حفظ سودآوری در اوج ناکامیها
دنیای اقتصاد-عباس بیات : فرآوردههای نسوز زیرشاخه‌‌‌ای از صنعت کانی غیرفلزی بازار سرمایه محسوب می‌‌‌شوند. کاربرد اصلی نسوزها در کارخانه‌‌‌های تولیدی فولاد، سیمان و پتروشیمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌هاست که با حرارت بالا و مواد مذاب سر و کار دارند. ارزیابی متغیرهای مالی شش‌شرکت فعال در این گروه نشان می‌دهد که مقادیر تولید، فروش و درآمد نسوزها در دورههای گذشته نزولی بوده است. عامل اصلی این نزول را می‌‌‌توان بحث فزونی عرضه بر تقاضای محصولات نسوز و همچنین وارداتی بودن عمده مواداولیه این صنعت دانست.
در مقیاس سالانه طی سال ۱۴۰۲ متغیرهای تولید و فروش شرکت‌های نسوز به‌‌‌ترتیب افت ۳۷ و ۲۴درصدی را تجربه کردند. درآمد فروش این صنعت در سال گذشته تنها ۵درصد رشد داشت که به‌‌‌معنای نزول شتاب درآمدی ۲۸درصدی نسبت به میانگین سالانه است. با این حال ارزیابی حاشیه سود این صنعت نشان می‌دهد که به‌رغم نزول مقادیر تولید، فروش و شتاب درآمدی، سودآوری بهبود خوبی را تجربه کرده است. بر این اساس متوسط حاشیه سود محصولات نسوز در سال ۱۴۰۲ به‌‌‌میزان ۲۸درصد و در بهار امسال ۲۷درصد بوده که در قیاس با متوسط دورههای گذشته، افزایش ۶درصدی داشته است. عامل کلیدی واگرایی در متغیرهای تولید و فروش با سودآوری را می‌‌‌توان حذف قیمت‌گذاری دستوری دانست. قیمت آزاد موجب شده است شرکت‌ها بتوانند نرخ فروش محصولات خود را همگام با افزایش هزینه، رشد دهند و از این منظر زیان‌آور نشوند.
دو عامل نزول تولید و فروش
میزان تولید و فروش شرکت‌های تولیدکننده فرآوردههای نسوز بازار سرمایه طی سال ۱۴۰۲ نزولی بوده است. در مقیاس سالانه، به‌طور متوسط هر سال ۱۶۵هزار تن انواع فرآوردههای نسوز توسط شش‌شرکت فعال بورسی این صنعت تولید شده است. با این حال با توجه به رکود تولید این صنعت، به‌طور متوسط هر سال تولیدات نسوزها یک‌درصد کاهش یافته است. این افت تا جایی ادامه یافته که طی سال ۱۴۰۲ مجموع تولیدات این صنعت با نزول ۳۷درصدی نسبت به سال ماقبل ۱۲۴هزار تن بوده است. نزول تناژ تولیدی این صنعت در مقیاس فصلی نیز ادامه داشته است. طی بهار امسال مجموع تولیدات فرآوردههای نسوز ۳۰هزار و ۱۹۲تن بوده که در مقایسه با بهار ۱۴۰۲ به‌‌‌میزان ۶درصد کاهش یافته است.
تجمیع تولیدات این صنعت در پنج‌ماه نخست امسال ۴۳هزار و ۸۷۵تن بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افت ۲۰درصدی را تجربه کرده است. این کاهش در مقیاس ماهانه نیز تکرار شده و در پنجمین ماه از سال‌جاری میزان تولید نسوزها با ۴۳درصد کاهش به ۶هزار و ۲۰۶تن تنزل یافته است. عامل اصلی در کاهش همه‌جانبه مقادیر تولید این صنعت را می‌‌‌توان چالش تامین ماده‌‌‌اولیه عنوان کرد. از آنجا که بخش عمده‌‌‌ای از ماده‌‌‌اولیه این صنعت از طریق واردات تامین می‌شود، با افزایش نرخ ارز، هزینه تامین ماده‌‌‌اولیه این صنعت افزایش یافته که این امر شرکت‌های تولیدی را با چالش تامین ماده‌‌‌اولیه مواجه می‌کند. در میان شش‌تولیدکننده بورسی فرآورده نسوز، شرکت «کایزد» در سال‌جاری با تولید ۳هزار و ۷۴۶تن محصول و رشد ۲۳درصدی تولید خود نسبت به پنج‌ماه نخست ۱۴۰۲، برترین شرکت این گروه از منظر تولیدات بوده است.
عملکرد شرکت‌های نسوز از لحاظ مقادیر فروش وضعیت بحرانی‌‌‌تری را نسبت به تولیدات تجربه کرده است. در مقیاس سالانه، به‌طور متوسط هر سال ۱۴۹هزار تن انواع فرآورده نسوز توسط این صنعت به فروش رسیده و هر سال به‌صورت میانگین ۲درصد از مجموع فروش این صنعت کاسته شده است. از سال ۱۴۰۰ روند رشد مقدار فروش این صنعت متوقف شد؛ تا جایی که طی سال ۱۴۰۲ تناژ فروش نسوزها با ۲۴درصد کاهش به ۱۱۵هزار تن رسید. در مقیاس فصلی طی بهار امسال میزان فروش این صنعت ۲۸هزار و ۵۷۷تن بوده که در مقایسه با بهار ۱۴۰۲ نزول یک‌درصدی را تجربه کرده است.
تجمیع مقدار فروش نسوزها در سال‌جاری به‌‌‌میزان ۳۹هزار و ۵۶۵تن بوده که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۱۸درصد کاهش یافته است. این کاهش در مقیاس ماهانه تشدید شده و طی مرداد امسال با افت ۳۹درصدی مجموع فروش این صنعت به ۵هزار و ۲۹۸تن رسیده است. ارزیابی میزان عرضه و تقاضا در صنعت فرآورده نسوز نشان می‌دهد که همواره فزونی عرضه بر تقاضا در این صنعت برقرار بوده است. ظرفیت تولید نسوز در ایران ۲۱۰هزار تن و مصرف کشور ۱۲۰هزار تن است که این مازاد موجب رقابت شدید تولیدکنندگان می‌شود. این موضوع را می‌‌‌توان عامل اصلی در کاهش تقاضای محصولات تولیدی این صنعت و افت تناژ فروش آن عنوان کرد. همان‌طور که شرکت «کایزد» به‌لحاظ رشد مقادیر تولیدی عملکرد خوبی از خود به نمایش گذاشت، در رشد تناژ فروش نیز برترین شرکت در گروه فرآوردههای نسوز بوده است. مجموع فروش شرکت نام‌برده طی پنج‌ماه نخست امسال ۳هزار و ۴۵۴تن بوده که این میزان فروش در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۲۷درصد افزایش را تجربه کرده است.
رتبه اولی «کفرا»
بررسی نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های تولیدکننده فرآورده نسوز نشان می‌دهد که طی پنج‌ماه نخست امسال، به‌طور متوسط ۱۵درصد به نرخ فروش محصولات اصلی این صنعت در قیاس با مدت مشابه افزوده شده است. در این مقیاس، شرکت «کفرا» محصول اصلی خود یعنی آجرهای قلیایی را با ۲۸درصد افزایش نسبت به پنج‌ماه نخست ۱۴۰۲ به فروش رسانده و بیشترین رشد نرخ فروش در این مقیاس مربوط به این شرکت بوده است. طی پنجمین ماه از سال‌جاری، میانگین افزایش نرخ فروش محصول اصلی این صنعت در قیاس با مرداد سال گذشته ۷درصد بوده است. در مقیاس نقطه به نقطه شرکت «کفرا» با رشد ۲۹درصدی آجرهای قلیایی خود نسبت به مرداد ۱۴۰۲ برترین عملکرد این صنعت را از آن خود کرده است. نرخ فروش محصول اصلی این صنعت در مردادماه ۱۶درصد نسبت به متوسط سال‌جاری افزایش یافته است. شرکت «کتوکا» در این مقیاس با رشد ۳۶درصدی نرخ فروش محصول جرم خود بهترین عملکرد را در این مقیاس از آن خود کرده است.
رکود درآمدی
بررسی مقادیر تولید و فروش فرآوردههای نسوز نشان می‌دهد که در سال‌های گذشته، این صنعت همواره با نزول مقادیر تولید و فروش همراه بوده است. رکود تولید در این صنعت اثر خود را در درآمد فروش نیز نمایان کرده است. در مقیاس سالانه به‌طور متوسط هر سال ۳۳درصد به درآمد این صنعت افزوده شده است. با این حال طی سال ۱۴۰۲ به‌‌‌دلیل نزول شدید در مقادیر تولید و فروش، درآمد این صنعت ۳هزار و ۲۷۵میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با سال ماقبل تنها ۵درصد افزایش داشت. این موضوع به‌‌‌معنای نزول ۲۸درصدی شتاب رشد درآمدی این صنعت نسبت به میانگین سالانه است.
در بهار امسال رشد خوبی در فروش فرآوردههای نسوز رقم خورده است. درآمد بهار نسوزها یک‌هزار و ۲۱میلیارد تومان بوده که در مقایسه با بهار سال گذشته ۴۶درصد رشد داشته است. با این حال رشد درآمدی بهار فرآوردههای نسوز تداوم نداشته و طی ماه‌های تیر و مرداد دوباره کاهش فروش در این صنعت رقم خورده است. مجموع فروش پنج‌ماه نخست این صنعت یک‌هزار و ۴۸۵میلیارد تومان بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل رشد ۲۱درصدی داشته است. در تیر و مرداد به‌‌‌ترتیب افت ۱۷درصدی و ۷درصدی در درآمد فروش این صنعت نسبت به مدت مشابه رقم خورده است. شرکت «کایزد» که سردمدار رشد مقادیر تولید و فروش صنعت فرآوردههای نسوز بود، در رشد درآمدی نیز یکه‌تاز بوده است. درآمد پنج‌ماه امسال این شرکت ۱۷۴میلیارد تومان بوده که در مقایسه با مدت مشابه ۵۹درصد رشد داشته است.
بهبود سودآوری با وجود نزول متغیرها
سه متغیر حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود عملیاتی و حاشیه سود خالص فرآوردههای نسوز در بازه سالانه طی ۱۳سال گذشته به‌‌‌ترتیب ۲۸، ۲۲ و ۱۷درصد بوده است. روند حاشیه سود این صنعت افزایشی بوده و در سال ۱۴۰۲ متوسط حاشیه سود فرآوردههای نسوز ۲۸درصد به ثبت رسیده که در قیاس با متوسط سالانه ۶درصد بهبود یافته است. در مقیاس فصلی نیز بهبود سودآوری در صنعت فرآوردههای نسوز کاملا مشهود است. طی ۱۷فصل گذشته، متوسط حاشیه سود این صنعت ۲۳درصد بوده است. در بهار امسال متوسط حاشیه سود فرآوردههای نسوز به ۲۷درصد افزایش یافته که به‌‌‌معنای بهبود ۴درصدی متغیرهای سودآوری صنعت مذکور است.
همان‌طور که بررسی شد، متغیرهایی تولید، فروش و درآمد فرآوردههای نسوز در بازه‌‌‌های سالانه، فصلی و ماهانه با نزول همراه بوده است. با این حال حذف قیمت‌گذاری دستوری در این صنعت عاملی بوده تا با وجود نزول متغیرهای مالی، حاشیه سود در سطح بالا ماندگار شود. در میان شرکت‌های تولیدکننده محصولات نسوز، شرکت «کباده» که به‌لحاظ ارزش بازار و ابعاد، کوچک‌ترین شرکت تولیدکننده این صنعت است بیشترین میزان سودآوری را تجربه کرده است. متوسط حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص شرکت مذکور در سال ۱۴۰۲ و بهار امسال به‌‌‌ترتیب ۶۵ و ۶۳درصد بوده است.
