عامل اختلاف مصر و سودان در مثلث 'حلایب'

به گزارش ایرنا مالکیت این مثلث در حاشیه دریای سرخ که به اختصار 'حلایب' نیز نامیده می شود سال هاست که مورد اختلاف مصر و سودان بوده و در هر مقطع زمانی به صورت یک دُمل سر باز کرده و موجب آزار دو طرف شده است.
مرزهای میان مصر و سودان از موارد اختلاف میان دو کشور است. هر یک از ۲ کشور مناطق مرزی مانند حلایب را جزو خاک خود می دانند و از حق حاکمیت بر آن عقب نشینی نمی کنند.
این منطقه از سال ۱۹۹۵ میلادی (۱۳۷۴ خورشیدی) در کنترل مصر بوده است، اما سودان این سرزمین را بخشی جدانشدنی از خاک خود می داند.
در هر حال قاهره که این منطقه را بخشی از سرزمین خود می داند، آرام آرام آن را به خاک خود ملحق کرده است، و خارطوم نیز طی مدت سکانداری محمد مُرسی در مصر تلاش کرد آن را به خاک خود بازگرداند.
این اختلاف که از زمان استقلال سودان از حکومت مشترک انگلیس و مصر در سال ۱۹۵۶ (۱۳۳۵) آغاز شد، همچون آتشی زیر خاکستر بود که این بار نیز با بالا گرفتن اختلاف عربستان با قطر در شورای همکاری خلیج فارس و پیوستن مصر به ائتلاف شکل گرفته میان سعودی ها و امارات متحده عربی و بحرین علیه قطر، جلوه دیگر یافت.
از آنجایی که مصری ها همواره از احتمال حمایت سعودی ها از سودان در این پرونده نگران بودند، این بار مطمئن از حمایت ریاض از موضع خود، بار دیگر بر ادعای مالکیت خود بر این مثلث تاکید کردند.
در همین راستا، دولت عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهوری مصر که با بحران های اقتصادی و اجتماعی فراوانی روبه رو است، تلاش کرده در بحران جدید میان کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ضمن جانبداری از عربستان و به ویژه واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر در دریای سرخ به ریاض، احتمال حمایت سهودی ها از سودان در اختلاف تاریخی مثلث حلایب را به حداقل برساند.
اقدامی که از یک طرف در داخل مصر نیز با جنجال فراوان روبه رو شد و از سوی دیگر قاهره را نیز واداشت تا امروز از پاسخگویی به درخواست دیرینه خارطوم برای رفع اختلاف بر سر این مثلث سرباز زند.
در همین راستا 'شریف اسماعیل' نخست وزیر مصر روز شنبه موافقت کرد تا برخی امکانات دولتی به منطقه مورد اختلاف ارسال شود، منطقه ای که خارطوم برای بازپس گیری آن از قاهره بارها به سازمان ملل و دادگاه های بین المللی شکایت برده است.
اقدامی که خود مقامات مصری طی دیروز و امروز از آن به عنوان گامی رسمی برای اسکان بخش قابل توجهی از اهالی این منطقه در شهرک های امن یاد کرده اند، صرف نظر از اینکه بخواهند موضع تاریخی سودانی ها را در این خصوص در نظر بگیرند.
در پاسخ به این اقدام مصری ها، وزارت امور خارجه سودان دیروز /یکشنبه/ در بیانیه ای مطبوعاتی که خبرگزاری رسمی سودان (سونا) آن را منتشر کرد، تصریح کرد: این وزارتخانه توافق مصر و عربستان برای بازگرداندن دو جزیره تیران و صنافیر به ریاض را از ابتدا تا انتها دنبال کرده، زیرا این توافق امضا شده بیانگر ارتباط سودان با دو منطقه حلایب و شلاتین سودانی و سواحل مجاور آن است.
وزارت امور خارجه سودان در این بیانیه بر تمایل کامل خود به پی گیری دقیق توافق ترسیم دوباره مرزهای دریایی مصر و عربستان که جزئیات آن تاکنون اعلام نشده است، برای حفظ حقوق کامل سودان و تاکید بر خدشه وارد نشدن به حقوق حاکمیتی، تاریخی و قانونی دو منطقه حلایب و شلاتین و مناطق مجاور، تاکید کرد.
این وزارتخانه تصریح کرد: سودان از سال ۱۹۵۸ نامه شکایت آمیزی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارائه کرده و در آن بر حقوق حاکمیتی خود بر دو منطقه حلایب و شلاتین تاکید کرده است و همچنان بر حق حاکمیتی خود تاکید دارد.
سودان در این بیانیه از مصری ها خواسته است برای حل این مساله مانند سعودی ها به مذاکره مستقیم روی بیاورند، یا برای اجرای قوانین و تعهدات بین المللی به دادگاه بین الملل مراجعه کنند همانگونه که رژیم صهیونیستی منطقه طابا در شمال شرق مصر را به این کشور بازگرداند.
در واکنش به این بیانیه بود که 'احمد ابو زید' سخنگوی وزارت خارجه مصر نیز دیروز در باره این تصمیم جدید قاهره گفت: 'حلایب و شلاتین' متعلق به مصر و تحت حاکمیت این کشور است و مصر هیچ توضیح اضافه ای برای بیانیه وزارت خارجه سودان ندارد.
این درحالی است که عمر البشیر، رئیس جمهوری سودان در اولین دیدار اکتبر ۲۰۱۴ (مهر ۱۳۹۲۳) در قاهره با عبدالفتاح السیسی همتای مصری خود توافق کرده بودند که برای خدمت به منافع مشترک دو کشور از مسائل اختلاف برانگیر دوری کنند.
اما توقع سودانی ها از سعودی ها در این مقطع زمانی از واقعیت های منطقه ای به دور است، زیرا مصری ها با واگذاری تیران و صنافیر به عربستان، از قبل موافقت آنها را برای حمایت از ادعای مجدد مالکیت بر مثلث حلایب گرفته بودند.
بنابراین، تحولات جدید در حوزه کشورهای عربی و در منطقه حاشیه خلیج فارس به ویژه توافق اخیر مصر و عربستان در ترسیم مجدد مرزهای دریایی، سودان را واداشت تا این کشور نیز بار دیگر درخواست خود در خصوص منطقه حلایب و شلاتین را مطرح کند.
اگرچه چند بار مذاکره طی سال های اخیر میان وزیران خارجه دو کشور برای حل این اختلاف بی نتیجه بوده است، اما با این وجود، تبادلات تجاری و تردد افراد در این منطقه بدون هیچ محدودیتی ادامه دارد.
البته دولت مصر در سال ۱۹۹۰ میلادی یعنی در دوره حسنی مبارک دیکتاتور سابق این کشور نیز طی حکمی اعلام کرده بود که حلایب و شلاتین متعلق به این کشور است.
این دولت در توجیه موضع خود در قبال این دو جزیره ادعا کرد بود که عبدالعزیز آل سعود شاه فقید عربستان، ژانویه ۱۹۵۰ از مصر خواست تا از این دوجزیره حفاظت کند که مصر نیز از همان تاریخ این مهم را برعهده داشته است.
در هر حال در بیان علت بروز تنش جدید در روابط خارطوم و قاهره باید گفت که شواهد نشان میدهد نقش ریاض در این اختلاف اگر بیشتر از سابقه موضوع اختلاف در مثلث حلائب نباشد، کمتر از آن نیست.
ریاض با علم به اینکه قاهره از بحران های اقتصادی و اجتماعی زیادی رنج می برد، سعی دارد ضمن گرفتن امتیازاتی از این کشور از جمله واگذاری تیران و صنافیران به سعودی ها، به آنها اطمینان دهد که مقابل سودان در ادعای قدیمی بر مثلث حلایب از مصر حمایت همه جانبه به عمل آورد.