قابلتوجهی داشته‌اند. تورم نقطه‌به‌نقطه سه محصول کدوسبز، فلفل دلمه‌ای و خیار در مهرماه به ترتیب ۲۶.۲، ۴۸.۶ و ۶۷.۸درصد بوده است. در ماه مهر همچون ماه قبل از آن سه کالای روغن نباتی جامد، روغن مایع و پسته تورم نقطه‌به‌نقطه منفی ثبت کرده‌اند.
