استراتژی دولت ونزوئلا برای حضور فعال در تجارت فولاد

دنیای اقتصاد- در سال ۲۰۰۵ میزان تولید فولاد خام در آمریکای جنوبی به ۳۴/۴۵میلیون تن رسید که نسبت به سال ۲۰۰۴ حدود ۲/۱درصد افزایش داشته است. این میزان تولید، شدیدا تحت تاثیر منفی کاهش ۹/۳درصدی تولید برزیل قرار گرفت. از طرف دیگر تولید آرژانتین ۸/۴درصد و ونزوئلا ۴/۸درصد افزایش داشته است (تولید ونزوئلا در این سال به ۹۴۲/۴میلیون تن رسید). تولید آهن اسفنجی ونزوئلا در سال گذشته ۲/۱۷درصد رشد داشته است. سایر ارقام نیز نشان می‌دهد که صنعت آهن و فولاد ونزوئلا در سال ۲۰۰۵، سال مطلوبی را پشت سر گذاشته است. براساس گزارش موسسه IVES این کشور تولید سنگ آهن از ۳/۹میلیون تن در نیمه اول ۲۰۰۴ به ۱/۱۱میلیون تن در سه ماه اول ۲۰۰۵ رسید که ۸/۱۹درصد افزایش نشان می‌دهد.

گزارش استیل تایمز نشان می‌دهد که علاوه بر این، کل میزان سرمایه‌گذاری در نیمه اول سال ۲۰۰۵ بالغ بر ۳۷۶میلیون دلار گردید که این رقم در نیمه اول سال ۲۰۰۴ حدود ۱۵۴میلیون دلار بود.

ولی شرایط صادرات متفاوت بود. چنانچه مجددا آمار صادراتی نیمه اول سال ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ را با یکدیگر مقایسه کنیم میزان آن از ۹/۰میلیون تن به ۱/۱میلیون تن (۹/۱۸درصد رشد) رسیده است حال آنکه صادرات سنگ آهن از ۴/۴ میلیون تن به ۲/۴میلیون تن رسیده که ۸/۴ درصد کاهش داشته است.

برخلاف سایر کشورهای آمریکای لاتین، دولت ونزوئلا همواره سعی دارد حضوری فعال در تجارت آهن و فولاد داشته باشد.

ساختار صنعت آهن و فولاد ونزوئلا را می‌توان به پنج قسمت: سنگ آهن، گندله، آهن اسفنجی، فولاد و لوله تقسیم نمود.

به طور کل استخراج معادن سنگ و آهن این کشور در اختیار شرکت دولتی Ferrominera OrinoCo (FMO) CVG قرار دارد که سالانه ۲۵میلیون تن تولید آن است.

در حال حاضر FMO می‌خواهد ۳۳۰میلیون دلار بر روی یک کارخانه کنسانتره ۸میلیون تنی که قرار است تا اواخر ۲۰۰۸ راه‌اندازی گردد سرمایه‌گذاری نماید.

در بخش گندله‌سازی سالانه ۳/۳میلیون تن گندله سنگ آهن توسط FMO و ۷۱۲میلیون تن در سال توسط Sidor تولید می‌شود.

شصت درصد سهام سیدور در اختیار یا کنترل کنسرسیوم آمازون، ۳۰درصد در دست دولت و ۱۰درصد در اختیار کارکنان آن قرار دارد.

کنسرسیوم Amazonia متشکل است از Tams , Siderarو Hylsamex که هر کدام توسط Techint آرژانتین (در حال حاضر مالک Sidor , Siderar و Hylsamex است) و Usiminas برزیل و Sivensa ونزوئلا کنترل می‌شوند.

در بخش آهن اسفنجی / آهن بریکت گرم (HBI) سیدور دارای مدول‌های میدرکس (۴/۳میلیون تن در سال) و HYL (با ظرفیت سالیانه ۷/۰میلیون‌تن) است.

با توجه به اینکه سیدور دارای ظرفیت کافی برای تولید آهن اسفنجی می‌باشد حدود ۵۰درصد تولید HBI شرکت Matesi را می‌خرد. این شرکت که قبلا تحت‌عنوان Posven بود، دارای یک واحد HYL با ظرفیت ۱/۱میلیون‌تن در سال است . چهار واحد دیگری که روی بازار HBI تجاری متمرکز هستند عبارتند ازVenprecar، Orinoco Iron، OPCO و Comsigua، دو کارخانه اول وابسته هستند به Sivensa و دو مورد آخر به کوبه استیل ژاپن متصلند. Sivensa از طریق شرکت وابسته خود یعنی i(IBH) Intrnational Briquettes Holding در بازار آهن اسفنجی فعالیت دارد. در حقیقت Sivesa دارای ۷/۶۸درصد سهام در IBH، FMO (ا۲/۱۳ درصد) و تعداد زیادی سهامدار کوچک (۱/۱۸درصد) است. واحد میدرکس Venprecar در سال ۱۹۹۰ با ظرفیت اولیه ۶۶۰کیلوتن در ساعت راه‌اندازی شد و در سال ۱۹۹۸ ظرفیت کنونی آن به ۵/۸کیلو تن در ساعت رسید. کارخانه فولادسازی Orinoco با استفاده از واحد Finmet با ظرفیت ۲/۲میلیون تن در سال به بهره‌برداری رسید. در ابتدا این کارخانه به طور مشترک (۵۰درصد-۵۰درصد) بین IBH و BHP استرالیا احداث گردید که از دانش فنی بهره‌برداری BHP استفاده می‌کرد، چون در استرالیا واحد Finmet مورد بهره‌برداری قرار داشت که در حال حاضر تعطیل است.

اگرچه دولت ونزوئلا در تمام بخش‌های تجاری صنعت آهن و فولاد کشور درگیر است. دولت آقای چاوز می‌خواهد نقش خود را شدیدا افزایش دهد و یک کارخانه ۵/۱میلیون تن جدید احداث ‌نماید. به همین منظور مذاکراتی را با سیدور برای تامین سنگ‌آهن لازم آن به مدت ۱۳سال انجام داده است و سیدور را تهدید نموده است، مجددا آن را ملی خواهد کرد.

BHP از آن زمان تاکنون از اجرای پروژه سرباز زده است. پس از بروز مشکلات ذوب‌آهن Orinoco در سال ۲۰۰۴ با IBH ادغام گردید. در اوت ۲۰۰۵ شرکت IBH اعلام نمود که Venprecar و Orinoco با یکدیگر ادغام شده‌اند. در حال حاضر، Venprecar (و شرکت وابسته آن Orinoco)ا۷۵/ ۶۷درصد سهام خود را به IBH فروخته است.

کوبه استیل که امتیاز فرآیند میدرکس را دارا می‌باشد، علاقه‌مند به خرید Opco است. بهره‌برداری از این کارخانه در اواسط دهه ۱۹۷۰ آغاز گردید که از فرآیند HIB برای تولید آهن اسفنجی استفاده می‌کند.

کارخانه در سایت FMO در Puerto Ordaz واقع شده است. به دلیل پاره‌ای از مشکلات در سال ۱۹۸۱ تعطیل و تبدیل به کوره‌ میدرکس گردیده و در سال ۱۹۹۰ مجددا بهره‌برداری از آن آغاز گردید. ظرفیت اولیه آن ۸۳۰تن در سال بود که در سال ۱۹۹۶ به ظرفیت یک‌میلیون تن در سال توسعه یافت.

شرکت Comsigua سرمایه‌گذاری مشترکی است بین کوبه استیل ژاپن، یک کنسرسیوم تجار ژاپن، FMO، Tamsa (بخشی از Tenaris / Techint) و IFC. شروع کارش با یک واحد مدل میدرکس یک‌میلیون تن در سال بود اما تولید کنونی آن ۳/۱میلیون تن در سال است و بهره‌برداری تجاری از آن در ۱۹۹۸ آغاز گردید.

فولادسازی: تولیدکنندگان عمده فولاد خام این کشور شرکت Sidor‌ (ا۹/۴میلیون تن در سال) و شرکت Sidetur‌ (ا۸۵۰تن در سال) هستند که توسط Sivensa کنترل می‌شوند و هر دو در زمینه تولید آهن اسفنجی و بریکت گرم فعالیت می‌نمایند. فولادساز کوچک Sizuca که فقط ۸۰تن در سال ظرفیت دارد که میلگرد ساختمان تولید می‌کند، در بخش لوله‌سازی کارخانه Tavsa با ظرفیت ۸۰تن در سال لوله‌های مانسمان تولید می‌کند. سهام این کارخانه ۷۰درصد در اختیار Technit و ۳۰درصد در اختیار CVG است.

فشار دولت

با توجه به اطلاعات فوق از یک‌طرف گروه تکنیت در ونزوئلا در زمینه تولید گندله، اسفنجی، بریکت گرم، محصولات «فولادی»، لوله‌های مانسمان فعالیت می‌نماید. از طرف دیگر دولت در زمینه استخراج سنگ‌آهن «تولید گندله» آهن اسنفجی بریکت‌گرم، فولاد و لوله‌های مانسمان (در سه مورد آخر از طریق سهامداران اقلیت) فعالیت می‌کند.

به‌رغم اشتراک تکنیت و دولت در بعضی از شرکت‌ها،‌ امسال اختلاف شدیدی بین این دو بر سر قیمت سنگ‌آهن عرضه‌ شده توسط FMO به سیدور وجود دارد. رییس‌جمهور ونزوئلا شدیدا برای تغییر یا اصلاح این مبادله تجاری (که طبق این قرارداد ۱۳ ساله قیمت فروش سنگ‌آهن FMO به سیدور فقط ۴۴‌درصد قیمت‌های بازارهای بین‌المللی است) مبارزه می‌کند.

مقامات دولتی می‌گویند که طبق قرارداد فوق دولت ۲۵۰‌میلیون دلار متضرر شده است چون سیدور در سال ۱۹۹۷‌ (یک‌سال قبل از شروع ریاست‌جمهوری چاوز) به بخش‌خصوصی واگذار شد. چاوز هشدار داده است چنانچه با دولت او در زمینه تجدید نظر درخصوص قرارداد فوق همکاری نشود شرکت فولاد مذکور را مجددا ملی خواهد کرد. در اواسط ماه نوامبر ۲۰۰۵ براساس یک قرارداد جدید حداکثر با ۲۵‌درصد تخفیف سنگ‌آهن FMO به sidor فروخته خواهد شد.

قیمت سنگ‌آهن از حدود ۱۹‌دلار در هر تن تقریبا به ۳۰‌دلار در هر تن افزایش یافت. این افزایش حدود سالیانه ۶۵-۶۰‌میلیون دلار هزینه اضافی در خط بهره‌برداری به سیدور تحمیل می‌گردد.

علاوه بر این، درسپتامبر ۲۰۰۵‌ رییس‌جمهور این کشور اعلام کرد که یک شرکت فولادسازی تحت عنوان SOE احداث خواهد شد که مبالغ مالی لازم برای ساخت آن از طریق ۵/۳۲‌میلیارد دلار ذخیره ارزی این کشور تامین خواهد شد. هزینه لازم برای ساخت این کارخانه ۵/۱‌میلیون تن در سال یک‌میلیارد دلار برآورد شده است.

مطرح است که دولت علاوه بر این می‌خواهد یک واحد جدید تولید لوله‌های بدون درز با ظرفیت ۲۷۵‌تن در سال ایجاد کند. در توافقی که بین دولت و سیدور صورت پذیرفته تصریح شده است که هدف از احداث واحدهای جدید مانند SOE جایگزین کردن تولیدات آن به جای واردات است نه رقابت با خودروسازان داخلی. در حال حاضر مطالعات امکان‌سنجی طرح‌‌های جدید توسط کمیسیونی که به توافق دولت و سیدور تعیین شده است، آغاز شده است.