تولیدکنندهها و صادرکننده‌های نفت در دنیا
ترجمه: نسیم محمدی – سازمان اطلاعات انرژی آمریکا در تازه‌ترین گزارش خود از وضعیت ۲۰کشور برتر دارنده ذخایر نفتی دنیا نام ایران را با ۵/۱۳۲میلیارد بشکه در مقام سوم جهانی قرارداد و کشورهای عربستان و کانادا را به ترتیب «رتبه‌های اول و دوم» معرفی کرد.
ترجمه: نسیم محمدی - سازمان اطلاعات انرژی آمریکا در تازه‌ترین گزارش خود از وضعیت ۲۰کشور برتر دارنده ذخایر نفتی دنیا نام ایران را با ۵/۱۳۲میلیارد بشکه در مقام سوم جهانی قرارداد و کشورهای عربستان و کانادا را به ترتیب «رتبه‌های اول و دوم» معرفی کرد. بر اساس این گزارش عربستان سعودی با ۳/۲۶۴میلیارد بشکه و کانادا با ۸/۱۷۸میلیارد بشکه از ایران جلوتر هستند. همسایگان ایران نظیر عراق، کویت و امارات به ترتیب با میزان ذخایری برابر با ۱۱۵میلیارد بشکه، ۵/۱۰۱میلیارد بشکه و ۸/۹۷میلیارد بشکه به ترتیب در جایگاه چهارم تا ششم بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر نفتی دنیا قرار دارند.
همچنین ونزوئلا با ۷/۷۹، روسیه با ۶۰، لیبی با ۱/۳۹و نیجریه با ۹/۳۵میلیارد بشکه کشورهایی هستند که از این حیث، رتبه‌های پیش از آمریکا را به نام خود ثبت کرده‌اند و آمریکا نیز بر جایگاه یازدهم دنیا با ۴/۲۱میلیارد بشکه تکیه زده است.
چین که هم‌اکنون بزرگ‌ترین متقاضی انرژی جهان محسوب می‌شود پس از آمریکا و با ذخیره‌ای برابر با ۳/۱۸میلیارد بشکه ذخیره نفتی در مقام دوازدهم جهانی قرار دارد. پس از چین کشورهای قطر و مکزیک با ۱/۱۵ و ۹/۱۲میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی این سازمان کشورهای الجزایر، برزیل، قزاقستان، نروژ، آذربایجان و هند نیز در مقام‌های ۱۵ تا ۲۰ قرار دارند که میزان ذخایر هر یک از این کشورها به تفکیک عبارتند از: الجزایر ۴/۱۱، برزیل ۲/۱۱، قزاقستان ۹، نروژ ۷/۷، آذربایجان ۷ و هند ۸/۵میلیارد بشکه ذخایر نفتی.
این گزارش می‌افزاید که در مجموع میزان ذخایر اثبات‌شده در جهان یک‌تریلیون و ۲۹۲میلیون و ۵۰۰هزار بشکه اعلام شده است و این درحالی است که طبق آمارهای ارائه شده از سوی این سازمان (EIA) در سال ۲۰۰۴، روسیه با ۶۰میلیارد بشکه ذخیره نفتی در جایگاه دوم پس از عربستان سعودی با ۲۶۷میلیارد بشکه قرار داشت و نام آمریکا با ۲۱میلیارد بشکه پیش از ایران و در مقام سوم خودنمایی می‌کرد. نفت ذخیره ایران در سال ۲۰۰۴، ۵۰۰میلیون بشکه کمتر از میزان کنونی تخمین زده شده بود و همین امر نام کشورمان را در رده چهارم قرار داده بود. در حالی که با اثبات ۵۰۰میلیون بشکه دیگر طی سال ۲۰۰۵ نام ایران یک پله در گزارش سازمان اطلاعات انرژی صعود کرد. اما کشورهایی نظیر مکزیک، چین و نروژ در گزارش جدید از جایگاه مناسبی برخوردار نیستند. چرا که در گزارش سال ۲۰۰۴ به ترتیب این کشورها در رده‌های پنجم تا هفتم قرار داشتند در صورتی که در گزارش کنونی، مکزیک به رده چهاردهم، چین به رده دوازدهم و نروژ به رده هجدهم تنزل یافته‌اند. پیش از این میزان ذخایر مکزیک ۱۳، چین۱۸ و نروژ ۸میلیارد بشکه محاسبه شده بود.
در ادامه این گزارش آمده است که کشورهای ونزوئلا، امارات، کویت، نیجریه و انگلستان با ذخایری به ترتیب به میزان ۷۹، ۹۸، ۱۰۴، ۳۶ و ۴میلیارد بشکه بر جایگاه‌های نهم تا سیزدهم تکیه زده‌اند.
نکته جالب توجهی که در این میان به چشم می‌خورد، تصاحب جایگاه پانزدهم به صورت مشترک میان قزاقستان و آذربایجان است که ۴۷میلیارد بشکه ذخایر نفتی را به خود اختصاص داده‌اند. اما در گزارش سال ۲۰۰۶ این دو کشور با ذخایری به میزان ۹ و ۷میلیارد بشکه به صورت جداگانه حضور دارند.
برخی کشورها با اغراق در میزان ذخایر خود سعی در حفظ جایگاه و یا آرام نگهداشتن بازار نفت داشتند، چرا که همواره هراس از کم شدن و یا پایان یافتن مخازن نفتی، تمامی کشورهای دنیا را به تلاش وامی‌داشت، تا هر چه در توان دارند هزینه کرده و تقاضای کشورشان را بالا برند.
طی سال ۲۰۰۴ عراق رده چهاردهم را از آن خود کرده بود که پس از دو سال با ده پله صعود به رده چهارم دست یافت. در سال ۲۰۰۴ میزان ذخایر عراق ۱۱۵میلیارد بشکه عنوان شده بود.
لیبی، الجزایر و برزیل نیز کشورهایی هستند که در پله‌های شانزدهم تا هجدهم ایستاده‌اند و میزان ذخایر آنان به ترتیب ۳۹، ۱۲ و ۱۱میلیارد بشکه اعلام شده است.
جایگاه‌های نوزدهم و بیستم در این جدول متعلق به میهمانانی بود که تنها یک دوره توانستند مقام خود را در میان ابرقدرت‌های نفتی حفظ کنند. کشورهای اندونزی و آنگولا از این جمله‌اند که با ۴ و ۶میلیارد بشکه نفت ذخیره به آرامی کنار کشیده‌اند تا آذربایجان و هند بر مسند آنان تکیه زنند. هرچند که طی گزارش سال آینده سازمان اطلاعات انرژی ایالات‌متحده مشخص نیست که آذربایجان و هند هم توانایی حفظ موقعیت خود را در جدول خواهند داشت یا خیر؟
براساس آمارهای ارائه شده از سوی همین سازمان، متوسط تولید نفت در سال ۲۰۰۴ برابر با ۰۲/۸۳ میلیون بشکه در روز و میزان مصرف نسبت به تولید طی همین‌سال با ۵۶هزار بشکه کاهش به ۸۲میلیون و ۴۶هزار بشکه در روز رسیده است. این آمار‌ها نشان از افزایش میزان مصرف و به تناسب افزایش تولید نفت دارد. به طوری که در پایان سال ۲۰۰۵ تقاضای جهانی منجر به تخطی پالایشگاه‌ها از ظرفیت تولید خود شد و این امر نخستین بار بود که در بازار تقاضا به وقوع می‌پیوست، تقاضای ۸۴میلیون بشکه در روز در برابر ظرفیت ۸۳میلیون و ۵۰۰هزار بشکه‌ای پالایشگاه‌های جهان در سال ۲۰۰۵ یک اتفاق تازه بود.
با نیم‌نگاهی به جدول تولیدات در همین سال به راحتی می‌توان دریافت که این میزان تولید چگونه شکل گرفته است، چرا که عربستان با ۱۰میلیون و ۳۷۰هزار بشکه تولید روزانه، همواره در صدر جدول‌ها قرار دارد و بر این اساس نیز کشور اول صادرات نفت با ۸میلیون و ۷۳۰هزار بشکه در روز است.
روسیه نیز با تولید روزانه ۹میلیون و ۲۷۰هزار بشکه و صادرات ۶میلیون و ۶۷۰هزار بشکه در مقام دوم قرار دارد. تولید ۸میلیون و ۶۹۰هزار بشکه‌ای مربوط به آمریکا است که به دلیل پایین‌بودن صادرات نفت در این کشور در میان ۱۴کشور برتر صادرکننده جایی ندارد به همین دلیل نروژ با تولید ۳میلیون و ۱۸۰هزار بشکه روزانه در مقام هفتم و با صادرات ۲میلیون و ۹۱۰هزار بشکه در جایگاه سوم قرار دارد.
ایران نیز در تولید و صادرات در رده چهارم جای دارد. میزان تولید و صادرات کشورمان به ترتیب ۰۹/۴میلیون بشکه و ۵۵/۲میلیون بشکه اعلام شده است. مکزیک و چین نیز با تولید ۳میلیون و ۸۳۰هزار بشکه و ۳میلیون و ۶۲هزار بشکه در جایگاه‌های پنجم و ششم قرار دارند، اما به دلیل نرسیدن میزان صادرات آنان به میزان تعیین شده در آمار‌ها، نامی از این دو کشور در جدول صادرکننده‌ها به چشم نمی‌خورد.اما مقام پنجم در صادرات متعلق به ونزوئلا است که در تولید، مقام نهم را دارا است. براساس این آمار‌ها ونزوئلا تنها ۵۰۰هزار بشکه از نفت تولیدی خود را در داخل به مصرف رسانده و بقیه را صادر می‌کند، چرا که تولید این کشور ۲میلیون و ۸۶۰هزار بشکه و صادرات آن ۲میلیون و ۳۶۰هزار بشکه عنوان شده است. کشورهای قطر و قزاقستان جزو آن دسته از کشورهای صادرکننده‌ای هستند که نامی از آنها در جدول بیشترین تولیدکنندهها برده نشده اما با صادرات ۰۶/۱میلیون بشکه برای قزاقستان و ۰۲/۱ میلیون بشکه برای قطر پله‌های سیزدهم و چهاردهم را به خود اختصاص داده‌اند.
منبع: EIA
