عربستان و یک سال سراسر ناکامی

به گزارش ایرنا قرار گرفتن عربستان سعودی روی سکوی نخست کشورهای در حال توسعه خریدار سلاح و تجهیزات نظامی بین سال های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵ میلادی و اعلام رقم ۹۳.۵ میلیارد دلاری که صرف واردات جنگ افزار به این کشور شده، موضوعی بود که در واپسین روزهای سال ۲۰۱۶ میلادی مورد توجه رسانه ها قرار گرفت.
هزینه حدود نود و چند میلیارد دلاری که به گزارش سازمان خدمات پژوهشی کنگره آمریکا برای خرید سلاح از سوی سعودی ها پرداخت شده تقریبا برابر با کسری بودجه سال ۲۰۱۵ این کشور است. سعودی ها در سال ۲۰۱۶ نیز با کسری بودجه ۸۷ میلیارد دلاری روبرو بودند. بنا بر اعلام برخی منابع، کسری بودجه سال ۲۰۱۷ عربستان نیز بالغ بر ۵۲ میلیارد دلار است.
افت شدید بهای نفت در سال های اخیر به اقتصاد عربستان ضربه زد و ذخایر ارزی این کشور نیز به دلیل سیاست های نادرست مالی و رشد هزینه های گوناگون به ویژه هزینه های نظامی گری کاهش یافت.
این چالش های اقتصادی در شرایطی رخ نموده که سعودی ها به دلیل تلاش برای ارتقای جایگاه منطقه ای، خود را درگیر عملیات نظامی و حمایت از گروه های تکفیری مسلح ساخته اند. این کشور در عرصه منطقه ای و بین الملل اوضاع مطلوبی ندارد. شکست در جنگ علیه مردم یمن و سوریه، ناکامی در لبنان، تیره شدن روابط با مصر، نگرانی روز افزون از قدرتمندتر شدن ایران در منطقه درپی توافق هسته ای با کشورهای ۱+۵، افزایش انتقادها علیه آل سعود در عرصه بین الملل و ... وجهه حکام سعودی را هم در میان عربستانی ها و افکار عمومی جهان به شدت خدشه دار کرد و آنان را در تنگنا قرار داده است. این وضعیت سبب شده تا تحولات عربستان طی سال گذشته میلادی و دورنمای وضعیت پرچالش این کشور مورد توجه تحلیلگران و رسانه های عربی قرار گیرد.

** کاهش بهای نفت و گرفتاری های عربستان
تارنمای شبکه های خبری «العربیه» عربستان، صفحه عربی شبکه خبری «سی.ان.بی.سی» آمریکا (CNBC) ، روزنامه های «العرب» چاپ لندن و «السفیر» لبنان با اشاره به کاهش بهای نفت از مسائل اقتصادی و آینده پرچالش عربستان سعودی نوشتند. این رسانه ها همچنین به ناکامی های اقتصادی سعودی در سالی که گذشت پرداختند.
«محمد التویجری» دبیر کل کمیته امور مالی عربستان، چهارم دی ماه در مصاحبه با شبکه تلویزیونی العربیه گفت: دولت عربستان در اندیشه گرفتن وام ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلاری از بازارهای جهانی و همچنین اخذ وام ۱۵ میلیارد دلاری از بازار داخلی این کشور برای جبران کمبود هزینه ها است.
تارنمای صفحه شبکه خبری «CNBC» دوم دی ماه نوشت: عربستان نخستین بودجه خود را پس از طرح «چشم اندار ۲۰۳۰» اعلام کرد. با توجه به افت بهای نفت، عربستان در سال ۲۰۱۷ میلادی برای چهارمین سال متوالی با کمبود بودجه روبرو است. میانگین هزینه های پیش بینی شده در اقتصاد عربستان به حدود ۲۳۷.۲ میلیارد دلار می رسد. درآمدها حدود ۱۸۴.۴ ملیار دلار پیش بینی شده است. از این رو، پیش بینی می شود بودجه سال ۲۰۱۷ میلادی این کشور با کمبود ۵۲.۸ ملیار دلاری روبرو شود.
در ادامه می خوانیم: دولت عربستان طی ماه های پیش، برخی سیاست های ریاضت اقتصادی مانند افزایش بهای سوخت، آب، برق، کاهش حقوق وزیران و پاداش کارمندان را در دستور کار قرار داد. در ماه اکتبر ۲۰۱۶ عربستان از طریق انتشار اوراق بهادار در بازارهای بین المللی حدود ۱۷.۵میلیارد دلار قرض گرفت. پیش از این نیز دولت عربستان در بازارهای داخلی به وام گرفتن متوسل شد. با پایان سال ۲۰۱۶ میلادی بدهکاری عربستان به ۸۵ میلیون دلار رسید که یک سوم آن بدهکاری خارجی است. در چارچوب تنوع بخشی به اقتصاد، عربستان قصد دارد دست کم پنج درصد از سهام شرکت آرامکو را به فروش برساند.
به نوشته چهارم دیماه روزنامه العرب، در صورتی که بهای نفت نوسان داشته باشد عربستان در میان و بلندمدت با کمبود مالی روبرو خواهد شد و نخواهد توانست از این وضعیت رهایی باید. افزون بر کاهش بهای نفت خام در بازارهای جهانی، چالش های امنیتی منطقه و هزینه جنگ یمن هم بر دوش ریاض سنگینی می کند.
روزنامه السفیر بیست و یکم آذرماه آورد: سال ۲۰۱۶ میلادی برای عربستان و اوضاع اقتصادی آن سال ناگواری بود. قیمت نفت افت کرد و این کشور در باتلاق یمن هم گرفتار شد. با پیروزی «دونالد ترامپ» در انتخابات آمریکا، ریاض با سناریوی مبهمی روبرو شده است. سال ۲۰۱۶ برای عربستان سال شکست در همه جبهه ها بود.

** سال ۲۰۱۶؛ سالی با گرفتاری های گوناگون و متوالی
تارنمای «العهد» لبنان، با دسته بندی شکست های عربستان، سال گذشته میلادی را سال ناکامی های متوالی برای سعودی ها دانست.
به نوشته سی ام آذرماه تارنمای العهد، سال ۲۰۱۶ برای عربستان در عرصه سیاست داخلی و خارجی آکنده از تحولاتی مهم بود. در این سال روابط عربستان با آمریکا به اندازه ای تیره شده که ریاض در جایگاه متهم پشتیبانی از تروریسم قرار گرفت. در آمریکا قانون «جاستا» علیه پشتیبانان تروریسم تصویب شده است. برپایه این قانون، شاهزادگان سعودی که گمان می رود در حمله های تروریستی یازدهم سپتامبر نقش داشتند باید در آمریکا محاکمه شوند.
در ادامه آمده است: شکست ریاض در جنگ یمن سبب شد چهره عربستان به عنوان یک قدرت برتر منطقه ای تخریب شود. همچنین زیان های مالی، افزایش هزینه های نبرد و نرسیدن به هدف های مشخص شده در جنگ علیه یمن شکست بزرگی برای ریاض به شمار می آید. حتی در بسیاری از موارد ارتش و کمیته های مردمی یمن ژرفای عربستان را هدف قرار داده اند. عربستان با وجود پشتیبانی از تروریست ها در رسیدن به هرگونه پیشرفت راهبردی در عراق و سوریه هم شکست خورده است. نیروهای داوطلب مردمی عراق و ارتش سوریه در موصل و حلب و دیگر مناطق به پیروزی هایی دست یافته اند. این در حالی است که طرح های عربستان در این ۲ کشور هیچ گونه پیشرفتی نداشت. عربستان در لبنان هم شکست خورد. پس از مدت ها انتظار، ریاض در برابر رسیدن «میشل عون» به ریاست جمهوری لبنان تسلیم شد. اوضاع لبنان برپایه خواسته های حزب الله همپیمان ایران پیش رفت.
العهد چنین نگاشت: عربستان با وجود کمک های گوناگون به مصر، سفر سلمان بن عبدالعزیز (پادشاه عربستان) به قاهره و امضای توافق نامه های بسیار با «عبدالفتاح السیسی» (رییس جمهوری مصر) در مناسبات با مصر هم با شکست روبرو شد. اکنون مصر به طور گسترده با روسیه وارد تعامل شده و به نظام سوریه و مقام های عراقی نزدیک می شود. بسیاری از مقام های مصر بر این باورند که عربستان و برخی دیگر از کشورهای عربی حاشیه خلیج (فارس) از گروه اخوان المسلمین و دیگر جریان هایی که ارتش و شهروندان مصر را هدف قرار می دهند، پشتیبانی می کنند. ...عربستان در پیش بردن طرح تشکیل «اتحاد خلیجی» که سلمان بن عبدالعزیز در نشست منامه آن را مطرح کرد هم ناکام ماند و از سران کشورهای عربی حوزه خلیج فارس پاسخ منفی گرفت.
در پایان این گزارش می خوانیم: عربستان در برهم زدن روابط میان روسیه و محور مقاومت هم ناکام ماند. ریاض با وجود مشوق های مالی و اقتصادی بسیار برای روسیه، نتوانست مسکو را به سمت خود بکشاند. روسیه حضور خود در سوریه را تامین کننده منافع راهبردی اش می داند. ...شکست بزرگ عربستان نیز اجرایی شدن توافق هسته ای میان ایران و کشورهای گروه ۱+۵ بود. ریاض با وجود تلاش های بسیار برای به شکست کشاندن این توافق موفقیتی به دست نیاورد. در برابر، این توافق پیروزی سیاسی و دیپلماسی بزرگی برای ایران بود.