ترکیه یا ایران؟ دغدغه این روزهای قطر

«شیخ احمد بن‌جاسم آل‌ثانی» وزیر اقتصاد قطر در سخنرانی خود به مناسبت آغاز‌به‌کار نمایشگاه «موسیاد اکسپو» که به همت اتحادیه صنعتگران مستقل ترکیه، پنجشنبه گذشته در استانبول برپا شد، از تمایل کشورش برای تحکیم روابط دوجانبه سخن گفت و افزود: در سا‌ل‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های قطر در ترکیه، رشد چشمگیری داشته است. نخستین مناسبات دوجانبه آنکارا- دوحه به سال ١٩٧٩ میلادی هم‌زمان با افتتاح سفارتخانه‌های دو کشور بازمی‌گردد و در تمام این سال‌ها روابط یادشده به‌ویژه اقتصادی همواره رو به گسترش بوده، به‌گونه‌ای که دو کشور در سال ٢٠٠١ توافق‌نامه لغو مالیات مضاعف بر واردات کالاهای دو کشور و نیز حمایت از سرمایه‌گذاری دوجانبه را امضا کردند. گفتنی است از زمان روی‌کارآمدن حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان و طرح شعار انتخاباتی او با عنوان «روح تازه در مناسبات با دنیای اسلام» او به ترمیم روابط ترکیه با سایر کشورهای اسلامی پرداخت اما با شروع تحولات بهار عربی و به دنبال آن تلاش ترکیه، قطر و عربستان در ایفای نقش برجسته در حمایت از افراد و جریانات، روابط بین کشورها وارد مرحله جدیدی شد. شاهد این ادعا نزدیکی ترکیه- قطر در حمایت از اخوان‌المسلمین مصر بود که به‌تدریج دوری از عربستان را به دنبال داشت، اما روی‌کارآمدن ملک سلمان و نزدیکی آفاق فکری آنکارا و ریاض در پرونده سوریه کافی بود تا دوباره محور همکاری این دو کشور و نیز قطر از سر گرفته شود. به باور آگاهان سیاسی، توافق هسته‌ای غرب با ایران و نیز کاهش تنش با جامعه جهانی، از قدرت‌یافتن ایران در منطقه خبر می‌دهد که برای دفع این خطر قطر مایل است ترکیه یک قدرت بلامنازع منطقه‌ای شود و نه ایران؛ از طرفی آنکارا نیز سرازیرشدن بخشی از پول‌های سرشار نفتی منطقه در خاک خود را یکی از راه‌های تحکیم قدرت خود می‌داند زیرا نیک می‌داند که رشد اقتصادی شدیدا وابسته به استمرار ورود سرمایه‌های خارجی است. این کشور درصدد است تا یکی از پایانه‌های مهم انرژی منطقه و گذرگاه انتقال انرژی شرق به غرب باشد، در همین راستا سال گذشته قرارداد صدور ١,٢ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) بین قطر و ترکیه امضا شد؛ به علاوه اینکه طرف ترک در مناقصه متروی دوحه به ارزش ٤.٤ میلیارد دلار برنده شد که این رقم بالاترین رقمی است که تاکنون یک شرکت پیمانکار ترک در مناقصه‌های خارجی داشته است. از سوی دیگر دوحه مصمم است با برقراری توازن، ضمن کاهش تنش با عربستان از نهایت منافع افزایش ارتباط با ایران بهره‌مند شود؛ شاهد این ادعا را می‌توان در واکنش مقامات دوحه به حمله به سفارت عربستان در تهران جست‌وجو کرد زیرا قطر سفیر خود را از کشورمان فرا خواند اما برخلاف بحرین و سودان، روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع نکرد. حال باید دید در سایه دولت جدید آمریکا که ترمیم روابط با عربستان را سرلوحه کارهای خود در خاورمیانه قرار خواهد داد، آیا دوحه نیز می‌تواند هر دو کشور ایران و ترکیه را برای خود نگاه دارد؟!