موفقیت در اوپک و پیام‌های ترمیم روابط
محمدجواد حق‌شناس فعال سیاسی در اعتماد نوشت؛
در هفته‌های اخیر موضوع موفقیت وزارت نفت و وزیر نام‌آشنای آن بیژن نامدار زنگنه در پیشبرد سیاست‌های نفتی و حفظ سهمیه ایران در سبد تولید اوپک، زبانزد گروه‌های کارشناسی و تخصصی عرصه اقتصاد سیاسی و روابط دیپلماتیک بوده است. کاهش شدید قیمت نفت در مقایسه با سالیان اخیر -که در برخی از زمان‌ها حتی به یک سوم قیمت پایه کاهش یافت- وضعیتی را برای کشورهای تولیدکننده به وجود آورد و آنان را با بحران‌های اقتصادی و درآمدی روبه‌رو ساخت. حتی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که از درآمد بسیار خوبی برخوردار بودند نیز با بحران کسری بودجه دست و پنجه نرم کردند و در این مسیر برای جبران کاهش درآمدها به ناچار به سمت افزایش تولید نفت رفتند. این اقدام در عمل موجب کاهش بیشتر قیمت‌ها می‌شد و اوپک به عنوان مهم‌ترین سازمان کشورهای تولیدکننده نفت، به ناچار نشست‌های متعددی را تجربه کرد تا بتواند با کنترل تولید و مدیریت آن سهم بیشتری از بازار پولی و مالی را در اختیار بگیرد. در این میان وضعیت کشورمان به لحاظ تجربه وحشتناک تحریم‌های نفتی مرتبط با پرونده هسته‌ای ایران در مقایسه با دیگر کشورهای تولیدکننده عضو اوپک و غیره نگران‌کننده‌تر بود. اما با
شروع به کار دولت حسن روحانی و با دعوت از بیژن نامدار زنگنه به عنوان پرتجربه‌ترین چهره در میان دولتمردان و با سابقه موثر در کابینه‌های مهندس میرحسین موسوی، هاشمی‌رفسنجانی و سیدمحمد خاتمی، به عنوان متصدی وزارت نفت، فروغ امید دوباره به این وزارتخانه بازگشت. شاید بتوان گفت که بازگشت ایران به توان تولید نفت به قبل از آغاز تحریم‌ها، یکی از موفقیت‌های بزرگ و قابل توجه دولت روحانی پس از حل و فصل برجام به حساب می‌آید، اما افزایش توان تولید یک مساله بود و حفظ سهم ایران در اوپک مساله‌ای دیگر؛ آنجا که اتخاذ تصمیم در اوپک نیاز به اجماع تمامی اعضا یا لااقل عدم مخالفت تمامی اعضا داشت می‌توانست افزایش سهم ایران را در این بازار سراسر رقابتی فراهم کند. در اجلاس اخیر اوپک وقتی که این سازمان توانست به کاهش سقف تولید خود برای افزایش سهم برسد علی‌القاعده این کاهش باید به این اعضا تفهیم می‌شد. اما شاهد بودیم که ایران، لیبی و تانزانیا از این کاهش سهم تولید مستثنی شده و کشور ما تنها عضوی بود که توانست حتی افزایش سهم تولید بگیرد که البته همراهی دیگر اعضای مهم و تاثیرگذار اوپک برای پذیرش این مهم قابل تقدیر است. با همه این اتفاقات به
نظر می‌رسد باید نقش وزارت نفت ایران و شخص وزیر را در این پیروزی دیپلماسی نفتی مورد توجه خاص قرار داد.
واقعیت این است که شکل‌گیری فضای مثبت همکاری میان اعضای اوپک به ویژه همکاری ایران با دیگر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس می‌تواند نماد آغاز یک حرکت مثبت در جهت همکاری کشورها تلقی شود. در حالی که ایران و عربستان و کشورهایی همچون امارات و قطر در حوزه‌هایی همچون جنگ سوریه و عراق در وضعیت رقابتی تخاصم‌آمیزی قرار دارند، توجه به منافع مشترک توانسته آنان را در اوپک به همراهانی متحد و همکارانی مستحکم بدل سازد. شاید این پیشنهاد برای دولت روحانی قابل مطالعه و بررسی باشد که با حضور متصدی وزارت امورخارجه عربستان که موضعی ایران‌ستیز دارد و مهم‌تر از آن اینکه پس از درگذشت وزیرخارجه اسبق عربستان و ملک عبدالله پادشاه این کشور، رویکرد عربستان به‌شدت ضد ایرانی شد، بد نیست از دیگر ظرفیت‌های موجود در جمهوری اسلامی و دولت برای کمک به وزارت امور خارجه و شخص محمدجواد ظریف استفاده بهینه شود. در این میان باید گفت نفوذ قابل توجه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در میان خاندان پادشاهی عربستان و تجربه مثبت همکاری وزارت نفت ایران با مسوولان این کشور در اجلاس اخیر اوپک، می‌تواند این پیام را برای آب کردن کوه یخ حاکم بر روابط دو کشور به مسوولان گوشزد
کند.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
