دولت و مجلس در پی انتخاب بهترین گزینه برای بنزین

دنیای‌اقتصاد- با آغاز دور جدید فعالیت مجلس شورای اسلامی از دوم مهرماه که به دنبال دو هفته تعطیلات تابستانی نمایندگان صورت ‌گرفت، بحث‌ بنزین مجددا سرفصل مباحثی واقع شده است که با شدت تمام در جامعه جریان دارد. در تب‌وتاب این مباحث، نمایندگان دولت از جمله مهندس محمدرضا نعمت‌زاده که به عنوان معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، اصلی‌ترین مرجع انتشار خبر‌های تازه در حوزه بنزین است، بعضا اظهاراتی عنوان می‌کنند که سرآغاز یک بحث تازه‌تر می‌شود. از جمله اینکه وی به دنبال اظهاراتی که دو هفته پیش به مجله معتبر «میس» چاپ انگلیس درخصوص تهیه لایحه‌ای جدید به منظور افزایش پلکانی قیمت بنزین به عمل آورده بود و متعاقبا هم ضمن ارائه توضیحی به مطبوعات، آن اظهارات را تعدیل کرد، اما چنان توفانی از مباحث له و علیه را برانگیخت که تاکنون در این حوزه کمتر سابقه داشته است. مخالفان البته کمتر صحبت کردند، زیرا که دو سال پیش آنها قانونی را از مجلس گذرانده بودند که افزایش قیمت بنزین و حامل‌های دیگر انرژی را متوقف کرده بود. اکنون که از ناحیه آن، مصرف بنزین در کشور به یک معضل جدی‌تبدیل شده است، اما مهندس نعمت‌زاده می‌گوید: برحسب ماده ۳ اصلاحیه قانون برنامه چهارم توسعه، دولت اجازه یافته است، پیشنهاد خود را برای تغییر قیمت فرآورده‌های نفتی به مجلس شورای اسلامی ارائه کند. اینک در راستای همان ماده ۳ اصلاحیه قانون برنامه چهارم است که مباحث تازه شکل گرفته و بسیاری از نمایندگان مجلس که طی روز‌های گذشته مورد سوال خبرنگاران واقع شده‌اند، صراحتا نظر موافق خود را در خصوص افزایش پلکانی قیمت بنزین تا جایی که طی برنامه‌ای چندمرحله‌ای قیمت این فرآورده در ایران به حد منطقی و معقول برسد، اعلام کرده‌اند.

اساس این مباحث البته بر این نکته استوار است که در حال حاضر ایران با مصرف بی‌رویه بنزین که آمار آن در شهریورماه گذشته به میانگین روزانه ۸۰میلیون لیتر بالغ شد، ارزان‌ترین بنزین را به دست مصرف‌کننده می‌دهد و مصرف‌کننده نیز نه تنها قناعتی در مصرف نمی‌کند، بلکه بهانه‌ای برای باند‌های قاچاق نیز می‌شود که میلیون‌ها لیتر بنزین مفت را مثلا در آذربایجان بخرند و ببرند در ترکیه به لیتری ۱۵۰۰تومان بفروشند، یا در سیستان و بلوچستان نیز همین‌طور...

طرفداران این فکر می‌گویند: ایران ارزان‌ترین بنزین دنیا را عرضه می‌کند. صرف‌نظر از اینکه در ونزوئلا بنزین از ایران هم ارزان‌تر است، اما نیم نگاهی به وضعیت عرضه بنزین و قیمت حامل‌های انرژی در کشور‌هایی که تولیدکننده و صادرکننده نفت هستند، نشان می‌دهد که قیمت‌ها در این کشورها به نوعی با بازار‌ جهانی همخوانی نسبی دارد و فاصله قیمت عرضه بنزین داخلی با بنزین وارداتی تاحدود زیادی متناسب شده است اما این نکته‌ که در ایران مغفول مانده است.

به هرحال، آخرین خبرها که دیروز در این صفحه به چاپ رسید این است که دولت کمیته ویژه‌ای را مامور بررسی پیشنهادهای تازه در خصوص چگونگی اقدام نهایی برای تعیین قیمت بنزین کرده است. حال باید منتظر ماند و دید که این کمیته چه پیشنهادی را نهایی خواهد کرد.

تبصره ۱۳

بعضی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اما به اجرای تبصره ۱۳ قانون برنامه بودجه سال ۸۵ که راهکارهایی را برای کاهش مصرف بنزین پیشنهاد کرده است، اصرار دارند. در این رابطه دیروز یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه در صورت تصویب لایحه واردات بنزین زمان اجرای تبصره ۱۳ با تاخیر مواجه می‌شود، گفت: هدف اصلی تبصره ۱۳، کاهش مصرف بیش از ۷۲‌میلیون لیتری روزانه سوخت به ۴۰‌میلیون لیتر تولید پالایشگاه‌های داخلی است.

دکتر عادل آذر عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه لایحه واردات ۵/۳‌میلیارد دلاری بنزین به تصویب مجلس خواهد رسید، به ایسنا گفت: با ۵/۲‌میلیارد دلار نیمه اول سال، لایحه ۵/۳‌میلیارد دلاری نیمه دوم سال و برداشت یک‌میلیارد دلاری از حساب ذخیره ارزی برای خرید ناوگان و گسترش حمل‌ونقل عمومی، بنزین سال‌جاری قابل تامین بوده و نیازی به افزایش نرخ سوخت در سال ۸۵ نیست.

از عملکرد تبصره ۱۳ رضایت نداریم

نماینده دهلران با تاکید بر اینکه از عملکرد تبصره ۱۳ رضایت نداریم، از در دستور کار بودن ارزیابی قانون بودجه ۸۵ به طور کلی و عملکرد تبصره ۱۳ به طور ویژه در کمیته اقتصادی کمیسیون برنامه و بودجه خبر داد و تصریح کرد: یکی از نقدهای جدی مجلس به قانون بودجه ۸۵ عملکرد تبصره ۱۳ است که به صفر نزدیک است. بندها، اجزا و مواد تبصره ۱۳ در پنج ماه اول سال عملکرد بسیار ضعیفی داشته است. در صورت همراهی دولت با مجلس، جلسات و راه‌کارهایی را برای حل مشکلات به وجود آمده برگزار و دنبال خواهیم کرد تا شاید سرعت اجرای تبصره ۱۳ بیشتر شود.

او تبصره ۱۳ را یکی از شاهکارهای بودجه ۸۵ دانست که باید طی یک دوره چهار ساله اجرایی شود، سپس اظهار کرد: به موازات این تبصره واقعی‌سازی قیمت بنزین نیز باید مورد بررسی قرار گیرد. هدف تبصره ۱۳ بهینه‌سازی پالایشگاه‌های داخلی، کاهش مصرف بی‌رویه سوخت، گسترش حمل‌ونقل عمومی به ۷۵‌درصد و کاهش استفاده از خودروهای شخصی به ۲۵‌درصد است.

آذر افزود: اجرای تبصره ۱۳ از ضروریات استفاده بهینه از منابع سوخت کشور، کاهش ترافیک و گسترش حمل‌ونقل عمومی است و لاجرم باید اجرا شود. تبصره ۱۳ اگر چه در قانون بودجه آمده ولی برنامه‌ای چهار ساله است.

عضو فراکسیون وفاق و کارآمدی اعلام کرد: قیمت واقعی هر لیتر بنزین وارداتی ۵۰۰ تومان است. قیمت بنزین حتی اگر ۵۰۰ تومان هم شود باز بنزین به نسبت سایر کشورهای جهان ارزان‌تر فروخته می‌شود. ارزان‌ترین بنزین جهان بعد از ایران در چین به لیتری ۶۰۰ تومان فروخته می‌شود. گران‌ترین بنزین نیز بنزین ژاپن است که به بیش از دو هزار تومان در هر لیتر فروخته می‌شود.

همچنین یک عضو دیگر کمیسیون برنامه و بودجه مجلس گفت: برای تصمیم‌گیری در خصوص بنزین، زمان زیادی از دست داده‌ایم، حال اگر در قالب لایحه افزایش پلکانی قیمت بنزین قرار بر تصمیم‌گیری لاک‌پشتی باشد، ضرر و زیان گذشته کماکان به جامعه تحمیل می‌شود.

به گزارش ایسنا علی دیرباز افزود: باید سه سال قبل به یک جمع‌بندی منسجمی رسیده و فکری اساسی برای بنزین می‌کردیم. تصمیم‌گیری در این خصوص سه سال به تاخیر افتاده، ولی باید طی این مدت یکی از گزینه‌های مطرح، برگزیده می‌شد تا دولت مجبور به ارائه لایحه افزایش پلکانی قیمت بنزین نشود.

نماینده بندرعباس با تاکید بر اینکه بالاخره در بودجه سنواتی باید یک بار برای همیشه فکری اساسی برای بنزین کرد، دولت احمدی‌نژاد را نیز همچون دولت‌های گذشته در حال از دست دادن فرصت‌ها دانست و بر آمادگی مجلس برای یکسره کردن وضعیت بنزین تاکید و اظهار کرد: مرگ یک بار، شیون یک بار، بالاخره یک بار برای همیشه باید فکری اساسی برای بنزین کرد. تنها توجیه دولت که قابل شنیدن است این است که افزایش قیمت بنزین موجب گرانی است، ولی معتقدم تحمل گرانی‌های مقطعی بهتر از نابودی فرصت‌ها و مصالح بلندمدت مردم و کشور است.

به اعتقاد وی حال که دولت در ارائه لایحه واردات پیش‌قدم شده است فرصت خوبی است که مجلس از اختیاراتش استفاده کرده و صرف نظر از جوسازی‌های تفرقه‌افکنانه برخی دولتی‌ها، با تحمل شایعات، مصلحت مردم و کشور را فدای دل‌خوش کردن‌های مقطعی نکند.

دیرباز با بیان اینکه فشارهای مالی و غیرمالی علاوه بر مردم باید به مسوولان نیز وارد شود تا تصمیم مناسب و عاجلی برای بنزین گرفته شود، تصریح کرد: تصمیم‌گیران کشور درد را می‌دانند ولی احساس درد نمی‌کنند. اگر وزیر و معاون وزیر یا نماینده‌ای با تاکسی و اتوبوس تردد می‌کرد، درد مردم را به درستی احساس می‌کرد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه تصویب لایحه واردات بنزین در مجلس را موجب به تاخیر افتادن اجرای تبصره ۱۳ دانست و افزود: قاعدتا نباید این‌گونه باشد، ولی راحت شدن خیال دولت از واردات طبیعتا اجرای تبصره را با تاخیر مواجه خواهد کرد. دولت باید تبصره ۱۳ را که از محوری‌ترین تبصره‌های بودجه ۸۵ است، هرچه سریع‌تر فعال کند. در صورت موفقیت دولت در اجرای تبصره ۱۳ چالش بنزین استمرار نمی‌یافت. توسعه مترو، گازسوز کردن خودروها و ورود ۶۵۰۰ اتوبوس، ۳۰ هزار تاکسی و پنج هزار خودروی ون به ناوگان حمل‌ونقل عمومی باید طبق تبصره ۱۳ انجام می‌گرفت تا از واردات بنزین جلوگیری می‌شد، ولی متاسفانه هنوز تبصره ۱۳ اجرایی نشده است.

پنج‌گزینه بین دولت و مجلس

عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس با تاکید بر اینکه مضار بنزین صرفا ضررهای مالی نیست، بلکه تبعات غیرمالی آن سال‌ها است که بر مردم تحمیل می‌شود، اظهار کرد: بین مجلس و دولت پنج گزینه برای موضوع بنزین مطرح است. هر یک از آنها که انتخاب شود بهتر از وضع موجود است. بین بد و بدتر لااقل بد را انتخاب کنیم. تنها مباحث مالی و پولی بحث بنزین مطرح نیست بلکه ابعاد غیرمادی آن از اهمیت بیشتری برخوردار است. وقتی بنابر استمرار تحمیل ضررهای غیرمالی بر مردم است عاقلانه‌ترین راه این است که بنزین مازاد بر نیاز به قیمت تمام شده فروخته شود. حتی اگر نخواهیم وارداتی داشته باشیم، باید به سمتی حرکت کنیم که بنزین داخلی را با تعیین حد نصاب مصرف روزانه، سهمیه‌بندی و مازاد مصرف را به نرخ آزاد عرضه کنیم.