لزوم تعامل بخش خصوصی و دولت در طرح‌های استانی فولاد
دولت نباید وارد طرح‌های ۸۰۰هزار تنی فولاد می‌شد و در ابتدا هم قرار بر این بود که بخش خصوصی طرح‌های استانی را اجرا کند.
دولت نباید وارد طرح‌های 800هزار تنی فولاد می‌شد و در ابتدا هم قرار بر این بود که بخش خصوصی طرح‌های استانی را اجرا کند.
مصیب‌زاده، مدیرعامل فولاد البرز تاکستان در گفت‌وگو با خبرنگار ما می‌افزاید: برخی طرح‌های استانی فولاد در مناطقی احداث می‌شود که از برق، آب، گاز و مواد معدنی لازم برخوردار نیستند بنابراین این طرح‌ها توجیه اقتصادی ندارند. به‌طور مثال در طرح فولاد میانه زیربناها کافی نیست و احداث کارخانه فولاد، اقتصادی نخواهد بود.
وی می‌گوید: دولت در احداث واحدهای فولادسازی با بخش خصوصی تعامل ندارد، در صورتی که مسوولان می‌دانند، صنعت توسط بخش خصوصی رونق خواهد گرفت.
همانطور که استحضار دارید، طرح جامع فولاد برای نخستین بار در دولت آقای خاتمی در کمیسیون اقتصادی دولت مطرح شد و در دولت آقای احمدی‌نژاد، مورد بازنگری قرار گرفت و به تصویب شورای اقتصاد رسید. در مجموع، اهداف طرح همان هدف‌های طرح قبلی است ولی مکان‌یابی کارخانه‌های فولاد در طرح جدید متفاوت است. شاخص این امر، احداث هشت کارخانه ۸۰۰هزار تنی تولید فولاد در هشت استان است. پرسش ما این است که آیا در شرایط کنونی احداث این واحدها از توجیه اقتصادی برخوردار است؟ به‌ویژه آنکه برخی از این کارخانه‌ها در مناطقی احداث می‌شوند که از سنگ آهن، آب، برق و گاز کافی برخوردار نیستند.
بله، واحدهای ۷۰۰ تا ۸۰۰هزار تنی تولید فولاد کاملا اقتصادی هستند، اما همانطور که گفتید، نکته مهم این است که این واحدها در چه مکانی استقرار یابند. زیرا احداث کارخانه فولاد در درجه اول نیازمند آب فراوان، گاز و برق است. برای من هم جای سوال است که مکان‌های انتخاب شده برای هشت واحد جدید فولاد، تا چه حد از این منابع برخوردارند. به طور مثال در طرح قائنات، آب و برق چگونه تهیه خواهد شد؟ در گل‌گهر و بافق امکانات خیلی خوب و مناسب است، اما در این منطقه هم با کمبود آب مواجه هستیم. در خراسان رضوی معادن سنگ آهن مناسبی وجود دارد و احداث کارخانه فولاد در آنجا از توجیه اقتصادی برخوردار است. در میانه هم یک کارخانه ۵۰۰هزار تنی فولاد وجود دارد که میلگرد تولید می‌کند. البته شمش مورد نیاز آن را خریداری می‌کنند و ساخت کارخانه ۸۰۰هزار تن فولاد در میانه به دلیل عدم برخورداری از آب، برق و گاز کافی و فقدان معادن سنگ از توجیه اقتصادی برخوردار نیست. این که چرا این کار را می‌کنند، نمی‌دانم. شاید برای اشتغالزایی است. اما بعضی از این واحدها ممکن است در تامین مواد اولیه و نیازهایی مانند آب و برق و گاز مشکل پیدا کنند و برای جابه‌جایی محصولات
نیز مجبور به پرداخت هزینه زیادی شوند.
به طور کلی در صنعت فولاد و به‌ویژه در طرح جامع آن آیا تعامل کافی و اصولی بین دولت و بخش خصوصی وجود دارد؟
خیر، کاملا بخش خصوصی در این‌گونه مسائل نقشی ندارد، یعنی نقشی به آن نداده‌اند و خود دولت این کار را انجام می‌دهد. با توجه به فرمان مقام معظم رهبری در مورد اصل ۴۴ که فرموده‌اند: شرکت‌های دولتی به بخش خصوصی واگذار شوند، تازه این کار در حال جان گرفتن است ولی با این‌حال فعلا شرکت‌های خصوصی را در اجرای طرح‌های فولادی دخالت نداده‌اند.
شما عضو یکی از انجمن‌های فولاد بخش خصوصی هستید، آیا برای اجرای طرح جامع فولاد و طرح‌های توسعه صنعت فولاد، از انجمن شما استفاده شد؟
خیر، ما حتی خودمان پیگیر این موضوع بودیم، هم در انجمن و هم شخصا طرح‌هایی داریم برای تولید فولاد و هم تامین مواد اولیه، حتی از معاون وزیر صنایع و معادن درخواست هم کردیم که ما را کمک کنند.
شما در چه مواردی برای تولید فولاد اقدام کرده‌اید؟
در حال حاضر در بندرعباس طرحی را داریم اجرا می‌کنیم. برای تولید ۲میلیون تن شمش، که در کنار دریا است، خواستیم که یکی از این طرح‌های ۸ گانه را به ما بدهند تا ما اجرا کنیم ولی بخش خصوصی را دخالت ندادند و هیچ نظری هم از انجمن‌ها نخواستند. ما سنگ معدن خواستیم گفتند این امکان وجود ندارد و به ما گفتند اگر سنگ‌آهن وارد کنید بهتر است و حاضر به دادن سنگ‌آهن به
بــخش خصــوصــی نشدند.
مساله‌ای که در بحث سنگ‌آهن مطرح است، این اســت که برخی در داخل تولید شمش را آغاز کردند و منابع خود را روی سنگ‌آهن و قراضه آهن وارداتی قرار داده‌اند. با این وجود آیا فکر نمی‌کنید با توجه به شرایط فعلی بخش خصوصی نمی‌تواند به جای اینکه وقت خودش را صرف گرفتن سنگ‌آهن بکند خودش به دنبال وارد کردن قراضه باشد؟
باید جا برای این کار باشد بر فرض شما از بندر عباس یا بندر ماهشهر چطور می‌خواهید این مواد را داخل کشور بیاورید. کارخانه باید در سواحل خلیج‌فارس باشد تا بتوانید این کار را انجام دهید و در تمام دنیا هم به این صورت است. اگر ما بخواهیم وارد کنیم صرف نمی‌کند، چون هزینه‌های جانبی زیادی برای ما گذاشته‌اند. در هیچ کجای دنیا کسی لنگ هزینه‌های جانبی نیست ولی در ایران اینطور است. برای وارد کردن موادی که لازم داشتیم، بانک از ما ۲۰میلیارد تومان وثیقه درخواست کرد، کارخانه‌مان را قیمت گذاشتند دیدند ارزش دارد به دفترخانه ارجاع دادند فقط برای ؟حق انشعاب آب صد و ده میلیون تومان پول می‌خواهند. این مبلغ یک سرمایه است، با این هزینه‌ها آیا می‌شود باز هم تولید کرد؟! شمش را وارد می‌کنند به بندر انزلی یا هر بندر دیگری، ۱۴درصد گمرک، ۳درصد انبارداری و بارگیری و ۳درصد در بانک برای شارژ اعتبار باید هزینه شود.
بر فرض مواد اولیه را ۵۰دلار می‌خریم ۴۵دلار باید برای ترخیص از گمرک بدهیم و بعد هم ۳درصد عوارض فروش بدهیم و ... یعنی ما باید چیزی حدود ۱۳۰دلار هزینه کنیم تا یک‌تن شمش تبدیل به میلگرد شود.
ولی در هیچ کجای دنیا به این صورت نیست. این که می‌گویند حمایت از تولید شعار است نه تنها فولاد، بلکه تمام صنایع گرفتار این موضوع هستند.
با این هزینه‌هایی که خدمتتان عرض کردم هیچ صنعتی نمی‌تواند پیش برود. در چین مواد اولیه را رایگان به تولیدکننده می‌دهند و حتی عوارض و مالیاتی هم نمی‌گیرند ولی ما در بندرعباس تقاضای برق کرده‌ایم گفتند ۱۸میلیارد تومان به حساب بریزید تا قرارداد برق نوشته شود، یا ۲۵میلیون دلار فقط برای انشعاب برق بدهید، برای آب و گاز هم همین طور، تازه اینها که کارهای اولیه است خب صنعتگر از کجا این مبالغ را تهیه کند؟ مشکل اینجا است که صنعتگر را سرمایه‌دار می‌دانند! صنعتگر سرمایه‌دار نیست.
توسعه اقتصادی، توسعه کشور با صنعت و تولید باید پیش برود، در تمام دنیا به این صورت است ولی در اینجا برعکس است، به تولید و صنعت فشار می‌آورند و از آن طرف می‌گویند صنعت ما صنعت نیست و نمی‌تواند رقابت بکند.
مشکلی که در‌حال‌حاضر وجود دارد این است که بخش دولتی، بخش خصوصی را قبول ندارد. آیا شما به این قضیه اعتقاد دارید؟
مسلما، اگر قبول داشت حداقل از هشت طرحی که دارد چند تایش را به بخش خصوصی می‌داد.
آیا دولت ریسک می‌کند، تا بخشی از بار صنعت فولاد را به بخش خصوصی بدهد؟
مقام معظم رهبری دلشان می‌سوزد، دستور می‌دهند اصل ۴۴ را اجرا کنید، اما مدیران میانی نمی‌خواهند دست بردارند، نمی‌خواهند آن مقام و جایگاهشان را از دست بدهند، از آن طرف می‌گویند داریم واگذار می‌کنیم، از طرف دیگر کارخانه‌ای را واگذار می‌کنند که ۷۰۰میلیارد تومان بدهکار است! ولی برای اجرای همین هشت طرح جدید هیچ تعاملی با بخش خصوصی ندارند. چرا باید هشت طرح جامع فولاد را دولت اجرا بکند. اگر این را بیاورند انجمن فولاد، هر کدام از فولادی‌ها یک طرح را بر می‌دارند و اجرا می‌کنند. نه اینکه در قائنات مجتمع فولاد احداث کنند، اگر می‌خواهند در قائنات اشتغالزایی بکنند، امکانات آنجا را شناسایی کنند. ممکن است معادن دیگر مثل چینی و گوگرد و یا زغال‌سنگ داشته باشد، اما سنگ‌آهن ندارد.
آیا انجمن فولاد یا فولادسازان بخش خصوصی نسبت به تشکیل یک شرکت سرمایه‌گذاری اقدام کرده‌اند؟
هزینه بالا است، برای همین واحد ۸۰۰هزار تنی در بندرعباس دستور کار احداث دادیم.
خوب این را از اول واگذار کنند که بخش خصوصی با سیاست خودش و تدبیر خودش پیش برود و هزینه منطقی صرف کند. اگر هم می‌خواهند به این شکل واگذار کنند که مدیریت دولتی باشد، واگذار نکنند بهتر است. هیچ‌وقت بخش خصوصی نمی‌تواند با دولت رقابت کند، اگر دولت ضرر کند برای او مساله‌ای نیست، ولی وقتی بخش خصوصی ضرر کند سرمایه‌اش را از دست می‌دهد.
مساله‌ای که بخش خصوصی با آن روبه‌رو است. تامین مواد اولیه است. آقای دکتر بصیری، معاون وزیر صنایع و معادن گفته است که آمادگی دارد سنگ‌آهن را در اختیار بخش خصوصی قرار دهد، ایا اقدامات جدی در این خصوص صورت گرفته است؟
من به آقای هراتی‌نیک، رییس سازمان «ایمیدرو» نامه نوشتم که مواد اولیه موردنیازمان را برایمان تهیه بفرمایید. صراحتا برای من نوشته‌اند این امکان وجود ندارد، از خارج وارد کنید.
چرا دولت به هند سنگ‌آهن می‌دهد ولی به بخش خصوصی نمی‌دهد؟
خب، این سیاست دولت است.
در حال حاضر بخش خصوصی چه مقدار تقاضای احداث کارخانه فولاد کرده است؟
مساله مواداولیه هم یک قسمت از فولاد است. گفته‌اند ۸۲میلیون تن تقاضای فولاد به صنایع رفته است و جواز تاسیس هم صادر شده است. از این ۸۲میلیون تن ممکن است ۴ الی ۵میلیون تن در حال اجرا باشد.
ما در بندرعباس یک واحدی داریم برای تولید ۲میلیون تن شمش، روش تولید میدرکس است که یک‌میلیون و پانصدهزار تن آهن اسفنجی و ۵۰۰هزار تن هم قراضه مصرف می‌کند تا ۲میلیون تن شمش تولید شود و ما این را به سرعت داریم پیش می‌بریم. اما یکسری مشکلات زیست‌محیطی داریم. ۲سال برای گرفتن مجوز محیط‌زیست و گرفتن زمین منتظر مانده‌ایم.
آیا بخش خصوصی می‌توانست روی واحدهای ۸۰۰هزار تنی طرح سرمایه‌گذاری بکند؟
بله، می‌توانست.
یعنی شما اعتقاد دارید اگر بخش خصوصی وارد می‌شد بهتر عمل می‌کرد؟
اصلا قرار بود بخش خصوصی وارد شود ولی این کار را نکردند. به هر حال مقامات بلندپایه کشور واقف به این هستند که صنعت کشور توسط بخش خصوصی رونق خواهد گرفت.
