نوسان قیمت بازار گاز و فرآورده

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در جولای ۲۰۱۱) طی دوره ۲۷ ژوئن الی ۱ جولای ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به رغم کاهش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۷۸ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، ابتدا از حدود ۲۵۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۷۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۱۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، در ابتدا به دلیل تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت خیز این کشور و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار، اظهار نظر عمده کارشناسان بازار نفت مبنی بر عدم تاثیر بلند مدت آزاد سازی ذخایر از سوی آژانس بین‌المللی انرژی بر بازار نفت، تقاضای دبیرکل اوپک مبنی بر توقف آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت مصرف‌کنندگان از سوی آژانس بین‌المللی انرژی در هشتمین نشست وزارتی مشترک اوپک و اتحادیه اروپا، رشد فعالیت‌های تولیدی در آمریکا و افزایش امیدواری‌ها نسبت به بهبود تقاضای نفت در این کشور، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۸۰۷۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۰۹۷/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۹ ژوئن ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا در پی کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۵۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱، انتشار آمار نگران‌کننده درباره بخش صنعت چین، اتخاذ سیاست‌های اقتصادی انقباضی در چین و نگرانی‌ها درباره تقاضای جهانی نفت خام و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۹۷۲۶/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۰۰ هزار بشکه و نیز افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۳۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا از حدود ۷۶۴۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۴۶۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۲۴۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت‌های آتی‌ گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا و همچنین تصویب طرح ریاضت اقتصادی در یونان و کاهش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در اتحادیه اروپا و در نتیجه بهبود دورنمای تقاضای نفت خام و فرآورده‌های نفتی در این منطقه، از یک روند افزایشی قابل توجه همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۸۳۷۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۰۹۵/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۵۵۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۹ ژوئن ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۱ ژوئن ۲۰۱۱ الی ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی قابل توجه برخوردار بودند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب ۷۲ /۶۰ دلار در هر تن کاهش یافته و به ۱۰/۹۶۰ دلار رسید. گازوئیل نیز ۲۹/۵۰ دلار افت را در بازار خلیج فارس تجربه کرد و با نرخ ۵۲/۸۶۱ دلار معامله شد. در همین حال سوخت جت و نفت کوره نیز در بازار خلیج‌فارس به ترتیب به میزان (۶/۵۵) و (۲۳/۲۰) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته و با قیمت‌های ۵۲/۹۳۵ و ۰۹/۶۱۸ دلار در هر تن مورد مبادله قرار گرفتند.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب وگازوئیل نیز در بازار ژاپن با کاهش ۶۳/۶۰ و ۴۲/۴۸ دلاری طی تاریخ ۲۸ ژوئن با نرخ ۵۸/۱۰۰۳ دلار و ۹۰۸ دلار و ۵۳ مورد مبادله قرار گرفت.
سوخت جت و نفت کوره نیز در بازار ژاپن با نرخ ۹۳۶ دلار و ۶۰ سنت و ۶۴۷ دلار و ۶ سنت هر یک افت ۵۴ و ۹۶/۱۹ دلاری را تجربه کردند.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۲۱ ژوئن الی ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ روند کاهشی را تجربه کردند. لذا بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب با کاهش ۲۵/۱۳ دلاری نسبت به هفته قبل ۲۱ ژوئن با نرخ ۹۶۸ دلار در بازار مدیترانه مبادله شد. همچنین گازوئیل نیز که افت ۲۹ دلاری را در مبادلات منتهی به ۲۸ ژوئن تجربه کرد روی رقم ۸۹۰ دلار و ۷۵ سنت به فروش رسید. همچنین سوخت جت و نفت کوره نیز در بازار مدیترانه به ترتیب با کاهش ۵/۲۹ و۵/۱۲ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۲۱ ژوئن ۲۰۱۱)، طی روز ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ روی قیمت ۷۵/۹۶۴ و ۵۰/۶۵۶ دلار مورد مبادله قرار گرفتند.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی

روند تغییرات قیمت آتی‌های بنزین، سوخت حرارتی و گازوئیل در بازارهای جهانی