تولید ذغال‌سنگ در معادن تمام‌مکانیزه طبس افزایش می‌یابد
کانسار ذغال‌سنگ طبس با ذخیره بیش از یک‌میلیارد تن تاکنون بیشترین فعالیت‌های اکتشافی را در بین پروژه‌های اکتشافی ذغال در ایران به خود اختصاص داده است.
کانسار ذغال‌سنگ طبس با ذخیره بیش از یک‌میلیارد تن تاکنون بیشترین فعالیت‌های اکتشافی را در بین پروژه‌های اکتشافی ذغال در ایران به خود اختصاص داده است. تجهیز و بهرهبرداری از این معادن، علاوه بر مرتفع کردن بخشی از نیاز‌های کشور به ذغال‌سنگ وارداتی، امکان بهرهبرداری اصولی از ذخایر معدنی با ارزش کشور را فراهم خواهد آورد، از سوی دیگر، برای اولین‌بار در معادن ذغال‌سنگ ایران شرایط استفاده مطلوب و با راندمان بالا از روش‌های مدرن معدنکاری و ماشین‌آلات پیشرفته صنعت معدنکاری زیرزمینی در ایران و گامی بلند در پرکردن فاصله تکنولوژیک و تئوریک موجود بین ایران و کشور‌های پیشرفته صنعتی برداشته می‌شود.
اهداف کلی طرح تجهیز معادن ذغال‌سنگ طبس
دستگاه مجری طرح تجهیز معادن ذغال‌سنگ طبس، شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران است که برای این طرح اهداف زیر را دنبال می‌کند:
رهایی کشور از وابستگی به واردات مواداولیه، خودکفایی در تامین ذغال‌سنگ صنایع فولاد کشور، صرفه‌جویی در مصرف ارز، ایجاد اشتغال و محرومیت‌زدایی.به منظور دستیابی به این اهداف، تلاش‌های مستمر در قالب ۳ بخش جداگانه، اکتشاف، تجهیز و بهرهبرداری، ذغال‌شویی و حمل ذغال صورت گرفته است.
اکتشاف
فعالیت‌های اکتشافی ذغال در منطقه طبس از سال ۱۳۵۶ در ۳ منطقه پرورده، نای بند و مزینو آغاز شد که ماحصل این عملیات کشف ذخایر عظیم ذغال‌سنگ در منطقه پرورده، یک‌میلیارد و ۱۰۰میلیون تن ذغال‌سنگ کک‌شو در منطقه مزینو بیشتر از یک‌میلیارد تن ذغال‌سنگ حرارتی (آنتراسیت) و در منطقه نای‌بند ۲۵۰میلیون تن ذغال‌سنگ کک‌شو است.
با توجه به پتانسیل خوب ناحیه پرورده نسبت به سایر مناطق، مهم‌ترین فعالیت‌های اکتشافی در این ناحیه متمرکز شد و عملیات اکتشاف تفضیلی بر روی بخش‌های وسیعی از این ناحیه به پایان رسید. اثبات وجود ذخایر عظیم در این ناحیه موجب توجیه اقتصادی اجرای طرح‌های عظیمی همچون استخراج مکانیزه از معادن ذغال‌سنگ پرورده، احداث نیروگاه حرارتی در منطقه مزینو، عبور راه‌آهن و ساخت فرودگاه بین‌المللی در این منطقه گردیده است. به منظور تامین آب موردنیاز در عملیات شست‌وشو و فرآوری ذغال، در کنار اکتشاف ذغال، عملیات اکتشاف منابع آب در مناطق مختلف حوضه آبریز طبس آغاز و به پایان رسیده است.
تهیه نقشه زمین‌شناسی در مقیاس‌های مختلف ۴۵۰۰کیلو مترمربع، حفر گمانه‌های اکتشافی به تعداد ۸۲۱حلقه و متراژ در حدود ۲۴۰هزار متر، حفر ترانشه اکتشافی به مقدار بیشتر از ۱۱۵هزار متر، حفر اکلون اکتشافی به مقدار ۲۰هزار متر، آنالیز نمونه‌های ذغال و آب در حدود ۳۷هزار نمونه، حفر چاه اکتشافی آب ۱۷۰حلقه و به متراژ ۴۸هزار و ۳۰۰متر، انجام عملیات ژنو الکتریک به مقدار ۶هزار سونداژ، آزمایش پمپاژ چاه آب نزدیک به ۲۰هزار ساعت، عملیات چاه‌پیمایی برای ذغال و آب به مقدار ۲۸۸هزار و ۳۰۰متر، کل عملیات اکتشافی انجام شده در منطقه پرورده، جهت شناسایی ذخایر ذغال و آب است.
تجهیز و بهرهبرداری
برای تولید هر تن فولاد در کارخانه ذوب‌آهن اصفهان ۸/۰ تن کنسانتره ذغال‌سنگ کک‌شو موردنیاز است، بنابراین ذخایر عظیم ذغال‌سنگ منطقه پرورده طبس و به دلیل داشتن شرایط مناسب برای استخراج به روش مکانیزه و تولید به میزان زیاد، به عنوان ضریب اطمینانی برای برنامه‌ریزی صنعت فولاد کشور و توسعه آن در نظر گرفته شده است.
از سال ۱۳۷۰ مطالعات امکان‌پذیری، آغاز و طرح تجهیز معادن مورد بررسی قرار گرفت و نشان داد که بهرهبرداری به روش تمام‌مکانیزه و تولید به مقدار زیاد از این معادن امکان‌پذیر است و در این مرحله طراحی اولیه ۵ معدن در بخش‌های مختلف پرورده انجام گرفت که براساس آن تصمیم گرفته شد پروژه در ۲ فاز به شرح زیر به اجرا گذاشته شود:
فاز یک: تجهیز و بهرهبرداری از معدن مرکزی و معدن شماره یک با تولید ۵/۱میلیون تن ذغال‌سنگ خام (۷۵۰هزار تن کنسانتره ذغال) در سال به روش تمام مکانیزه.
فاز دو: افزایش تولید به ۴/۲میلیون تن ذغال‌سنگ خام در سال که برای این منظور معدن پرورده۴ نیز به صورت مکانیزه تجهیز و بهرهبرداری خواهد شد.به موازات مطالعات امکان‌پذیری و به منظور دستیابی به اطلاعات بیشتر از لایه‌های ذغالی و طبقات دربرگیرنده آن پارامترهای نگهداری و کنترل طبقات بالای لایه در شرایط استخراج و آموزش نیروی انسانی تصمیم به ایجاد یک معدن آزمایشی در منطقه پرورده ۲ گرفته شد که عملیات آن از سال ۷۰ تا ۷۷ ادامه یافت.
جهت اجرای فاز یک، طرح فعالیت‌های زیربنایی از همان سال ۷۰ شروع و به پایان رسید که احداث ۷۵ کیلومتر راه آسفالته از طبس تا معادن، حفر و تجهیز چاه‌های بهرهبرداری آب در منطقه نیستان، احداث منابع آب ۱۱۰۰ و ۳۶۰۰ متر مکعبی در ابتدا و انتهای مسیر خط لوله، انجام پروژه آبرسانی به طول ۵۷ کیلومتر از منطقه نیستان تا معادن پرورده، اجرای سیستم‌های اتوماسیون و حفاظت کاتودیک خط لوله آب و نصب سلول‌های خورشیدی جهت تامین برق مورد نیاز آن، انجام پروژه برق‌رسانی از طبس به منطقه پرورده به طول ۷۵ کیلومتر، احداث پست اولیه برق و شبکه داخلی موقت جهت راه‌اندازی معادن، انجام سایر کارهای امانی از قبیل پل‌ها، آبراهه‌ها و اسکان موقت، آماده سازی و تکمیل سایت پشتیبانی در شهر طبس از مهم‌ترین آنها بوده است.
احداث کارخانه ذغال‌شویی
طراحی تفصیلی کارخانه ذغال‌شویی طرح طبس بر مبنای اطلاعات حاصل از تست‌های تغلیظ‌پذیری ۳ لایه ذغالی B۲, B۱ و C۱ به انجام رسیده است.ظرفیت کارخانه ۳۰۰ تن در ساعت پیش‌بینی شده است.این کارخانه به سیستم کنترل اتوماتیک مجهز خواهد بود که کلیه مراحل فرآیند به طور خودکار انجام خواهد شد. در حال حاضر ۷۸درصد از عملیات اجرایی کارخانه به پایان رسیده است.بخش‌های مختلف کارخانه عبارتند از: سیستم‌های حمل مواد (نوار نقاله‌ها)، قسمت خردایش، قسمت دانه‌بندی و (سرندها) و جداسازی، سیستم فلوتاسیون ستونی (برای دانه‌های ریز)، سیستم محیط سنگین (برای دانه‌های درشت) سیستم‌های شست‌وشو و آبگیری (سانتریفیوژ)، قسمت‌های تصفیه آب و پساب‌ها (تیکنر و فیلتر پرس)، سیلوی ۲هزار تنی ذغال کنسانتره و بارگیری توسط واگن و نوار نقاله‌های حمل باطله.
