بررسی تحولات بازارهای جهانی در هفته گذشته نفت در سرازیری قیمت

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) در هفته گذشته (۲۱ مه الی ۲۵ مه ۲۰۱۲) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. قیمت این نوع نفت خام در ابتدای هفته ۵۷/۹۲ دلار در هر بشکه بود که به کمتر از ۹۰ دلار در هر بشکه در ۲۳ مه ۲۰۱۲ رسید.

ولی مجددا در ۲۵ مه به سطح ۸۶/۹۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت. در هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• انتشار آمارهای ضعیف از اقتصاد چین، اروپا و آمریکا
• افزایش ۷۱۵ هزار بشکه ای عرضه جهانی نفت خام در ماه آوریل ۲۰۱۲ نسبت به ماه مارس و رسیدن آن به ۵۲۵/۹۱ میلیون بشکه در روز، بر اساس گزارش پترولیوم اینتلیجنس ویکلی
• بروز نشانه‌هایی از کند شدن رشد اقتصادی چین و برآورد بانک جهانی از کاهش رشد اقتصادی آن در ۳ ماهه نخست سال ۲۰۱۲
• کاهش شاخص سهام آسیا طی ماه مه ۲۰۱۲
• افت رتبه اعتباری ژاپن از سوی موسسه فیتچ (Fitch)
• افزایش کم سابقه بدهی‌های ژاپن به میزان بیش از ۲۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور
• بحران سیاسی منطقه یورو و تردیدهای پیش روی اقتصاد جهانی
• تهدید روند رشد اقتصادی و تقاضای جهانی نفت خام به دنبال تداوم مشکلات بدهی حوزه یورو و افزایش نگرانی درباره وضعیت مالی کشورهای این منطقه
• اعلام‌ سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی (OECD) مبنی بر تهدید رشد اندک اقتصادی اعضای این‌سازمان در پی وضعیت بحرانی اتحادیه اروپا
• گمانه‌زنی‌ها درباره خروج یونان از ناحیه یورو و ادامه بحران اقتصادی اروپا
• کاهش امیدها به افزایش هماهنگی و ثبات در اروپا به دنبال مخالفت آلمان با پیشنهاد فرانسه برای ایجاد اوراق قرضه واحد اروپایی
• کاهش خوش‌بینی‌ها به اصلاح وضعیت مالی اتحادیه اروپا
• ابراز رضایت وزیر دارایی عربستان از نفت ۱۰۰ دلاری
• بازگشت تولید نفت خام لیبی به حال عادی
بر اساس اعلام رییس شرکت ملی نفت این کشور
• افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۹۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۸ مه ۲۰۱۲
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو.
چشم‌اندازهای مثبت
البته در هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت موجب تقویت قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس طی دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• تاکید اعضای گروه هشت بر تقویت رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال
• افزایش ۹/۱۲ درصدی واردات نفت خام ژاپن در ماه آوریل در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته
• افزایش ۲۴۰ هزار بشکه ای واردات خالص نفت خام چین در ماه آوریل نسبت به مدت مشابه سال گذشته بر اساس اعلام گمرک چین
• پیش‌بینی کاهش صادرات نفت خام آنگولا در ماه ژوئیه ۲۰۱۲، بر اساس برنامه بارگیری محموله‌های نفتی این کشور
• کاهش یک درصدی صادرات روزانه نفت ‌سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به استثنای آنگولا و اکوادور از مسیر دریا، در چهار هفته منتهی به ۹ ژوئن در مقایسه با چهار هفته منتهی به ۱۲ مه بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و آفریقا.
بر اساس اعلام‌سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۱ مه الی ۲۴ مه از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۹۳/۱۰۵ دلار در هر بشکه به ۴۹/۱۰۳ دلار کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۴ مه ۲۰۱۲، با ۲ دلار و ۵۲ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۴ دلار و ۹۳ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۸ مه معادل ۱۰۷ دلار و ۴۵ سنت بود.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود و از ۸۱/۱۰۸ دلار در هر بشکه در ۲۱ مه به ۵۶/۱۰۵ دلار در ۲۳ مه کاهش یافت، ولی مجددا به سطح ۸۳/۱۰۶ دلار در هر بشکه در ۲۵ مه افزایش یافت که در این روز از حق مرغوبیت ۹۷/۱۵ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت برخوردار بود. میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۵ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۶ مه ۲۰۱۲)، در روز ۲۳ مه به بشکه ای ۱۰۳ دلار و ۷۰ سنت رسیده است.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۲۳ مه ۲۰۱۲ ) ۱۰۴ دلار و ۶۲ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۳ دلار و ۲۴ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۲ دلار و ۲۳ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۰ دلار و ۵۸ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۶ دلار و ۴۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۲ دلار و ۲۳ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۱ دلار و ۲۸ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۴ دلار و ۵۴ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۰ دلار و ۴۸ سنت و در بازار مدیترانه ۹۹ دلار و ۸۳ سنت به فروش رسیده است.
طی دوره ۱۶ مه الی ۲۳ مه ۲۰۱۲، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آفریقای جنوبی به ترتیب به میزان ۷۳/۵ دلار و ۶۳/۵ دلار کاهش در هر بشکه بوده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۰۸/۵ دلار و ۹۵/۴ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است.
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
* کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی