پیشنهاد ترامپ به پوتین: دُر غلطان در قبال آب نبات چوبی!

به گزارش «تابناک» دونالد ترامپ رئیس جمهور منتخب ایالات متحده در گفتگویی که با نشریه تایمز لندن داشته است به ولادیمیر پوتین همتای روسی خود پیشنهاد داده است که در قبال کاهش رقابت اتمی و تسلیحات هسته ای تحریم های وضع شده بر روی روسیه در رابطه با اشغال کریمه را لغو کند.

دونالد ترامپ در این مصاحبه که شب گذشته به شکل آنلاین منتشر شده است گفته است که میخواهد تا زرادخانه هسته ای دو قدرت بزرگ این حوزه - آمریکا و روسیه - به شکلی اساسی کاهش پیدا کند. وی گفته است: تحریم هایی بر روی روسیه وضع شده است و ما میخواهیم ببینیم که آیا میوان با روسیه یک توافق خوب داشت یا نه. در یک مورد من فکر میکنم که تسلیحات هسته ای باید به شکلی اساسی کاهش پیدا کند و این مساله میتواند بخشی از توافق ما با روسیه باشد.

این گفته های دونالد ترامپ در حالی است که در تاریخ ۲۲ دسامبر سال ۲۰۱۶ وی در یک پیام توییتری گفته بود که ایالات متحده باید توان و ظرفیت هسته ای خود تقویت کرده و توسعه دهد. چندی بعد از این پیام ولادیمیر پوتین نیز در دستوری مشابه خواستار تقویت توان استراتژیک هسته ای روسیه شده بود. این موضوع برای بسیاری از تحلیلگران به معنی آغاز یک رقابت تسلیحاتی در حوزه هسته ای بود.

به شکلی جالب توجه مشخص است که دونالد ترامپ در قبال برداشته شدن تحریم های روسیه - که از اهمیت بسیار زیاید برای بلوک غرب و ناتو برخوردار است و میتواند قدرت مانور روسیه را به شدت افزایش دهد - پیشنهاد ساده ای را در برابر ولادیمیر پوتین قرار داده است.

نکته آن که معاهده اولیه میان آمریکا و روسیه برای کاهش تعداد کلاهک های هسته ای برای اولین بار در معاهده START ۱ در سال ۱۹۹۱ به امضا رسید که طی آن هر دو کشور موظف به کاهش تسلیحات هسته ای خود تا ۶ هزار کلاهک شدند. این اولین موافقنامه‌ی عمده بین دو ابرقدرت پس از امضای معاهدات سالت ۱و ۲ در سال‌های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۹ بود که بر اساس آنها قرار بود تعداد موشک‌های هسته‌یی دوربرد دو کشور تقلیل یابد.

معاهده‌ی استارت بالاخره در دسامبر ۱۹۹۴ به مرحله‌ی اجرا در آمد هر چند که اهداف مطرح شده در آن تا سال ۲۰۰۱ حاصل نشد. در ژانویه‌ی ۱۹۹۳ معاهده‌ی استارت ۲ به وسیله‌ی جورج. اچ. بوش و بوریس یلتسین، رییس جمهور روسیه به امضا رسید که هدف اصلی آن ممنوع سازی استفاده از موشک‌هایی بود که می‌توانند به طور خودکار به اهداف مختلف اصابت کنند.

در سال ۱۹۹۷، بیل کلینتون رییس جمهور آمریکا و بوریس یلتسین همتای روسی او ضرب‌الاجل معاهده‌ی استارت ۲ را تا ۲۰۰۷ تمدید کردند و قرار گذاشتند که پس از آن مذاکرات خود را برای تقلیل هر چه بیشتر سلاح‌های استراتژیک در قالب معاهده‌ی استارت ۳ ادامه دهند. بر اساس معاهده‌ی استارت ۲ قرار بر این بود که تعداد کلاهک‌های هسته‌یی که باقی خواهند ماند به ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ کلاهک هسته‌یی برسد. ا توجه به عدم تصویب استارت ۲ توسط دومای روسیه و نامرتبط شدن مواد آن با شرایط زمان و منافع آمریکا کم کم این معاهده کنار گذاشته شد.

اما بالاخره معاهدات استارت ۱ و ۲ رسما به وسیله‌ی معاهده‌ی تقلیل سلاح‌های تهاجمی استراتژیک (Strategic Offensive Reductions Treaty - SORT) در ۲۴ مه ۲۰۰۲ کنار گذاشته شدند. مذاکرات اولیه‌ی این معاهده در نوامبر ۲۰۰۱ بین جورج دبلیو بوش، رییس جمهور آمریکا و ولادیمیر پوتین همتای روسی او انجام شد. بر اساس معاهده‌ی SORT که به معاهده‌ی مسکو معروف است قرار است به میزان ۱۷۰۰ تا ۲۲۰۰ کلاهک هسته‌یی دو طرف تا سال ۲۰۱۲ منهدم شوند، یعنی حدود دو سوم سلاح‌های اتمی موجود در هر یک از این دو کشور.

با این حال مفاد این معاهده نیز به شکل کامل اجرایی نشد تا آن که در سال ۲۰۱۰ رییس‌جمهور آمریکا و همتای روسی وی در پراگ پایتخت جمهوری چک با هم دیدار کرده و یک پیمان برای کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای خود امضا کردند. آمریکا و روسیه تحت این قرارداد جدید، اجازه دارند حداکثر ۱۵۵۰ کلاهک را مستقر کنند؛ حدود ۳۰ درصد کمتر از محدودیت اعمال شده در سال ۲۰۰۲. این معاهده به پیمان استارت نو یا New Start معروف شد.

آنچه مشخص است این که تلاش های هر دو کشور در راستای کاهش تعداد کلاهک های هسته ای و محدود کردن زرادخانه اتمی تلاشی با سابقه است که بخشی از استراتژی های کنترل تسلیحات و معاهدات مربوط به آن میباشد. مساله ای که بعد از جنگ سرد به شکل جدی دنبال شده و با پیگیری قوی به نتایجی نیز رسیده است.

اما اکنون دونالد ترامپ در پی آن است که با استفاده از مساله کنترل تسلیحات هسته ای - که از مدتها پیش در جریان بوده ست - پیشنهاد فوق العاده ای را در برابر ولادیمیر پوتین قرار دهد. پیشنهادی که به نظر، پوتین نمیتواند آن را رد کند! به عبارت دیگر ترامپ دُر غلطان برداشته شدن تحریم ها را در قبال مساله کنترل تسلیحات که هم روسیه و هم آمریکا در کلان استراتژی خود نگاهی جدی به آن دارند، به پوتین پیشنهاد کرده است و میتوان به خوبی درک کرد که رئیس جمهور جدید آمریکا به شکلی ناشیانه سعی کرده با مهم جلوه دادن موضوع رقابت تسلیحاتی در بعد هسته ای - که خود چندی پیش ظاهرا به دنبال آن بوده است - اینگونه نشان دهد که تحریم های روسیه در قبال یک مساله بزرگ و مهم برداشته میشود!

این تحریم ها که در پی تجاوزهای روسیه به اوکراین و اشغال کریمه وضع شده برای ناتو از اهمیت اساسی برخوردار است. زیرا ضمن نامشروع کردن این تجاوزات، قدرت ناتو و اتحادیه اروپا برای ایجاد ساز و کارهای امنیتی غیر نظامی در برابر روسیه را افزایش میدهد. اما اکنون معامله ترامپ با روسیه را شاید بتوان اولین خنجر جدی ترامپ در پشت ناتو قلمداد کرد.

جالب آنکه در همین مصاحبه با نشریه انگلیسی تایمز لندن، ترامپ به ناتو نیز اشاراتی کرده و گفته است: ناتو سازمانی «کهنه» و پا به سن گذاشته است که فقط چند عضو آن هزینه ای را که موظف به پرداختش هستند، به شکل معقول و به اندازۀ کافی می پردازند ولی بسیاری از اعضا سهم خود را نمی پردازند». این سخنان به خوبی دیگاه های ترامپ در برخورد با ناتو را نشان میدهد و به همان اندازه بیان میکند که برداشته شدن تحریم ها از روی روسیه و تبعات آن برای ناتو در نظر ترامپ تا چه حد مهم است!