لیست‌های انتخاباتی؛ کفه سنگین مزایا برمعایب

به گزارش ایرنا، آخرین اخبار منتشره از نتایج انتخابات پنجمین دوره انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا در کلان شهرها، حکایت از آن دارد که در برخی از این مناطق، لیست های انتخاباتی توانستند رای اکثریت شهروندان را به نام خود کرده و پیروز مطلق این انتخابات باشند.
رویه لیستی شدن انتخابات هر چند که نمی تواند پدیده ای جدید محسوب شود، اما پیروزی های تمامی اعضای لیست مورد حمایت یک گروه و جناح سیاسی شیوه ای بود که از دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از تهران شروع و در ادامه به سایر نقاط کشور سرایت کرد. نگاهی به لیستی شدن انتخابات نشان از آن دارد که در لایه های پنهان این شیوه از گزینشگری مزایای و معایب فراوانی نهفته است.

۱- صرفه جویی در وقت و نه گفتن به ثبت نام های گسترده در انتخابات یکی از مهمترین مزیت هایی است که لیستی شدن در ذات خود دارد. زمانی که در کلان شهرها برای انتخاباتی مانند شورای شهر، افراد بدون توجه به میزان توانایی یا پایگاه رای خود احساس تکلیف کرده و در انتخابات شرکت می کنند هزینه های فراوانی متوجه برگزار کنندگان و شهروندان خواهد شد.
در این زمینه لیستی شدن انتخابات و رای دادن مردم به خاطر تفکر سیاسی نه تنها به عنوان سدی در مقابل ثبت نام های بدون پشتوانه عمل خواهد کرد، بلکه زمینه را برای صرفه جویی در وقت و کم هزینه برگزار شدن انتخابات فراهم می شود.

۲- گسترش شهرها و بی خبری شهروندان از تمامی برنامه های نامزدها، موجب شد تا شاخص های اتتخاب اصلح در شورای اسلامی شهرها از تخصص گرایی به سمت چهره گرایی سوق پیدا کرد. در این شیوه شهروندان بدون توجه به سابقه و تخصص افراد تنها چهرهایی را انتخاب کرده که نسبت تخصص آنان در ورزش یا هنر اطلاعاتی داشتند. لیستی شدن انتخابات در این دوره موجب شد تا انتخاب چهره ها جای خود را به تخصص گرایی و اولویت برنامه ریزی شهری بدهد.

۳- در دنیای کنونی که ناشناخته بودن از مهمترین ویژگی های آن است چهره های مرجع به ویژه فعالان حوزه سیاست می توانند نقش مهمی در جلب اعتماد عمومی داشته باشند.
در این زمینه مقام معظم رهبری پیش از انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی در زمینه اهمیت گروه های مرجع صادر کننده لیست های انتخاباتی فرمودند«خود بنده هم وقتی این فهرست‌ها را می‌آورند که بیایم رأی بدهم، بعضی از آدم‌های این فهرست‌ها را نمی‌شناسم امّا اعتماد می‌کنم به آن کسانی که [اینها را] معرّفی کرده‌اند، و نگاه می‌کنم ببینم آن کسانی که این فهرست را معرّفی کرده‌اند چه کسانی هستند».
با لیستی شدن کاندیدای انتخاباتی افراد تفکر خاص دیگر لازم نیست برای انتخاب کاندیدای خود در هفت روز تبلیغات، پای سخنرانی یا برنامه های چندین نامزد بنشینند؛ آنان با اگاهی از تفکر ارائه دهندگان لیست ها با خیال رآسوده، کاندیدای مورد نظر خود را انتخاب کرده زیرا اعتماد به گروه های مرجع سیاسی اعتماد دارند.

۴- فرار از پاسخگویی درباره عملکرد به یک رویه عادی در برخی از مدیران تبدیل شده است. در این زمینه لیستی شدن انتخابات می تواند فرد گرایی و تصمیم های خودسرانه را محدود و زمینه را برای پاسخگویی تشکل های سیاسی فراهم کند.
اگر کسانی که فهرست های انتخاباتی به شهروندان معرفی کنند و قدم در راه توسعه تحزب در جامعه بر می دارند تا چهار سال پای تصمیم خود بمانند می توان امیدوار بود که تشکل ها به اشتباه راهبردی خود در برخی از مواقع اعتراف کنند.

۵- لیست های انتخاباتی هر چند که می توانند فرایند گزینشگری و صرفه جویی در زمان را برای مردم و برگزار کنندگان آسان کند اما در ذات خود نیز کاستی هایی دارد که ممکن است در نهایت موجب انتخاب غیر اصلح شود.
یک سویه نگری سیاسی در مدیریت های کلان یکی دیگر از مهمترین مشکلاتی است که بعد از انتخابات لیستی شکل می گیرد. زمانی که تمامی اعضای یک لیست انتخاباتی پیروز شوند، شورا یا نمایندگان آن شهر دچار یکنواختی فکری شده و مدیریت تحت نظر آنان خالی از منتقد و مخالف است.
نبود منتقد یا مخالف در هر سطحی از مدیریت یا قدرت موجب شکل گیری برخی از ناهنجاری های کاری می شود و شوراها با این رویه نمی توانند از آسیب دور باشند.

۶- پشت پرده و سازکار افراد قرار گرفته در لیست مهمترین آسیبی است که مردم کمتر در جریان آن قرار دارند. با پیش فرض اینکه لیست های انتخاباتی توسط افراد و نظریه پردازان دو جناح اصولگرا و اصلاح طلب بسته شود اما آنچه موجب می شود در آینده ناهمگنی ان لیست ها بروز کند بحث سهم خواهی افراد از نتایج انتخابات است.
تجربه انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی حکایت از آن دارد که در لیست پیروز تهران هیچ سازکاری برای هماهنگی های پس از پیروزی در انتخابات پیش بینی نشده بود و تعداد از افراد پیروز این لیست بعد از پیروزی در انتخابات به سمت جناح مقابل گرایش پیدا کرده و در سازکار های داخلی مجلس رویه خود را کاملا تغییر دادند.
این شیوه از تصمیم گیری موجب شد تا مردم پس از انتخابات مجلس به این فهرست ها به دیده تردید نگریسته و از بانیان بخواهند سازکارهای دقیق تری برای ورود افراد به این فهرست ها تنظیم کنند.

۷- ضعف تحزب گرایی یکی دیگر از مشکلاتی است که می تواند فهرست های انتخاباتی را با مشکل مواجه کند. تا زمانی که فرهنگ تحزب به معنای واقعی ان در کشور نهادینه نشود دلخوش کردن به پیروزی های مقطعی یک لیست اشتباه راهبردی است زیرا پس از پیروزی و افشاگری هایی که توسط برخی از نشان داد که برخی برای ورود به این فهرست ها هزینه های مادی و فکری زیادی متحمل شده اند.