صیادان آزادشده ١٢ روز دیگر می‌رسند

با وساطت سفارت سنگال، زندانیان ایرانی آزاد شدند اما آنها هشت صیادی که دو سال پیش با لنج فروزانهمر راهی شده بودند، نیستند. خبر خوبی که دوشنبه‌شب منتشر شد، با سوءتفاهمی همراه بود که نمک به زخم خانواده‌های صیادان پاشید. ماجرا از دیدار مجمع نمایندگان سیستان‌وبلوچستان با محمدجواد ظریف وزیر خارجه و معاونانش آغاز شد. آن‌طور که «علیم یارمحمدی» نماینده سیستان تعریف کرد، حرف از روابط دیپلماتیک با کشورهای آفریقایی شروع شد و به جایی رسید که او فکر کرد وقت خوبی است تا از آقای وزیر درباره روند پیگیری پرونده صیادان اسیر در دست دزدان دریایی سومالی بپرسد. قبل از ظریف، حسن قشقاوی، معاون کنسولی وزیر خارجه، پاسخ داد و گفت هشت اسیر ایرانی آزاد و تحویل سفارت سنگال در سومالی شده‌اند. خبر خوش به خانواده‌های صیادان رسید و اشک شوق ریختند. بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه در گفت‌وگو با «شرق» خبر را تأیید کرد و وعده داد جزئیات بیشتر را روز سه‌شنبه اعلام خواهند کرد. جان استید مدیر بخش شرق آفریقای مؤسسه خیریه «اقیانوس‌های بدون دزد دریایی» که دو سال است نقش رابط دزدان دریایی سومالی و دولت ایران را بازی می‌کند، از ماجرا بی‌خبر بود. او در پاسخ به «شرق» گفت: «نمی‌توانم خبر را تأیید کنم. همین‌طور نمی‌توانم بگویم که همان هشت نفر نیستند. تماس‌هایی با سومالی داشتم اما آنها نیز این ماجرای غیرمعمول را تأیید نکردند». چند دقیقه بعد در تماس دیگری گفت: «متوجه شدم کسانی که آزاد شده‌اند به اتهام قاچاق مواد مخدر در تانزانیا اسیر شده بودند. متأسفم که این خبر اثر بی‌رحمانه‌ای بر خانواده‌های صیادان که منتظر مردان خود هستند، خواهد داشت».
پرونده صیادان در حال پیگیری است
خوشحالی‌ خانواده‌ها کمتر از یک ساعت دوام آورد. یارمحمدی نماینده سیستان که خودش خبر اصلاحی را اعلام کرده بود، گفت: «در پایان جلسه که می‌خواستم از آقای قشقاوی به خاطر پیگیری‌های منجر به آزادی صیادان تشکر کنم، توضیح دادند که این هشت نفر در تانزانیا زندانی بودند و اکنون با وساطت کشور ثالث (سنگال) آزاد شده‌اند». آقای قشقاوی به او گفته بود ماجرای صیادان اسیر در دست دزدان دریایی سومالی همچنان در حال پیگیری است.
تکذیب خبر از سوی معاون امنیتى استانداری سیستان‌وبلوچستان نیز آب پاکی را روی دست خانواده‌های صیادان ریخت که حتما اشتباه شده و عزیزانشان در راه نیستند. میرشکار معاون امنیتی استانداری سیستان‌وبلوچستان اعلام کرد: «افرادی که آزاد شدند، هشت شهروند سیستان‌وبلوچستان متهم به قاچاق مواد مخدر در کشور تانزانیا بودند که با تلاش وزارت خارجه مراحل آزادی آنان در حال سپری‌شدن است». او افزود: «برخلاف شایعاتی که مطرح شده است، ملوانان همچنان در اسارت دزدان سومالی هستند و به‌دلیل نبود سفارتخانه در این کشور، عملا امکان اقدامات دیپلماتیک در سومالی فراهم نشده است».
با لنج خود می‌آیند
آزادی این افراد به خودی خود، خبر خوبی بود اما سوءتفاهم ایجادشده درباره آزادشدن صیادان گروگان گرفته‌شده در سومالی، حال خانواده‌های چشم‌به‌راهشان را خیلی بد کرد. امیدشان در کمتر از یک ساعت ناامید شده بود اما به خاطر حل‌شدن مشکل خانواده‌های هم‌استانی خود خدا را شکر می‌کردند. پروین صباحی همسر ناخدا دهواری با صدایی مملو از یأس و دلواپسی پشت تلفن می‌گفت: «خبر تکذیب شده؟ میگن این هشت نفر به اتهام قاچاق بازداشت بودند». تماس دوباره با سخنگوی وزارت امور خارجه و پیگیری‌های او روشن کرد که سوءتفاهمی در میان بوده است. بهرام قاسمی توضیح داد: « ٩ صیاد ایرانی که حدود یک ماه قبل به خاطر کارنکردن قطب‌نما یا امواج دریا وارد بندری در تانزانیا شده و به اتهام واهی قاچاق مواد مخدر دستگیر شده بودند، با پیگیری‌های وزارت خارجه آزاد شده و با لنج خود بازخواهند گشت». پیش‌بینی قاسمی این بود که حدود ١٠ یا ١٢ روز دیگر به کنارک خواهند رسید.
از زنگبار تا تانزانیا
رفت‌وآمد صیادان ایرانی تا تانزانیا کمتر عجیب به‌نظر می‌رسد. اگر نگاهی به پیشینه این رفت‌وآمدها داشته باشیم، با متحدشدن تانگانیکا و زنگبار در ١٩٤٦ جمهوری متحد تانزانیا شکل گرفت. کشوری در شرق آفریقا که از شمال با کنیا و اوگاندا، از غرب با رواندا، بوروندی و جمهوری دموکراتیک کنگو و از جنوب با زامبیا، مالاوی و موزامبیک همسایه‌ است و از شرق به اقیانوس هند محدود می‌شود. پایتخت رسمی آن تا پیش از ١٩٩٦ شهر ساحلی و بزرگ «دارالسلام» بود که بعدها به شهر دودوما منتقل شد. هنوز هم دارالسلام رونق خود را دارد و پایتخت تجاری و سیاسی این کشور به حساب می‌آید.
تاریخ رفت‌وآمدهای ایرانی‌ها به تانزانیا به آن زمانی برمی‌گردد که شیرازی‌ها و مردمان دیگر شهرهای جنوبی ایران، راه زنگبار را خوب می‌شناختند. آن وقت‌ها شیراز بزرگ‌ترین شهر و مرکز تجارت جنوب ایران بود و قالی، خنجر، عطر و ظروف سفالی به آفریقا صادر می‌کرد. آن‌ همه رفت‌وآمد، تجارت و حتی ازدواج با آفریقایی‌ها موجب شد که غیرآفریقایی‌ها در زنگبار «شیرازی» شناخته شوند.