ترکیه، کارت ایران در عراق و پیشنهاد ظریف
علت تغییر مواضع منطقه‌ای یا نرمش موضع ترکیه در برابر عراق و به‌طور کلی منطقه چیست؟
قاسم محبعلی، رئیس اسبق خاورمیانه وزارت خارجه کشورمان و تحلیلگر خاورمیانه در یادداشتی در روزنامۀ آرمان، پیشنهاد محمدجواد ظریف برای میانجی گری میان ترکیه و عراق را مورد بررسی قرار داده است:
تشدید بحران در خاورمیانه تنها شرایط را برای همه کشورهای همسایه در منطقه پیچیده‌تر خواهد کرد و اکنون زمانی نیست که کشورهای منطقه به هر دلیلی در مقابل یکدیگر قرار بگیرند. بر این اساس وجود نظامیان و تانک‌های ترکیه در شمال موصل به بهانه گسترش فعالیت شبه‌نظامیان کرد«پ.ک.ک» در شمال عراق نباید به جنگی دیگر در منطقه بدل شود؛ چراکه در چنین شرایطی همه کشورهای منطقه برای خروج از بحران تروریسم باید با یکدیگر متحد شوند و نباید به هر بهانه‌ای هدف یعنی مبارزه با این پدید شوم به تاخیر بیفتد.
بنابراین از آنجا که ترک‌ها در ظاهر امر به نحوی به نرمش مواضع در منطقه روی آورده‌اند، در صددند تا از نقش محوری ایران در عراق به نفع خود سود ببرند؛ چراکه آنها نمی‌خواهند ایران و عراق را در مقابل یکدیگر قرار دهند تا تهران حد واسط دولت عراق و ترکیه قرار بگیرد. به همین علت پس از پیشنهاد ظریف مبنی بر اعلام آمادگی ایران برای میانجیگری میان ترکیه و عراق، بلافاصله از آن استقبال و عنوان کردند تنش میان آنکارا و بغداد ضرورتی ندارد.
بنابراین باز هم این پرسش به میان می‌آید که علت تغییر مواضع منطقه‌ای یا نرمش موضع ترک‌ها در برابر عراق و به‌طور کلی منطقه چیست؟ باید اذعان داشت شاید برخی‌ها علت تحولات سیاست منطقه‌ای ترکیه را به کودتای اخیر ربط دهند، در حالی که ترکیه قبل از کودتا تلاش‌هایی نیز برای بهبود و گسترش روابط با برخی از کشورها مانند روسیه، ایران، حتی سایر کشورها و رژیم صهیونیستی به عمل‌آورد.
اگرچه شرایط پس از کودتا در سرعت بخشیدن به تغییر و تحولات در سیاست خارجه ترکیه به‌ویژه در گسترش مناسبات ایران و ترکیه هم نقش داشته است، اما ترک‌ها وقتی که دیدند در پیش گرفتن سیاستهای گذشته به ضرر آنهاست، به سمت آشتی و بهبود روابط با برخی از کشورها گام برداشتند. در عین حال اگرچه برخی‌ها می‌گویند اکنون ترک‌ها از رویای امپراتوری عثمانی تا حدی فاصله گرفته‌اند و سعی دارند که خود را با واقعیت‌های منطقه روبه‌رو سازند، اما در رابطه با تغییر رفتار و رویکرد آنها در سوریه نمی‌توان با اطمینان سخن گفت، زیرا اوضاع در سوریه پیچیده بوده و شرایط در آن سیال است. سیاست و مناسبات سوریه نیز تابع شرایط داخلی این کشور است و سیاست ایران هم از آن تاثیر خواهد پذیرفت.
بنابراین هر گونه تصمیمی از سوی همه بازیگران به‌ویژه بازیگران منطقه‌ای تابع شرایط میدانی سوریه است. حتی سیاست ترکیه نیز در قبال سوریه می‌تواند تابع این شرایط باشد. از سویی حتی ممکن است نرمش ترک‌ها در مقابل عراق به این دلیل باشد که آنکارا می‌خواهد از این فضا برای شدت بخشیدن سیاستهای خود در سوریه استفاده کند. بنابراین باید منتظر ماند و مشاهده کرد که پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا چه شرایطی در منطقه به وجود می‌آید. اما در مجموع برای ایران همه‌چیز روشن است.
باید با استفاده از یک سیاست همه‌جانبه‌نگر در راستای منافع ملی خود و منافع همه طرف‌های ذیربط در منطقه حرکت کند؛ چراکه هیچ یک از بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نقش محوری و اساسی ایران را در منطقه انکار نمی‌کنند، بلکه مساله این است ایران باید نقش سازنده خود را در منطقه تقویت کند. بنابراین ارتباط سازنده ایران با بازیگران منطقه‌ای در راستای منافع ملی این کشور است و علاوه بر آن مورد استقبال سایر بازیگران هم قرار خواهد گرفت.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
