انتظار برای بهبود قیمت نفت

بر این اساس طی هفته گذشته، به دنبال تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از گسترش ناآرامی‌ها به سایر کشورهای تولیدکننده نفت خصوصا عربستان سعودی، تداوم اختلال در تولید نفت خام برخی کشورهای تولیدکننده همچون لیبی و یمن، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت‌خیز این کشور و تردید معامله گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، تصویب طرح ریاضت اقتصادی در یونان که لازمه اعطای کمک‌های بین‌المللی است، کاهش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در اتحادیه اروپا و بهبود دورنمای تقاضای نفت‌خام در این منطقه، اظهارنظر عمده کارشناسان بازار نفت مبنی بر عدم تاثیر بلند مدت آزادسازی ذخایر از سوی آژانس بین‌المللی انرژی بر بازار نفت، تقاضای دبیرکل اوپک مبنی بر توقف آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت مصرف‌کنندگان از سوی آژانس بین‌المللی انرژی در هشتمین نشست وزارتی مشترک اوپک و اتحادیه اروپا، رشد فعالیت‌های تولیدی در آمریکا و افزایش امیدواری‌ها نسبت به بهبود تقاضای نفت در این کشور، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی و همچنین کاهش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل 4/4 میلیون بشکه در هفته منتهی به 24 ژوئن 2011، قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، از حدود 61/90 دلار در هر بشکه در تاریخ 27 ژوئن 2011، با بیش از 33/4 دلار افزایش، تا بیش از 94/94 دلار در هر بشکه در تاریخ اول جولای 2011 افزایش یافت. البته انتشار آمار نگران‌کننده درباره بخش صنعت چین، سبب توقف روند افزایشی قیمت نفت خام در روزهای پایانی هفته گذشته شد. در پی کاهش تقاضای جهانی محصولات مختلف و اتخاذ سیاست‌های اقتصادی انقباضی در چین، رشد بخش صنعت این کشور در ماه ژوئن 2011 کندترین روند 28 ماه گذشته را تجربه نموده و نگرانی‌های زیادی را درباره تقاضای جهانی نفت خام به وجود آورده است.
طی هفته گذشته، ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا به دنبال انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت نظیر رشد فعالیت‌های تولیدی در آمریکا و افزایش امیدواری‌ها نسبت به شتاب‌گیری بازسازی اقتصادی و در نتیجه رشد تقاضای نفت در این کشور، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بودند.
ارزش یورو در مقابل دلار نیز طی دوره مذکور به دلیل تصویب طرح ریاضت اقتصادی در یونان، کاهش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در اتحادیه اروپا و بهبود دورنمای تقاضای نفت خام در این منطقه، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و به بالاترین حد خود طی 3 هفته گذشته رسید.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۷ ژوئن الی ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱، ازحدود ۵۵/۱۰۱ دلار در هر بشکه تا بیش از ۵۰/۱۰۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱، با ۱ دلار و ۷۳ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۴ دلار و ۷۰ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱ معادل ۱۰۶ دلار و ۴۳ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئن، با ۸۹ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه مه ۲۰۱۱ به هر بشکه ۱۰۹ دلار و ۴ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه مه ۲۰۱۱ معادل ۱۰۹ دلار و ۹۳ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بورس لندن(ICE) نیز برای تحویل در ماه اوت 2011، علاوه بر تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از احتمال گسترش ناآرامی‌ها در خاورمیانه و تسری آن به سایر کشورهای تولیدکننده نفت خصوصا عربستان سعودی و در نتیجه تشدید نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام در بازار اروپا، به دلیل کاهش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در اتحادیه اروپا و بهبود دورنمای تقاضای نفت خام در این قاره، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود 99/105 دلار در هر بشکه در تاریخ 27 ژوئن 2011 تا بیش از 77/111 دلار در هر بشکه در تاریخ 1 جولای افزایش یافت. کاهش تولید نفت خام لیبی و به تبع آن نگرانی مصرف کنندگان درباره عرضه نفت خام به بازار اروپا موجب شده است تا نفت خام برنت از حق مرغوبیت 83/16 دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار باشد.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴ دلار و ۱۴ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲۱ ژوئن ۲۰۱۱)، در روز ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۲ دلار و ۱۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه شنبه (۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ ) ۱۰۳ دلار و ۹۶ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۰ دلار و ۸۸ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۳ دلار و ۶۴ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۲ دلار و ۲۹ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۵ دلار و ۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۳ دلار و ۶۴ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۱ دلار و ۹۹ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۱ دلار و ۸۶ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۲ دلار و ۲۹ سنت و در بازار مدیترانه ۹۷ دلار و ۹۴ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۱ ژوئن الی ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آسیا با ۵۶/۴ دلار کاهش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۰۷/۴ دلار و ۱۸/۴ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۴ ژوئن ۲۰۱۱ معادل ۵/۳۵۹ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۷ ژوئن ۲۰۱۱) به میزان ۴/۴ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۶/۳ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰ کمتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۴/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۸/۲۳ روز قرار گرفته است و معادل ۲/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۱ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۲۴۷/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۱۵۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره 17 ژوئن 2011 الی 24 ژوئن 2011 به میزان 57 هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح 593/5 میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل 336 هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ 25 ژوئن 2010 است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از 149/9 میلیون بشکه در روز به 878/8 میلیون بشکه در روز (معادل 271 هزار بشکه در روز) کاهش یافته است که معادل 603 هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
قیمت نفت خام WTI در هفته گذشته در حول و حوش 90 دلار با حمایت روبه‌رو شد. این در حالی است که ماه ژوئن به پایان رسید و قیمت‌های نفت این ماه را با کاهش به پایان بردند؛ البته در نهایت قیمت‌ها بالاتر از اکثر میانگین‌ها بسته شدند که به معنی ادامه افزایش قیمت‌ها در ماه‌های آتی است. با افزایش قیمت به بالاتر از سطح 91 دلار به سمت اولین مقاومت در 96 دلار افزایش یافت که در نهایت سطح مذکور موجب کاهش قیمت شد. در هفته گذشته نشانه‌‌هایی از بهبود اقتصاد آمریکا مشاهده شد. این درحالی است که تحلیل‌گران معتقد هستند اقتصاد این کشور در شرایط شکننده قرار دارد. اقتصاد اروپا نیز با طرح ریاضت اقتصادی یونان از موقعیت بهتری برخوردار شد و تهدید‌های فعلی تا حدودی تخفیف یافت. در نتیجه تحولات اقتصادی آمریکا و اروپا، ارزش یورو در مقابل دلار رو به افزایش گذاشت که خود موجب فشار افزایشی بر قیمت نفت گردید. ذخیره‌سازی‌های نفت خام و بنزین هر دو کاهش یافتند. میزان کاهش ذخیره‌های نفت قابل توجه بود و نسبت به سال گذشته نیز کمتر می‌باشد؛ ولی هنوز نسبت به پنج سال گذشته در سطح مطلوبی قرار دارد که از فشار افزایشی آن می‌کاهد. با توجه به شروع ماه جدید ژوئیه سطوح حمایتی و مقاومتی ماهانه تغییر یافتند و قیمت نفت خام WTI فعلا پایین‌تر از سطح برگشتی(pivot) در 96 دلار قرار دارد که مانع افزایش قیمت است. اولین حمایت در سطح 5/90 دلار قرار دارد که مانع محکمی برای عدم کاهش قیمت است. قیمت نفت بعد از افزایش و ثبات در بالاتر از 96 دلار آماده حرکت برای رسیدن به سطح 101 دلار مقاومت بعدی خواهد بود.
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )