مخازن نفتی ایران پیر می‌شوند

به گزارش خبرانلاین معاونت پژوهش های زیربنایی و امور تولیدی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی اعلام کرد: به منظور جبران کاهش تولید از مخازن، کشف نفت و گاز در میدان ها ی مشترک، اکتشاف در افق های عمیق تر از میدان های درحال تولید، عملیات لرزه نگاری و حفاری در طاق د یس ها ی ناشناخته جزء اولویت های مدیریت اکتشاف است.

براساس این گزارش، فعالیت های اکتشاف نفت و گاز در سال ۱۳۹۳ منجر به کشف حجم ۹۱۰ میلیون بشکه ذخایر درجای اولیه نفت خام شده است. در سالهای اخیر ایران یکی از موفق ترین کشورها در حوزه اکتشاف تبدیل شده است. علی رغم اینکه هرچه از عمر اکتشاف می گذرد دامنه اکتشافات کشور کوچکتر شده و درنتیجه ضریب موفقیت باید کاهش یابد، اما به علت پتانسیل

خوبی که در کشور وجود دارد، ضریب موفقیت طی سال ها ی اخیر همچنان افزایش یافته است.

مقایسه ایران با کشورهای نفت خیر

مرکز پژوهش ها در این گزارش تاکید کرده، درحالی که متوسط جهانی ضریب موفقیت عملیات اکتشاف در حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد است، این ضریب، در سال ۱۳۹۳ برای ایران در حد ۷۰ درصد بوده است.

ایران درحال حاضر ۱۱۸ دکل خشکی در اختیار دارد که مالکیت ۱۱۶ عدد آن متعلق به شرکت های ایرانی است.از مجموع این دکل ها، ۱۱۰ دستگاه دکل حفاری درخشکی فعال بوده و ۸ دستگاه درحال تجهیز، تعمیر یا انتقال هستند. در بخش دریا نیز ایران حدود ۳۷ دستگاه دکل حفاری در اختیار دارد که مالکیت ۲۳ دستگاه آن متعلق به شرکت های ایرانی و ۱۴ دستگاه متعلق به شرکت هایی از کشورهای هند، چین، انگلیس، امارات متحده عربی و ژاپن است.

از این ۳۷ دستگاه دکل حفاری دریایی، ۲۴ دستگاه در آب های خلیج فارس و یک

دستگاه در شمال کشور فعال هستند و ۱۲ دستگاه باقیمانده درحال تجهیز، تعمیر یا انتقال هستند.

عوامل بازدارنده در بازدهی دکل ها

عوامل بسیاری وجود دارند که در افزایش بازدهی عملیات حفاری مؤثرند که تنها محدود به فناوری نیزنیست و به مدیریت عملیات نیز بستگی داشته و لذا نقش نیروی انسانی در کاهش یا افزایش بازدهی عملیات حفاری قابل توجه است. مرکز پژوهش های مجلس در این رابطه تاکید کرده است: متأسفانه درحالی که کشورهای مختلف دنیا به دنبال تکنولوژی ها و استراتژی هایی هستند که زمان و هزینه حفاری را کاهش دهند، در ایران بسیاری از دکل های حفاری به دلیل نبود برخی قطعات مورد نیاز حفاری در حین عملیات، فوران چاه، انسداد لوله و بسیاری حوادث و اتفاقات غیرمنتظره که در حین عملیات حفاری به دلیل استفاده از قطعات فرسوده یا فناوری های قدیمی به وجود آمده است، در حالت انتظار به سر برده و در پارهای مواقع تیم حفاری مجبور به بستن چاه می شوند.

براساس این گزارش، پایین بودن بازدهی حفاری در ایران تنها به دلیل نبود فناوری های روز دنیا در این صنعت نیست بلکه به دلایل مختلف ازجمله نیروی انسانی ناکارآمد، تصمیمات مدیریتی اشتباه، نبود لوازم و تجهیزات، نبود قطعه، مشکلات به وجود آمده در چاه، خطاهای نیروی انسانی و نبود سرمایه گذاری، عدم خرید ماشین آلات و دستگاههای حفاری از کشورهای صاحب دانش و در مقابل واردات دکل های حفاری بدون کیفیت از چین،عدم تربیت سالیانه کارشناسان خبره حفاری، نبود یک برنامه منسجم نظارت و پیگیری بوده است.

یک مقایسه با عربستان

در گزارش مرکز پژوهشها با یک مقایسه با شرکت آرامکوی عربستان سعودی تاکید شده که این شرکت با دارا بودن ۴۵ دکل جک آپ حفاری، بزرگترین کارفرمای حفاری در خاورمیانه و دومین کارفرمای حفاری دنیا پس از شرکت پتروبراس برزیل به شمار می رود. در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ میلادی، تعداد دکل های حفاری طرف قرارداد با شرکت آرامکو دوبرابر شده است. با تداوم شرایط کنونی که رهبران اوپک تمایلی به کاهش مقدار تولید نفت خودبرای افزایش قیمت ها ندارند، مدیران آرامکو همچنان خواهان افزایش تعداد دکل های حفاری هستند.

این درحالی است که ایران نیز که در سالهای اخیر به دلیل اعمال تحریم های دشوار بین المللی با محدودیت های بسیاری در بخش اجاره دکل حفاری و استفاده از خدمات شرکت های حفاری و بخش های مرتبط روبرو بوده، به هرقیمت ممکن درصدد حفظ دکل های طرف قرارداد است.

دراین میان ایران به عنوان دومین دارنده دکل های حفاری فراساحلی خاورمیانه بوده و تعداد دکل های فعال حفاری در آبهای آن از ۱۵ دکل در سال ۲۰۰۵ به ۲۵ دکل در سال ۲۰۱۵ رسیده است. پیش بینی ها حاکی از آن است که با برطرف شدن تحریم ها و ارائه مدل جدید قراردادهای نفتی، ایران به دنبال یافتن پیمانکاران بین المللی برای توسعه ده ها میدان هیدروکربوری معرفی شده در این قرارداده است.