سقوط جهان در چاه نفت!

فاطمه حمیدی - این روزها چشم‌انداز انرژی گیج کننده تر از اوایل بحران جهانی است. اجرای سیاست‌های اقتصادی در همه جای جهان برای عبور از بحران بدهی‌ها در شرایطی ممکن است پاسخگوی وضعیت موجود باشد که قیمت نفت همچنان زیر 100 دلار باشد، در حالی که وضعیت به این گونه نخواهد ماند و به گفته کارشناسان، قیمت‌ها روندی صعودی را طی خواهد کرد.

البته انقلاب شیل که این روزها به امید ایالات متحده به وقوع آن و جایگزینی آن تا سال ۲۰۲۰ به جای بخش قابل توجهی نفت تبدیل شده، شاید بخشی از مشکلات را برطرف کند، اما باید گفت وابستگی به نفت همچنان حرف اول را می‌زند.
اما وضع موجود نیز از ثبات کافی برخوردار نیست، عربستان سعودی هفته گذشته به منظور کاهش قیمت نفت میزان تولید خود را افزایش داد و این موضوع کمی قیمت را تعدیل کرد. به هر حال ضعف اقتصاد اروپا در کنار بهبود قیمت دلار و افزایش ذخایر نفت در ایالات متحده همگی در این هفته بر قیمت نفت اثر گذاشته‌اند. فراموش نکنیم که در آمریکا انتخابات ریاست جمهوری نیز در جریان است و با توجه به نقش حیاتی بنزین در این کشور که در نتیجه انتخابات اثر فراوانی دارد قیمت آن باید مهار شود.
این روزها ذخایر بنزین این کشور برای تعدیل قیمت مدام در حال کاهش است و این موضوع اگرچه قیمت بنزین را کنترل می‌کند، اما روی کاهش قیمت نفت این کشور نیز موثرتر است. خبرها از کاهش ۴۱/۱ میلیون بشکه‌ای ذخایر بنزین این کشور در هفته گذشته خبر می‌دهند.
البته خبری در هفته گذشته از افزایش ۵/۸ میلیون بشکه‌ای ذخایر نفت ایالات متحده منتشر شد که نشان می‌داد این میزان بیشترین رقم افزایش ذخایر در مدت اخیر است و روی روند کاهشی قیمت اثر گذاشته است.
در این شرایط افزایش تولید توسط عربستان به عنوان محرکی برای کنترل قیمت‌ها خبر خوشی برای کشورهای صنعتی دنیا است به شرطی که تقاضای کافی برای آن وجود داشته باشد و این تقاضا زمانی حاصل می‌شود که محرک‌های اقتصادی کشورها نتیجه‌بخش باشد. سخنگوی کاخ سفید با تمجید از تعهد عربستان به کاهش قیمت‌ها و جبران کمبود در بازار نفت و برداشتن قدم‌های لازم برای ثبات بازار گفت: دولت آمریکا به منظور تثبیت بازارها تمام گزینه‌های ممکن از قبیل مشارکت شرکت‌ها و هم‌پیمانان نفتی این کشور را در فرآیند بازارها روی میز دارد. وزیر نفت عربستان هفته گذشته اعلام کرده است: قیمت‌های کنونی مبنای بازاری ندارند و دربرگیرنده عرضه و تقاضا و ذخایر نفتی نیستند. وی هفته قبل از آمادگی صادرکنندگان نفت برای کنترل روند قیمت‌ها خبر داده بود، در حالی که طبق آمار اوپک، صادرات این کشور در ماه جولای با ۷ درصد کاهش مواجه شده است.
عبدالله سالم البدری، دبیر اوپک بر خلاف نظر وزیر نفت عربستان معتقد است: توازن بازار مناسب است. به گزارش اوپک در حال حاضر میزان ذخایر نفت کشورهای تولیدکننده نفت - اوپک- مناسب است و میزان ذخایر تجاری این کشورها از شرایط مساعدی بهره‌مند است. باید گفت در حال حاضر دنیای صنعتی نیازمند حمایت تولید کنندگان نفتی است. به گفته بانک HSBC شاخص‌های مهمی از چین افت کرده‌اند؛ شاخص هایی که نگرانی‌ها را بابت رشد اقتصادی جهان دامن می‌زنند. به عنوان نمونه شاخص PMI که همان شاخص خرید صنعتی (کارخانه‌ای) است در ماه گذشته برای نخستین بار به زیر استاندارد ۵۰ رسیده است. منطقا هر چه شاخص‌هایی از این دست که قدرت خرید پایین کشورها را نشان می‌دهد روند نزولی داشته باشند، تقاضا نیز برای نفت ضعیف تر خواهد بود. البته برخی از اقتصاددانان احتمال خروج دنیا را از رکود موجود در سال آینده بعید نمی‌دانند؛ هر چند به قول برخی بدبینان بازار همچون تونی‌نونان، یکی از مدیران ریسک در شرکت میتسوبیشی در توکیو، اگر چین به مانع بخورد و اروپا نیز از زمین حمایت آمریکا خارج شود، جهان به سرعت در رکودی شدیدتر از آنچه در آن گرفتاریم فرو می‌رود.
سران کشورهای اروپایی همچنان به بحث درباره محرک‌های اقتصادی ادامه می‌دهند. هفته گذشته ارزش یورو در برابر دلار با ۷/۰ درصد کاهش مواجه شد و همین امر باعث کاهش نسبی قیمت نفت شد. این بار مشکلات اسپانیا به قول فعالان بازار، اسباب کنترل بازار است. در این شرایط باید در کوتاه مدت منتظر کاهش بیشتر قیمت نفت بود.
اما تغییرات آتی و بلندمدت نفت قطعا افزایشی است، در حال حاضر معامله گران به قیمت‌های بالای ۱۰۰ دلار عادت کرده‌اند و به روشی تاریخی حاشیه‌های سود خود را بر اساس این قیمت‌ها می‌سنجند. در این شرایط نیز که پالایشگاه‌های خاموش خلیج مکزیک راه اندازی مجدد شده‌اند، قیمت‌های پایین از پیش نیازهای فعالیت آنها است تا بتوانند با تامین خوراک ارزان‌قیمت روند تقریبا تعطیل خود را جبران کنند.
به هر حال با فرارسیدن فصل پاییز و کاهش نیاز به سوخت اتومبیل به دلیل کاهش مسافرت‌ها، قیمت خرده‌فروشی بنزین نیز کاهش خواهد یافت و بالطبع میزان تقاضا برای این سوخت با اندکی افت مواجه می‌شود. اما طبیعتا با آغاز فصل سرما، به صورت تاریخی این روند برعکس خواهد شد و قیمت نفت و مشتقات آن با افزایش روبه رو می‌شود.

قیمت‌های هفتگی نفت خام جهان
قیمت‌های نفت در هفته گذشته به طرز عجیبی با کاهش مواجه شدند تا جایی که قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت در روز جمعه به ۴/۹۲ دلار رسید. نفت برنت و سبد نفت اوپک نیز همین روند را تجربه کردند، به طوریکه قیمت نفت برنت دریای شمال در مقایسه با روزدوشنبه (ابتدای هفته) با بیش از ۵/۳ دلار کاهش مواجه شده و از ۷۹/۱۱۳ دلار به ۰۳/۱۱۰ دلار رسید. نفت اوپک نیز روز دوشنبه در قیمت ۷۲/۱۱۳ دلار هفته خود را آغاز کرده بود، اما در روز گذشته به ۸۸/۱۰۵ دلار رسید.
انتشار خبر افزایش ذخایر نفت خام در ایالات متحده به بالاترین سطح آن از ماه مارس یکی از خبرهایی است که این روند را تشدید کرده است. تصمیم عربستان برای کنترل قیمت نیز به داد مصرف کنندگان نفت رسید و فعلا قیمت‌ها در حال کاهش است. در هفته گذشته انتشار آمار مربوط به کاهش رشد تولیدات صنعتی چین و افت صادرات ژاپن زمینه‌های این کاهش را تقویت کرد، به طوریکه باید کاهش قیمت‌های این هفته را جزو بیشترین ارقام کاهش قیمت در سال‌جاری تلقی کرد. نفت آمریکا نسبت به جمعه هفته گذشته در حدود ۸ دلار کاهش قیمت داشته و این رقم کاهش برای یک هفته بی‌نظیر است. در عین حال در بازار آتی نفت نیز شاهد سقوط قیمت‌ها هستیم، تاجایی که قیمت نفت آمریکا برای تحویل در ماه نوامبر به سطح مقاومتی ۹۰ دلاری خود نزدیک شد و در قیمت ۹۱ دلار معامله شد. همین سررسید برای نفت برنت نیز در حدود ۱۰۷ دلار رقم خورد.
در عین حال خبرها از این حکایت می‌کنند که واردات نفت خام آمریکا در هفته گذشته در حدود ۳/۱ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و به ۸/۹ میلیون بشکه رسیده است. تحلیل‌های تکنیکال از رسیدن قیمت نفت به مرز ۹۰ دلار خبر می‌دهند. البته تحلیلگران بنیادی معتقدند بعید است قیمت پایین‌تر بیاید چرا که اثر سیاست‌های پولی بر نقدینگی را نباید نادیده گرفت و این سیاست‌ها به زودی اثرگذار خواهند بود. به گفته اکثر تحلیلگران، قیمت نفت به زودی روند رو به رشد خود را آغاز خواهد کرد.