یک هشتم چک‌های صادره برگشت خورد

گروه بازار پول- گزارش‌های بانک مرکزی نشان از آن دارد که در سال گذشته از حدود هر هشت چک صادر شده یک برگ برگشت خورده است.

تازه‌ترین آمارهای بانک مرکزی حاکی از آن است که پرونده چک‌های برگشتی در سال ۸۹ با ارزشی بالغ بر ۲۷ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان بسته شد. ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار سند در سال گذشته از مجموع ۴۹ میلیون و ۴۰۰ هزار چک صادره به هر دلیل در سال گذشته نقد نشده است تا بالاترین درصد اسناد برگشتی به ثبت برسد. بنا بر گزارش‌های آماری بانک مرکزی درصد اسناد برگشتی به مبادله شده به لحاظ تعداد در سال گذشته ۹/۱۱ درصد بوده که بالاترین میزان در ۱۱ سال گذشته بوده است. نکته قابل تامل‌تر در این گزارش نسبت چک‌های برگشتی به مبادله شده است. در سال گذشته این نسبت به پایین‌ترین میزان خود رسیده و رکورد جدیدی ثبت کرده است. مقایسه تعداد چک‌های مبادله شده به برگشت داده شده حکایت از آن دارد که از حدود هر هشت برگ، یک برگ برگشت خورده، این نسبت در سال قبل ۳/۹ برگ بوده است.
جزئیات گزارش سالانه
در سال ۱۳۸۹، در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران ۴۹ میلیون و ۴۰۰ هزار برگ چک به مبلغ ۶۲۸ هزار میلیارد تومان مبادله شد. در این سال متوسط شاخص‌های تعداد و مبلغ اسناد مبادله شده در مقایسه با سال ۱۳۸۸ به ترتیب چهار و ۸/۳۵ درصد افزایش داشته است. در سال ۱۳۸۹ بیشترین درصد اسناد برگشتی به لحاظ تعداد در تیر ماه ثبت شده است، در این ماه ۵۴۶ هزار برگ چک نقد نشده تا درصد اسناد برگشتی به مبادله شده در عدد ۸/۱۲ قرار گیرد. کمترین درصد اسناد برگشتی نیز در اسفند ماه به ثبت رسید. تعداد اسناد مبادله شده در آخرین ماه سال گذشته ۴ میلیون و ۹۶۸ هزار برگ بوده که از این تعداد ۵۴۳ هزار سند برگشت خورده است. بنابر آمارهای بانک مرکزی درصد اسناد برگشتی به مبادله شده در این ماه ۹/۱۰ درصد بوده که پایین ترین درصد در ۱۲ ماه سال قبل بوده است.در شاخص‌های بانک مرکزی یکی دیگر از مواردی که بررسی می‌شود درصد اسناد برگشتی به مبادله شده از نظر مبلغ است. در ماه‌های سال گذشته گرچه تیر ماه به لحاظ تعداد رتبه اول را کسب کرده بود، اما از نظر مبلغ این ماه اردیبهشت است که بالاترین نسبت را از آن خود کرد. دومین ماه سال با ۲ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان چک برگشتی همراه بوده مقایسه این رقم با اسناد مبادله شده عدد ۹/۵ را نشان می‌دهد، عددی که گویای درصد اسناد برگشتی به مبادله شده از لحاظ مبلغ است.
مقایسه برگشتی‌های ۸۹ با ۸۸
در سال ۱۳۸۸ آن گونه که بانک مرکزی روایت کرده حجم چک‌های برگشتی کمی بیش از ۲۳ هزار میلیارد تومان بوده است. این میزان با ۱/۱۹ درصد رشد به ۲۷ هزار و ۸۹۱ میلیارد تومان در سال گذشته رسید. این نسبت به لحاظ تعداد هم ۱/۱۵ درصد در دوره مورد نظر افزایش یافته است.تعداد چک‌های برگشتی در سال ۱۳۸۸ معادل ۵ میلیون و ۸۷ هزار برگ بوده، اما در سال ۱۳۸۹ این میزان به ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار برگ افزایش یافته است.
سفته و برات واخواست شده
در کنار چک، دو نوع سند دیگر وجود دارد که در امور تجارتی مورد استفاده قرار می‌گیرد، سفته و برات. از لحاظ قانونی سفته سندی است که به موجب آن امضاکننده تعهد می‌کند مبلغی در موعد معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد آن شخص کارسازی کند. برات هم نوشته‌ای است که به موجب آن شخصی به شخص دیگر امر می‌کند مبلغی در وجه یا به حواله کرد شخص ثالثی در موعد معینی پرداخت کند. در سال ۱۳۸۹ حدود ۳۰ هزار و ۳۰۰ برگ سفته و برات به مبلغی حدود ۳۳۷ میلیارد تومان واخواست شده است. طبق آمار شعبه واخواست دادگستری استان تهران در اسفند ماه سال ۸۹ نیز حدود دو هزار و ۹۰۰ برگ به ارزش ۱۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان واخواست شد که در مقایسه با ماه بهمن از نظر تعداد ۶۲ درصد افزایش یافته است. گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد حجم سفته واخواست شده در اسفند ماه و در مقایسه با ماه قبل از نظر مبلغ ۲/۱۲ درصد کاهش داشته است.