روند صعودی در بازار فرآورده‌ها

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در اوت ۲۰۱۱) طی دوره ۴ جولای الی ۸ جولای ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به دلیل افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۹۵ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس نایمکس، ابتدا از حدود ۳۶۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ جولای ۲۰۱۱ تا کمتر از ۱۳۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو در تاریخ ۷ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۲۰۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اوت ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۶۰۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو در تاریخ ۴ جولای۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۶۷۵/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۱۲۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۷۳/۲۸ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۷۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ ، با ۱۴ سنت (۹۷/۲ درصد) افزایش تا بیش از ۸۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۶۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ با ۴ سنت کاهش، تا کمتر از ۶۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE)، با ۲۲ سنت کاهش طی دوره ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ الی ۶ جولای ۲۰۱۱، از حدود ۲۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۰۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱ در حدود ۲۵۲۷ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۹۵ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۲۲۴ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱ جولای ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۴۸ میلیارد فوت مکعب (۹/۱ درصد) کمتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۵۷۵ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۶۲ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۱۸۹ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و به میزان ۱۱۷ میلیارد فوت مکعب (۹ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه کمتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۱۰۷ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۸۸۰ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۲۸ میلیارد فوت‌مکعب (۹/۲ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یک جولای ۲۰۱۰ بیشتر است. سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به یک جولای ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۶ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۳۵۱ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است، ولی معادل ۳۷ میلیارد فوت مکعب کمتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۵۲۷ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۸ جولای ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس طی هفته گذشته، در ابتدا به دلیل تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه و شمال آفریقا، کاهش شدید تولید نفت خام لیبی و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، انتشار اخبار مثبت از بخش‌ خرده‌فروشی کالاهای گوناگون و بخش صنعت در آمریکا و به دنبال آن افزایش امیدواری‌ها برای بهبود تقاضای نفت خام و فرآورده‌های نفتی این کشور در نیمه دوم سال ۲۰۱۱، خروج تدریجی بازار از شوک آزادسازی ذخایر سوخت آژانس بین‌المللی انرژی، اظهار نظر برخی کارشناسان بازار نفت مبنی براحتمال کاهش تولید نفت خام عربستان در صورت افت قیمت نفت خام به پایین تر از ۹۰‌‌دلاردر هر بشکه، پیش بینی موسسه اویل موومنتس مبنی بر کاهش صادرات نفت خام اوپک از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۱۵ جولای ۲۰۱۱، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۹۷۷۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۵ جولای ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۲۷/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۷ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا در پی انتشار گزارش رشد نرخ بیکاری در آمریکا و تاثیر آن بر چشم‌انداز اقتصاد جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۰۹۲۶/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۸ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و نیز افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۹۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا از حدود ۹۵۶۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۵ جولای ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۰۲/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۷ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۹۶۴/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۸ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به رغم کاهش رتبه اعتباری پرتغال و همچنین وقوع اعتراضات مردمی در پی اجرای طرح ۴۷ میلیارد یورویی ریاضت اقتصادی در ایتالیا، به دلیل تداوم بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۹۷۴۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ جولای ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۲۷۲/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه، میان تقطیر معادل ۲۰۰ هزار بشکه، سوخت جت معادل ۵۰۰ هزار بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۶۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۴۸ و ۱۹۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱ از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۷ جولای ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ الی ۶ جولای ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان (۵۶/۹۰)، (۰۱/۴۷)، (۲۴/۴۶) و (۰۵/۲۰) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره طی روز ۶ جولای ۲۰۱۱ در سطوح (۶۶/۱۰۵۰)، (۵۳/۹۰۸)، (۷۶/۹۸۱) و (۱۴/۶۳۸) دلار قرار گرفتند. همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار ژاپن به ترتیب به میزان (۹۹/۹۰)، (۸۲/۴۰)، (۶۸/۴۵) و (۳۸/۱۹) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. بر این اساس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار ژاپن طی روز ۶ جولای ۲۰۱۱ به ترتیب در سطوح (۸۷/۱۰۹۴)، (۳۵/۹۴۹)، (۲۸/۱۰۰۹) و (۴۴/۶۶۶) دلار قرار گرفتند. در بازار سنگاپور نیز طی دوره مذکور قیمت تمامی فرآورده‌ها روند افزایشی را تجربه کردند.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۲۸ ژوئن الی ۶ جولای ۲۰۱۱ روند افزایشی را تجربه کردند. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب با ۵/۵۲ دلار رشد ۵۰/۱۰۲۰ دلار، گازوئیل با ۳۶ دلار رشد ۷۵/۹۲۶ دلار، سوخت جت با۵/۳۷ دلار رشد ۲۵/۱۰۰۲ دلار و نفت کوره با ۷۵/۲۴ دلار رشد ۲۵/۶۸۱ دلار در بازار مدیترانه نسبت به هفته قبل (۲۸ ژوئن ۲۰۱۱)، طی روز ۶ جولای ۲۰۱۱ دلار قرار گرفتند.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی