مقررات واحدهای کوچک و بزرگ نباید یکسان باشد

کرمعلی احمدی، نماینده کارفرمایان در شوراهای عالی کار و تامین‌اجتماعی در بخش اول گفت‌وگو با دنیای اقتصاد ضمن نقد قانون کار، خواستار اصلاح ریشه‌ای قانون مذکور شد. نایب رییس هیات مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارفرمایی ایران در ادامه این گفت‌وگو، از لزوم یکسان نبودن مقررات کار و تولید واحدهای کوچک و بزرگ دفاع می‌کند. صحبت با احمدی دیروز به آنجا ختم شد که او به ادبیات به کار رفته در قانون کار خرده می‌گرفت. ادامه این گفت‌وگو: گفته می‌شود کارفرما زالویی است که خون کارگر را می‌مکد. به خدا این جوری نیست. در بیشتر واحدهایی که مشکلات کمتری دارند، می‌بینید کارفرما با کارگرش خیلی راحت کنار آمده و مشکلات خود را در داخل واحد حل و فصل می‌کند. بالاخره ما باید یک جا به کارفرما اعتماد کنیم. این نقطه عطف یک جایی باید شروع شود. متاسفانه وضعیت به‌گونه‌ای است که یک طرف پافشاری می‌کند که این قانون بدون هیچ تغییر حداقلی باید اجرا شود، گروه دیگری هم می‌گویند نمی‌توانند با این قانون کار کنند، ۱۰ سال پیش فضای وزارت کار اجازه چنین بحث‌هایی را نمی‌داد و به محض اینکه می‌خواست این مساله را مطرح کند، می‌گفتند فضا می‌شکند و به هیچ‌وجه حرفش را نزنید. نه این که بگویم وزیر مربوطه این را می‌گفت، بدنه وزارت کار در آن زمان، اجازه چنین چیزی را نمی‌داد، اما امروز می‌بینیم که خود بدنه وزارت کار بیشتر از ما به این فکر افتاده که این قانون نیازمند تجدیدنظر است.

این که شما می‌گویید این قانون مربوط به آن فضا بوده و فضای جدید قانون جدیدی می‌طلبد، دقیقا یعنی چه؟

ما در قانون بسیاری از موارد را می‌توانیم موظف، کلف بگذاریم. مثلا بهداشت کارگر را باید مکلف و موظف بگذاریم، حتی یک وعده غذای گرم برای واحدهای بزرگ نیز باید مکلف و موظف باشد. اینها ایرادی ندارد. این موارد خدمات حمایتی است. اما اگر به این نتیجه رسیدیم که بگوییم کارفرما مکلف است اگر کارگر تخطی کند، نظر یک آدم غیرمسوول دیگر را بگیرد و اخراج کند، این امر امروز جواب نمی‌دهد. همان‌طور که در گذشته جواب نداد. از این به بعد هم جواب نخواهد داد. من به شدت با این مخالفم.

اگر قرار باشد وضعیت اشتغال بهبود پیدا کند، ناگزیر از ایجاد اصلاحات اساسی در مقررات به منظور تغییر فضای کسب و کار هستیم. به طور قطع در بین کارفرمایان کسانی هستند که درصدد سوء‌استفاده از شرایط باشند ولی این دلیل بر بی‌اعتمادی به تمامی کارفرمایان نیست.

یکی از بزرگترین مشکلات محیط کاری پایین بودن آگاهی به کارفرمایان و کارگران از مقررات حوزه تولید برمی‌گردد. ما به بسیاری از کارفرمایان به ویژه در واحدهای بزرگ توصیه می‌کنیم که در کنار کارشناسان بازرگانی و فنی حتما از دانش کارشناسان حقوقی مسلط به مقررات کار بهره ببرند.

از موضوع اصلی دور نشویم ...

قرارداد‌های موقت بهسازی نخواهند شد، در صورت تداوم وضعیت فعلی به جایی می‌رسیم که کارفرمایان ناگزیر از به کارگیری کارگر روزمزد می‌شوند، تا هر زمان خواستند بتوانند کارگر را اخراج کنند. در این صورت،‌ کارگر از پوشش بیمه‌ای هم محروم خواهد شد. تامین اجتماعی هم مجبور می‌شود به چنین اتفاقاتی تن دهد، زیرا نمی‌تواند خلاف جهت آب شنا کند. بایستی قوانین و مقررات گذشته را به طور ریشه‌ای اصلاح کرد.

مساله‌ای که نباید فراموش شود این است که باید به همه مشمولیت داد. اجازه ندهیم به بهانه اینکه کارگاه زیر ۵ نفر یا ۱۰نفر است معاف از مقررات باشد. اینکار، معاف کردن نیست، رهاسازی است که پیامد‌های منفی فراوانی به همراه دارد.

در آمار‌هایی که دولت ارائه می‌دهد، دیده می‌شود بیش از ۹۵درصد از واحد‌ها کارگاه‌های کوچک و متوسط هستند. آیا واحد‌هایی مانند آرایشگاه که تنها یک شاگرد دارند، با کارخانه‌های بزرگی مثل ایران خودرو باید از یک قانون و مقررات پیروی کنند؟

نظر شخصی‌ام را می‌گویم. در واحد‌هایی مانند آرایشگاه، تراشکاری خیابان و اغذیه‌فروشی‌ها باید قوانین و مقررات محکم‌تر باشد.

حداقل یک‌میلیون و ۵۰۰هزار کارگاه کوچک وجود دارد که اگر هرکدام به طور میانگین ۵نفر کارگر داشته باشند، می‌توان گفت که ۷میلیون و ۵۰۰نفر در آنجا شاغل هستند. از سوی دیگر، صندوق بین‌المللی پول هم واحد‌های کوچک و متوسط را موتور توسعه می‌داند. آیا نباید سخت‌گیری در چنین واحدهایی را کنار گذاشت تا گسترش پیدا کنند؟

باید برای این واحدهای صنفی، مقرراتی در نظر بگیریم تا کمتر مورد ظلم قرار گیرند. باید قوانین و مقرراتی را که بر روابط کار بین کارفرما و کارگر حاکم می‌شود، محکم‌تر کنیم. اما نباید مطلق‌گرایی کنیم. کارفرما در یک کارگاه ۵نفره، راحت‌تر می‌تواند با کارگر در مورد میزان مزد به تفاهم برسد. اما در کارگاه‌های بزرگ این طور نیست.

در گفته‌های شما تناقض وجود دارد. از یک طرف می‌گویید باید از حقوق کارگر محکم‌تر دفاع کرد و از طرف دیگر می‌گویید باید بتوان آنان را آسان‌تر اخراج کرد؟

نگفتم محکم‌تر، گفتم قوانین و مقررات را باید طوری بنویسیم که به آنها کمک کنیم. زیرا تا امروز به کارگاه‌های کوچک کمتر توجه کرده‌ایم. بایستی به این جمع‌بندی برسیم که قوانین و مقررات این دو گروه را از هم جدا کنیم. ممکن است فصولی مشترکی هم در آنها وجود داشته باشد. یک بخش از قانون برای واحدهای زیر ۵۰نفر و بخش دیگر برای واحدهای بالای ۵۰نفر خواهد بود.