جایگاه زنان در واژه «رجل سیاسی» کجاست؟

شفاف سازی واژه«رجل سیاسی» از سوی شورای نگهبان امری قابل توجه است. اما در این میان باید گفت که در مورد رجل سیاسی در واقع برداشت هایی که وجود دارد برپایه نگرش هایی است که زنان را دارای حقوق مساوی و برابر با مردان نمی دانند و به عبارتی به چنین برابری قائل نیستند.

با در نظر گرفتن تجربه انقلاب اسلامی و دیدگاه های امام خمینی به نظر نمی‌رسد زمانی که امام در مورد الزام مشارکت زنان در تعیین سرنوشت آنها دیدگاه صریح خود را بیان کرده است، چنین مانعی برای بازداشتن زنان از ایفای وظایف ریاست جمهوری قابل قبول باشد. ‌در واقع از دیدگاه امام خمینی این ضرورت به روشنی مورد تاکید قرار گرفته است.

از آن گذشته بسیاری از کسانی که در مورد واژه و ها و معانی آن مطالعه می کنند تاثیر فرهنگ و نگرش های تاریخی را در واژه هایی که در هر دوره و هر مقطع تحولات بشری مورد استفاده قرار می گیرد تابع شرایط زمانی و مکانی و اقتضائات آن دوره می‌دانند.بر همین اساس حوزه سیاست نه تنها در کشور ما بلکه در کشورهای دیگر جهان حوزه مردانه بوده است و در طول تاریخ نیز فرهنگ مردسالار در بسیاری از جوامع غربی و شرقی حاکم بوده است.

اما با گذشت زمان، جوامع غربی زودتر و جوامع شرقی اندکی دیرتر برای تغییر نگاه در حوزه سیاست تلاش هایی را شکل دادند، که می توان این تغییرات را ناشی از تحول در هر جامعه ای برآورد کرد.

در بسیاری از جوامع این ظرفیت برای زنان پذیرفته شده است که آنها میتوانند با توانایی های متفاوت اما همانند مردان در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی و از جمله حوزه های مدیریتی کارساز، نقش خود را ایفا کنند.

اما در کنار این دیدگاه، هنوز هستند جوامعی که در آنها شاهد این نگاه هستیم که نقش های اجتماعی به مردان اختصاص می یابد و زنان همچنان در نقش خانگی محصور شده اند. بنابراین با توجه به سطح رشد جوامع این تغییرات در مناطق مختلف جهان در حال شکل گیری است.

منطقه ای که ما در آن زندگی می کنیم در اصل ورود زنان به عرصه سیاسی با تأخیر طولانی نسبت به جوامع دیگر بوده است. هرچند در آموزه های دینی در صدر اسلام این مشارکت سیاسی زنان در چارچوب بیعت تحقق یافته بود اما همان گونه که اشاره کردم نگاه مردانه در سیاست محدودیت های مختلفی را تحمیل می کند تا جایی که رجل که در فرهنگ دینی ما در بسیاری از موارد به مرد صرفا اختصاص می یابد، و در برابر تغییر آن در عرصه سیاسی شاهد مقاومت جدی هستیم.به نظر می رسد با تغییر در جامعه ما و تغییر در نقش های اجتماعی زنان حوزه سیاست نیز دیر یا زود شاهد این تحول باشد.

باید گفت که فضای حاکم و قانون اساسی این امکان را فراهم میکند که بر پایه پذیرش حقوق انسانی برای همه آحاد ایرانی ها، در رابطه با مشارکت سیاسی و سطوح مختلف سیاسی نیز این تفسیر مورد استفاده قرار گیرد.

بدون تردید حقوقدان‌ها نظرهای راهگشایی را ارائه خواهند کنند که شورای نگهبان بتواند براساس آن گامی بلند و تاثیر گذار در جهت احقاق حقوق هم شهروندان از جمله زنان بردارد. چرا که در شرایط واقعی جامعه ما، مشکل تنها یک مشکل قانونی نیست. باید بدانیم که حضور زنان در عرصه سیاست آنچنان کمرنگ و حاشیه ای است که مقدمات تحقق چنین هدفی نیازمند تلاش جدی و گسترده است.

*چهره سیاسی اصلاح‌طلب و نماینده سابق مجلس