جایگاه کسب‌و‌کار ایران در منطقه خاورمیانه و شمال‌آفریقا

ایران در حالی رتبه سیزدهم منطقه را به دست آورده است که عربستان در صدر قرار دارد
دنیای‌اقتصاد- زهرا واعظ: مقایسه شاخص‌های کسب‌و‌کار میان ایران و کشورهای حوزه منا (‌کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا‌) در سال ۲۰۱۱ که از سوی بانک جهانی محاسبه شده، نشان می‌دهد ایران در این زمینه دارای رتبه ۱۲۹ جهانی بوده که نسبت به سال گذشته دو پله صعود کرده و بهبود یافته است.

اما این ارتقای رتبه در شرایطی صورت پذیرفته که کشور عربستان سعودی در زمینه شاخص سهولت انجام کسب‌وکار با کسب رتبه ۱۱ جهانی بهترین وضعیت را از این نظر در میان ۱۸ کشور منطقه داراست. این در حالی است که ایران در منطقه منا از لحاظ شاخص سهولت کسب‌وکار دارای رتبه ۱۳ است که در بین ۱۸ کشور این منطقه رتبه مناسبی با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی، انسانی و علمی ایران نیست. شاخص سهولت انجام کسب‌وکار توسط بانک جهانی محاسبه می‌شود و حاصل میانگین ۹ شاخص فرعی است که شاخص‌های فرعی نیز به نوبه خود متشکل از مجموعه‌ای از شاخص‌های جزئی و میانگین این زیرشاخص‌ها هستند. بر اساس گزارشی که سایت «الف» در این باره ارائه کرده و پیش از این نیز طی گزارش مبسوطی تحت عنوان «فضای کسب‌وکار در سال ۲۰۱۱» آبان ماه سال گذشته در روزنامه دنیای اقتصاد به چاپ رسید، در سال ۲۰۱۱ در کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و عربستان سعودی با کسب رتبه ۱۱ جهانی بهترین وضعیت را از این نظر دارد و نزدیک‌ترین کشور در این شاخص به عربستان، کشور بحرین است. بحرین با رتبه ۲۸ با وجود آنکه ۳ رتبه نسبت به سال ۲۰۱۰ تنزل یافته است توانسته رتبه دوم از لحاظ سهولت کسب‌وکار را در میان کشورهای حوزه منا از آن خود کند. البته کشورهمسایه عراق با رتبه ۱۶۶ جهانی که نسبت به وضعیت سال قبل از آن تغییری نداشته است در میان کشورهای این منطقه از بدترین وضعیت برخوردار بوده و در میان ۱۸ کشور منطقه رتبه هجدهم را داراست که البته حضور نیروهای بیگانه در این کشور و برخی بی‌ثباتی‌ها در این زمینه بی‌تاثیر نیست. بعد از عراق، جیبوتی و سوریه نیز با رتبه‌های ۱۵۸ و ۱۴۴ در جایگاه‌های بعدی قرار دارند که نشان می‌دهد نه تنها به لحاظ جهانی بلکه در میان ۱۸ کشور منطقه نیز از جایگاه خوبی برای کسب‌وکار برخوردار نیستند.
همچنین پس از عربستان سعودی که با کسب رتبه ۱۱ جهانی بهترین وضعیت را از این نظر در منطقه منا دارد، بحرین، امارات ، قطر و تونس نیز در زمینه شاخص رتبه سهولت کسب‌وکار در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
بر اساس این گزارش یکی از شاخص‌های فرعی بررسی فضای کسب‌وکار که مورد بررسی قرار می‌گیرد شاخص حمایت از سرمایه‌گذاران است که از این منظر ایران با کسب رتبه ۱۶۷ جهانی در سال ۲۰۱۱ در میان ۱۸ کشور منطقه از مقام هفدهم برخوردار است که در این زمینه کشور عربستان نیز همچنان با کسب رتبه ۱۶ جهانی مقام اول را در میان ۱۸ کشور عضو کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا داراست. در خصوص شاخص حمایت از سرمایه‌گذاران پس از عربستان،کشور کویت، غزه و کرانه باختری، بحرین و مصر هم به لحاظ رتبه‌‌بندی منطقه‌ای در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرند.