تداوم افزایش قیمت گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در مه ۲۰۱۱) طی دوره ۲۵ آوریل الی ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

به‌رغم کاهش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۳۱ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۳۸۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۹۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۹۸۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۸۲۸/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۶۶۹۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ آوریل افزایش یافت.
قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۳۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۵۷/۲۸ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۵۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ ، با ۷ سنت (۵/۱ درصد) افزایش تا بیش از ۶۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی بسیار ملایم برخوردار بوده و از حدود ۴۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۴۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۷۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE)، با ۵ سنت کاهش طی دوره ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ الی ۲۷ آوریل ۲۰۱۱، از حدود ۹۶/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۹۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل نزدیک شدن به فصل رانندگی و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۸۶ هزار بشکه در روز و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۵/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، قطع برق یکی از پالایشگاه‌های بزرگ آمریکا و اخلال در روند تولید آن، پیش‌بینی مقام‌های اوپک حوزه خلیج‌فارس مبنی بر احتمال عدم تغییر سهمیه‌های تولید این سازمان در نشست ماه ژوئن، افزایش مصرف نفت و فرآورده‌های نفتی نیروگاه‌های ژاپن در پی افت ظرفیت تولید برق هسته ای، تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت خیز این کشور و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، اعلام نتایج نشست دو روزه اعضای فدرال رزرو آمریکا مبنی بر عدم تغییر در برخی سیاست‌های پولی انبساطی این کشور و نگاه داشتن نرخ بهره همچنان در سطوح پایین قبلی، بهبود اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی در ماه آوریل ۲۰۱۱، رشد درآمد و مخارج مصرف‌کنندگان آمریکایی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۳۲۲۹/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۹۸۴/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۸/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۱۸۲/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۲۷۵۸/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۷۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
همچنین قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم و تشدید بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۷۸۳/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۵۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۵/۲ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۸/۱ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۲/۱ میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۸۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۷۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۲ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
براساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۸ آوریل ۲۰۱۱، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ الی ۲۷ آوریل ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک‌محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج‌فارس با ۸۴/۴۵ دلار رشد به یک هزار و ۱۲۱ دلار و ۹۶ سنت، مدیترانه با افزایش ۴۲ دلاری به یک هزار و ۱۳۳ دلار، شمال اروپا نیز با رشد ۳۴ دلاری به یک هزار و ۱۴۲ دلار رسید.
همچنین بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای آمریکا نیز با افزایش ۱۱/۴۲ دلاری به یک هزار و ۲۶۷ دلار و ۵۵ سنت رسید. در همین حال در ژاپن بنزین سوپر یک هزار و ۱۷۲ دلار و ۱ سنت قیمت خورد که حاکی از رشد ۴۴ دلار و ۲۱ سنتی بود. در سنگاپور نیز بنزین سوپر یک هزار و ۱۵۰ دلار و ۷۷ سنت قیمت خورد که نشان از افزایش ۴۴ دلار و ۵۵ سنتی بود.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج‌فارس، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با افزایش ۶۹/۴ دلاری به ۵۹/۱۰۰۳ دلار رسید. در مدیترانه نیز گازوئیل ۵۰/۱۰۰۶ قیمت خورد که حاکی از رشد ۲۵/۷دلاری بود.
همچنین در شمال اروپا و آمریکا نیز با رشد ۵/۱ و ۶۷/۵ دلاری گازوئیل قیمت آن معادل ۷۵/۱۰۰۳، ۹۷/۱۰۰۱ دلارشد. قیمت گازوئیل در بازارهای ژاپن و سنگاپور نیز با افزایش ۲۸/۱۴ و ۲۱/۵ به ترتیب به ۰۳/۱۰۴۹ و ۱۹/۱۰۲۵دلار رسید.
میانگین بهای سوخت جت نیز در همه با افزایش همراه بود. میانگین بهای نفت کوره در همه بازارها به استثنای بازارهای مدیترانه و شمال اروپا با افزایش همراه بود. بر این اساس طی روز ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازارهای خلیج‌فارس ۶۶۴ دلار و ۹۱ سنت، مدیترانه ۶۹۲ دلار و ۲۵ سنت، شمال اروپا ۶۹۰ دلار و ۵۰ سنت، آمریکا ۶۶۵ دلار و ۹۲ سنت، ژاپن ۶۹۵ دلار و ۶۹ سنت و در بازار سنگاپور ۶۸۱ دلار و ۱۹ سنت معامله شده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی