فرهنگ عرفانی ایران،مرهون زحمات‌هانری‌کربن

به گزارش خبرآنلاین پیام کتبی سید حسین نصر به مناسبت بزرگداشت هانری کربن که در مراسم بزرگداشت وی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی خوانده شد در پی می آید؛

بیش از ۳۰ سال از درگذشت دانشمندی که وطن صوری اش فرانسه بود و وطن معنوی اش ایران، یعنی هانری کربن می گذرد و همین که در مملکت معنوی او بعد از چند دهه مجلس علمی به نام او تشکیل می شود حاکی از اصالت و اهمیت تحقیقات فلسفی و عرفانی او طی نیم قرن بوده و هست. فضایل گوناگون در این دانشمند بزرگ جمع بود و در این مجمل نمی توان از همه آنها نام برد. آنچه در اینجا ذکر می شود حاصل ۲۰ سال همکاری نزدیک بنده با کربن و بیش از ۵۰ سال مطالعه آثار اوست.

اما کربن، او مردی بود نه تنها معتقد به خداوند و عالم غیب بلکه عاشق جهان مینوی و حقیقت ازلی که همواره در طلب آن بود. ظاهرا کاتولیکی بود که در جوانی پروتستان شده بود ولی در باطن خود را متعلق به تشیع می دانست و برای تمام جوانب مذهب شیعه احترام قلبی قائل بود و بارها به زیارت اماکن متبرکه در ایران رفته بود. در کربن استعدادهای مختلف جمع شده بود. گرچه سنگینی گوش داشت و صحبت کردن به جز به زبان مادری اش فرانسه برایش مشکل بود، تسلط خواندن متن به چند زبان برایش آسان بود مخصوصا متون فلسفی. علاوه بر یونانی و لاتین، ایتالیایی و اسپانیولی و انگلیسی را به سهولت می خواند و مخصوصا به زبان آلمانی تسلط کامل داشت تا حدی که برای اولین بار یکی از آثار مهم هایدگر را به فرانسه ترجمه کرد.

کربن نه تنها با فلسفه و عرفان مسیحی مِن جمله تئوزوفی پروتستان و متفکرانی مانند هامان و بوهمه آشنایی کامل داشت، بلکه با فلسفه اروپایی از قدیم تا دوران جدید نیز انس داشت و با برخی از فلاسفه معروف اروپا مانند گاستن باشلار و گابریل مارسل دوستی نزدیک برقرار کرده بود. او کتاب بدیعی راجع به تمثیلات عرفانی ابن سینا نگاشت و آثار شیخ اشراق را احیا کرد و نه تنها افکار او را در غرب اشاعه داد، بلکه در خود ایران باعث ترویج فلسفه اشراقی بین طبقه دانشگاهی و علاقه مندان به حکمت خارج از حوزه های علمیه شد. او اولین محقق غربی است که با همکاران بزرگ ایرانی اش ملاقات می کرد و مخصوصا با علامه طباطبایی سالیان دراز جلسات بحث دینی و فلسفی داشت که نزد اهل معرفت در ایران معروف است. او قدم های راسخ در زمینه فلسفه تطبیقی برداشت و علاقه مندان به فلسفه خودشان و اهمیت آن بیشتر آشنا شدند. فرهنگ فلسفی و عرفانی ما ایرانیان سخت مرهون زحمات ممتد این دانشند بزرگ و والاست. روانش شاد باد.