صنایع مس شهید باهنر، کیمیاگر تولید و صادرات

اشاره: اگر مشرق زمین را گاهواره تمدن بشری نامیده‌اند بی‌دلیل نیست. کشف، استخراج و ذوب فلزات گوناگون در صنعت ایران باستان که آثار کوره‌های ابتدایی ذوب فلزات گواه روشن آن است، دانش ایرانیان قدیم را در صنعت تولید فلزات به‌ویژه مس اثبات می‌کند.

محمد زکریای رازی، شیمیدان برجسته ایرانی در پی یافتن اکسیر اعظم، اگر چه مس را به طلا تبدیل نکرد، اما ارزش‌های این فلز استراتژیک را به‌ویژه در ترکیبات گسترده آلیاژی آن مانند برنج و مواد حاوی کربنات روی با مس کشف و عرضه نمود. بر اساس آثار به‌دست آمده می‌توان آسیای میانه را مبداء پیدایش مس دانست. فلز مس در دوران نوسنگی جانشین سنگ شده است.

این فلز به‌طور عمده و برای نخستین بار در نواحی «تل ابلیس» واقع در ۱۷ کیلومتری جنوب شرق بردسیر از توابع شهرستان کرمان، «تپه سیلک» در حد فاصل کاشان و قم و در مناطقی از سوریه و ترکیه و عراق به‌دست آمده است.

بر اساس کاوش‌های انجام‌شده در «تل ابلیس» و بر اساس تجزیه کربن ۱۴، برخی اشیای مسی یافت شده، قدیمی‌ترین تمدن شناخته شده در این محل دارای تاریخی برابر با ۴۰۸۳ سال قبل از میلاد بوده است.

امروزه مس و آلیاژهای آن جزو اصلی‌ترین گروه فلزات تجاری بعد از فولاد و آلومینیوم در تولید و در مصرف است. از دلایل استفاده از این فلز می‌توان به هدایت الکتریکی و حرارتی، مقاومت به خوردگی، چکش‌خواری، خواص تابکاری قابل‌کنترل و مشخصه‌های لحیم‌کاری و اتصال و رنگ ظاهری اشاره نمود. این محصولات، غیرمغناطیس هستند، با روش‌های قوس الکتریکی و گاز قابل جوشکاری می‌باشند و به راحتی آبکاری می‌شوند.

شرکت صنایع مس شهید باهنر با سطح زیربنای حدود ۱۰۰هکتار در ۱۲کیلومتری شهر کرمان و در نزدیکی بزرگ‌ترین و غنی‌ترین معادن مس خاورمیانه، بزرگ‌ترین مجتمع صنعتی ارتباط دهنده معادن مس و روی با صنایع تولیدی کشور بوده و شامل ۴ کارخانه ذوب و ریخته‌گری، اکستروژن و کشش، نورد و سکه‌زنی است که محصولات متنوعی از قبیل انواع ورق، تسمه و فویل، لوله و مقاطع، تولید می‌کند.

شرکت صنایع مس شهید باهنر کارنامه درخشانی در صنعت کشور دارد. این شرکت:

- در چند سال متوالی به عنوان واحد صادراتی نمونه برگزیده شده است.

(اولین بار در سال ۱۳۷۴)

- در سال ۱۳۷۵ موفق به دریافت گواهینامه ایزو ۹۰۰۰ شد و در سال ۱۳۸۳ گواهینامه ایزو ۲۰۰۰-۹۰۰۰ را دریافت کرد.

- در سال ۱۳۷۵ به تولید بالای ۳۰۰۰۰تن و در سال ۱۳۸۲ به تولید بالای ۴۲۰۰۰تن دست یافت.

- در بهمن ۱۳۷۵ موفق به دریافت اولین گواهینامه ISO ۱۴۰۰۱ (مدیریت محیط زیست) شد و در سال ۱۳۸۲ لوح صنعت سبز را دریافت کرد.

- با فعالیت‌های مستمر و پیگیر محققان و کارشناسان خود سرانجام موفق شد در بهمن ۱۳۷۹ خط تولید مطلس‌سازی را برای تولید سکه‌های رایج راه‌اندازی کند.

- با بهره‌برداری از طرح‌های توسعه سال‌های آتی به تولید بالاتر از ۷۷۰۰۰ تن دست

خواهد یافت.

اقدامات انجام شده در سال ۱۳۸۴ به شرح ذیل است:

۱ -پروژه احداث کارخانه لوله مسی به ظرفیت ۱۵۰۰۰تن

پس از انجام مطالعات اولیه شامل نیازسنجی بازار (داخلی و خارجی)، انتخاب مناسب‌ترین و به روزترین روش تولید، بازدید از کارخانه‌های مشابه در حال تولید، بحث و مذاکره با سازندگان ماشین‌آلات، قراردادهای خرید ماشین‌آلات مربوطه منعقد شد و در روزهای آخر اسفند ماه ۸۴ اعتبارات اسنادی خرید ماشین‌آلات گشایش شد و نسبت به پرداخت پیش‌پرداخت مربوطه اقدامات لازم صورت پذیرفت. با توجه به شروع عملیات ساخت ماشین‌آلات توسط فروشنده، پیش‌بینی می‌شود عملیات نصب و راه‌اندازی پروژه مذکور در اواسط سال ۸۶ انجام شود.

۲ -پروژه خط چربی‌زدایی

قرارداد ساخت ماشین فوق با پیمانکار داخلی در سال ۱۳۸۲ منعقد شده است. هم‌اکنون عملیات نهایی تست و راه‌اندازی ماشین‌آلات نصب شده، در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود ظرف یک ماه آینده بهره‌برداری لازم از ماشین‌آلات صورت پذیرد.

۳ -پروژه سیستم کنترل اتوماتیک ضخامت و کنترل موج (AGC,AFC)موضوع این پروژه شامل خرید و نصب سیستم کنترل اتوماتیک ضخامت و کنترل موج برای دو دستگاه ماشین‌آلات نورد ۲۰غلطکه و ۴غلطکه بوده که قرارداد اولین مورد در سال ۱۳۸۳ منعقد شده و قطعات ساخت شرکت ولمر (AGC , AFC جهت ماشین بیست غلطکه) پس از نصب و آزمایش موفقیت‌آمیز در حال بهره‌برداری است.

قطعات ساخت شرکت ABBا (AGC جهت ماشین نورد چهار غلطکه) هم‌اکنون در کارخانه بوده و ظرف ماه‌های آتی راه‌اندازی می‌‌شود.

۴ -پروژه افزایش ظرفیت خط II واحد ذوب و ریخته‌گری

قرارداد ساخت یک دستگاه کوره هولدینگ جهت خط فوق در سال ۱۳۸۳ با شرکت یونکر منعقد و پس از نصب و راه‌اندازی موفقیت‌آمیز در سال ۸۴ هم‌اکنون در حال بهره‌برداری می‌باشد. ضمنا عملیات نصب و راه‌اندازی سیستم بارگذاری کوره‌های این خط تولید، جهت افزایش ظرفیت تولید توسط کارشناسان داخلی شرکت طراحی و با موفقیت اجرا شد که به این ترتیب ظرفیت خط دو تا ۳۰درصد در سال افزایش یافته است.

۵ - پروژه تولید مطلس

جهت انطباق مشخصات فنی تولیدی با نیازمندی‌های بانک مرکزی (کارفرما) قرارداد خرید ماشین‌آلات پولیشینگ (جلاکاری)

دوره زنی مطلس در سال ۱۳۸۳ منعقد و هم‌اکنون ماشین‌های فوق در محل کارخانه نصب شده و در حال بهره‌برداری است.

ضمنا پروژه توسعه و تکمیل ظرفیت تولید ماشین‌آلات این خط تولید از ۵۰۰ تن به ۲۵۰۰ تن در سال در دستور کار شرکت قرار دارد.

۶ - پروژه ارتقا و ترمیم خط آنیلینگ و اسید‌شویی پیوسته

به منظور انتقال دانش فنی ساخت زون‌های حرارتی با شرکت یونکر وارد مذاکره شده و پس از بحث و مذاکره طولانی شرکت مذکور قبول نمود که نقشه‌ها و دستور‌العمل‌های ساخت قطعات فوق را در قالب قراردادی به شرکت مس باهنر منتقل نماید.

این قرارداد به اتمام رسیده و هم‌اکنون این خط تولید پس از ارتقا و ترمیم در حال بهره‌برداری می‌باشد.