اوضاع سامان می‌یابد؟
یوجینگ لیو/ بلومبرگ
اقتصاد چین در سال‌جاری میلادی با سه‌مشکل بزرگ مواجه بوده و این مشکلات سال آینده نیز وجود خواهند داشت: موج جدید همه‌گیری کرونا که سبب شد دولت سیاستهای سخت‌گیرانه‌ای را برای مهار ویروس اتخاذ کند و از رشد اقتصاد به‌شدت کاسته شود؛ بحران در بخش ساخت‌وساز که لطمات بزرگی به بخش‌‌‌های مختلف اقتصاد وارد کرده و بدهی بالا که از توان دولت برای حمایت از اقتصاد کاسته، سه مشکل بزرگ اقتصاد چین هستند. رشد اقتصاد این کشور طی سال‌جاری بسیار پایین‌تر از سال‌های گذشته خواهد بود و سال آینده نیز وضعیت بهتر از امسال نیست. اما برخی کارشناسان معتقدند، رهبران چین رویکرد خود در قبال اقتصاد را تغییر خواهند داد؛ به این معنا که بار دیگر رونق در اقتصاد در اولویت قرار خواهد گرفت و این تغییر نشان‌دهنده رویکردی عملگرایانه درباره وضعیت کنونی است. اقتصاددان‌های یادشده معتقدند، از سخت‌گیری‌ها در مهار کرونا کاسته و بر حمایت از اقتصاد برای بالا بردن نرخ رشد افزوده خواهد شد.
نشست پولیتبورو یعنی نهاد عالی تصمیم‌گیری حزب کمونیست که ۲۴عضو دارد، هر سال اوایل ماه جاری برگزار می‌شود و در آن، سیاستهای کلان برای یک‌سال آینده تدوین می‌شود. سپس برنامه‌ها به کنفرانس مرکزی اقتصاد ارسال می‌شود و در ماه مارس اهداف اقتصادی از جمله نرخ هدف برای رشد اقتصاد اعلام خواهد شد. مدت‌هاست، مهم‌ترین موضوع برای سرمایه‌گذاران این بوده که دولت چطور قصد دارد همزمان با مهار کرونا به رونق اقتصاد کمک کند. در ماه‌‌‌های گذشته تمرکز اصلی دولت چین مهار کرونا بوده و طی این دوره ده‌ها شهر بزرگ از جمله شانگهای قرنطینه شده‌اند تا از شیوع ویروس جلوگیری شود. نرخ رشد اقتصاد به‌شدت کاهش یافته و مردم از برنامههای سخت‌گیرانه به ستوه آمده و وارد خیابان‌ها شده‌اند.
سیگنال‌هایی از پکن ارسال شده است مبنی بر اینکه از سخت‌گیری‌ها برای مهار کرونا کاسته خواهد شد و حالا اقتصاددان‌ها می‌گویند اقتصاد چین به‌شدت به برنامههای حمایتی پولی و مالی نیاز دارد تا با اجرای آنها سال آینده وضعیت اقتصاد بهبود یابد. یک نشانه از تغییر اولویت‌ها این است که رئیس بانک‌مرکزی چین روز جمعه گفت: «تمرکز این نهاد اکنون بر رشد اقتصاد است. برای رسیدن به هدف در حوزه رونق اقتصاد، سیاستهای پولی مناسب اجرا می‌شود تا از اقتصاد حمایت شود و فرصت‌های شغلی کافی به وجود آید.» یکی از اقتصاددان‌های ارشد متخصص آسیا در هنگ‌کنگ میگوید: «انتظار داریم سیاست پولی سال آینده، به‌ویژه در نیمه نخست سال، از رونق اقتصاد حمایت کند.» البته درباره میزان سیاستهای حمایتی هنوز قطعیت وجود ندارد. بر مبنای سیگنال‌هایی که تاکنون ارسال شده است می‌توان حدس‌هایی درباره آینده زد. در ادامه به برخی احتمال‌ها اشاره می‌شود.
در حوزه مهار کرونا احتمالا پولیتبورو توصیه می‌کند که مبارزه با همه‌گیری به شکل هدفمندتر انجام شود. دولت چین اخیرا اقداماتی برای کاستن از تاثیر محدودیت‌های کرونایی بر فعالیت‌های اقتصادی و زندگی مردم انجام داده است. مقامات دولتی از پیش تلاش کرده‌‌‌اند مردم را برای شیوع‌های جدید کرونا و اتمام دوره محدودیت‌های کرونایی آماده کنند. این اقدام می‌‌‌تواند از لطمات محدودیت‌ها به اقتصاد و مردم بکاهد. سرمایه‌گذاران بر هرگونه تغییر در محتوای بیانیه پولیتبورو در خصوص مهار کرونا تمرکز خواهند داشت. بسیار مفید خواهد بود، اگر استراتژی این نهاد برای مهار کرونا با توسعه و رونق اقتصادی سازگار باشد. اگر در بیانیه نشست پولیتبورو، رشد اقتصاد نسبت به مهار کرونا در اولویت بالاتر قرار گیرد، بازارها از این امر تاثیر مثبت خواهند پذیرفت. البته بعید است تا قبل از سه‌ماه دوم سال آینده برنامههای مهار کرونا متوقف شود.
موضوع بعدی، رشد اقتصاد است. با توجه به اینکه نرخ رشد اقتصادی سال‌جاری در محدوده ۳/ ۳درصد یعنی پایین‌‌‌ترین میزان در چند دهه اخیر خواهد بود، انتظار می‌رود اعضای پولیتبورو بر انجام اقدامات موثرتر برای رونق‌بخشیدن به اقتصاد تاکید کنند. یکی از اقتصاددان‌ها میگوید در بیانیه نشست پولیتبورو احتمالا بیش از بیانیه پایانی نشست‌های دوسال اخیر بر رشد اقتصاد تاکید خواهد شد؛ زیرا وضعیت اقتصاد در حال وخیم‌شدن است. اخیرا تعدادی از اقتصاددان‌های مرتبط با دولت از این نهاد خواسته‌‌‌اند که بار دیگر بر رشد اقتصاد تمرکز کند. این تحول خبری مثبت برای بازارها، مصرف‌کنندگان و شرکت‌ها در چین و جهان خواهد بود.
