اتصال نخستین همراه بانک به سامانه صیاد

سامانه صیاد سبب منحصر به‌فرد بودن چک و آنلاین بودن آن بدون در نظر گرفتن بانک صادرکننده می‌شود. با استقرار این سامانه، اندازه و فرمت برگ چک برای همه بانک‌ها یکسان شده و  اطلاعات هویتی صاحب چک به‌همراه شناسه استعلام در قالب یک بارکد دوبعدی روی چک درج می‌شود که این موضوع، امکان سوءاستفاده‌های احتمالی را کاهش می‌دهد.

بارزترین ویژگی سامانه صیاد، شماره منحصر به فرد و اختصاصی است که روی هر برگ چک درج می‌شود.  با استفاده از این شناسه دریافت‌کننده چک می‌تواند این رقم را به سامانه پیامکی بانک مرکزی ارسال کند و در همان لحظه از سوء‌سابقه صاحب چک مطلع شود. براین اساس اگر مشکلی وجود داشته باشد در همان لحظه فرد از طریق پیامک مطلع می‌شود، بنابراین می‌تواند قبل از اینکه چک را دریافت کند معامله را قطعی نکند. با این روش اصالت چک بررسی و وضعیت صاحب چک نیز استعلام می‌شود. در حالی  دسترسی به سامانه صیاد بانک مرکزی از طریق همراه بانک ملت برای ثبت اطلاعات چک فراهم شده است که مشتریان این بانک می‌توانند از خدمات چک براساس فرآیندهای جدید قانون چک استفاده کنند. براساس این گزارش، نسخه‌های جدید همراه بانک ملت (۱.۲.۶ Android و ۱.۱.۶ iOS )، خدمات ثبت صدور چک، ثبت دریافت چک، ثبت انتقال چک، گزارش استعلام صدور چک، گزارش استعلام دریافت چک و گزارش استعلام انتقال چک را ارائه می دهد. پیش از این، بانک ملت ثبت اطلاعات و استعلام چک‌های جدید را علاوه بر روش حضوری در شعب، با اتصال سامانه بانکداری اینترنتی خود به سامانه صیاد و اپلیکیشن سکه به پرداخت ملت، امکان‌پذیر کرده بود.

 خروج صدور دسته‌چک از حیطه اختیار بانک‌ها

مطابق ماده ۵ قانون مذکور، بانک مکلف است برای ارائه دسته‌چک به مشتریان خود، صرفا از طریق سامانه صدور یکپارچه چک (صیاد) نزد بانک مرکزی اقدام کند. این سامانه پس از اطمینان از صحت مشخصات متقاضی با استعلام از سامانه نظام هویت‌سنجی الکترونیکی بانکی (نهاب) و احراز نبود ممنوعیت قانونی، نسبت به دریافت گزارش اعتباری از سامانه ملی اعتبارسنجی موضوع مواد ۵ و ۸ «قانون تسهیل اعطای تسهیلات و کاهش هزینه‌های طرح و تسریع در اجرای طرح‌های تولیدی و افزایش منابع مالی و کارآیی بانک‌ها» یا رتبه‌بندی اعتباری از شرکت‌های موضوع‌بند ۲۱ ماده ۱ «قانون بازار اوراق بهادار» اقدام کرده و متناسب با نتایج دریافتی، سقف اعتبار مجاز متقاضی را محاسبه و به هر برگه شناسه یکتا اختصاص می‌دهد. در این صورت افراد بدحساب و کلاهبردار امکان تبانی با بانک‌ها برای اخذ دسته‌چک را نخواهند داشت، چراکه استعلام سوابق، احراز عدم ممنوعیت‌ها و صدور دسته‌چک به‌صورت متمرکز توسط سامانه بانک مرکزی و مبنی بر اعتبارسنجی انجام می‌گیرد. از طرف دیگر اختصاص کد یکتا به هر برگه چک، امکان برقراری تقارن اطلاعات و افزایش اعتبار چک را فراهم می‌کند.

 منوط کردن اعتبار صدور چک به ثبت اطلاعات

طبق ماده ۸ قانون مذکور، بانک مرکزی مکلف است امکاناتی را ایجاد کند تا ظرف مدت دو سال از لازم‌الاجرا شدن این قانون، صدور هر برگه چک مستلزم ثبت مشخصات هویتی دریافت‌کننده، مبلغ و تاریخ سررسید چک برای شناسه یکتای برگه چک توسط صادرکننده در سامانه یکپارچه بانک مرکزی بوده و امکان انتقال چک به شخص دیگر توسط دارنده تا قبل از تسویه، صرفا با ثبت هویت گیرنده جدید برای همان شناسه یکتای چک در آن سامانه امکان‌پذیر باشد. سامانه مذکور به‌گونه‌ای خواهد بود که در صورت وجود چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در سابقه صادرکننده، اجازه صدور برگه چک جدید برای وی داده نخواهد شد.با اجرای این قانون اعتبار چک صرفا متکی بر لاشه کاغذی نخواهد بود و با پشتیبان‌گیری و ثبت اطلاعات مندرج در چک در سیستم متمرکز بانک مرکزی، اعتبار چک افزایش‌یافته و نگرانی در خصوص از بین رفتن آن در حوادثی از قبیل سیل زلزله و..... وجود نخواهد داشت و وقوع جرائمی همچون جعل و سرقت چک به میزان قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت و بعضا موضوعیت نخواهند داشت. از طرف دیگر با توجه به منوط شدن صدور چک به ثبت اطلاعات آن در سامانه، امکان نظارت بر لحظه صدور برگه چک و کنترل افراد پرخطر برای بانک مرکزی فراهم می‌شود.