جزئیات ادعایی اندیشکده آمریکایی از معافیت‌های محرمانه برجام برای ایران
۱+۵موسسه علوم و امنیت بین‌الملل واشنگتن می‌گوید ایران در توافقی محرمانه با ۱+۵ اجازه یافته که در برخی موارد مربوط به زیرساخت‌ها و صادرات مواد هسته‌ای، از معافیت‌هایی برخوردار شود.
به گزارش فارس موسسه علوم و امنیت بین‌الملل واشنگتن که امروز مدعی شده بود ۱+۵ در توافقی محرمانه با ایران، معافیت‌هایی اعلام‌نشده برای این کشور در نظر گرفته‌اند، جزئیات ادعایی خود را نیز منتشر کرد.
این اندیشکده ابتدا صبح امروز کلیات این توافق را منتشر کرد و مدعی شده بود که کمیسیون مشترک نظارت بر اجرای برجام هم از آن خبر دارد و این معافیت‌ها را تأیید کرده؛ گویا دولت آمریکا هم خبر وجود چنین معافیت‌هایی را به سنا داده ولی سناتور «باب منندز» گفته که اصلا از چنین ماجرایی اطلاع ندارد.
عصر امروز جزئیات این معافیت‌های ادعایی به شرح ذیل منتشر شد:
۱. در حوزه تولید و نگهداری هگزافلوراید اورانیوم با غنای ۳.۵ درصد، در صورتی که این مواد در قالب پسماند جامد با غنای کم، پسماند مایع با غنای کم و پسماند لجن باشد، ایران می تواند از سقف ۳۰۰ کیلوگرمی تعیین‌شده برای ذخیره هگزافلوراید اورانیوم ۳.۵ درصد فراتر رود.
۲. اورانیوم با غنای حدود ۲۰ درصد که در قالب آلاینده‌های آزمایشگاهی و غیرقابل بازیابی طبقه‌بندی است. ایران در برجام قبول کرده بود که این نوع اورانیوم از عناصر سوخت هسته‌ای تلقی می‌شود ولی بعداً این مواد به عنوان سوخت‌های قرار گرفته در معرض تشعشعات هسته‌ای طبقه‌بندی شد. میزان مواد قابل نگهداری ذیل این تعریف و مبنای قضاوت در خصوص غیرقابل‌بازیافت بودن اورانیوم با غنای نزدیک به ۲۰ درصد، مشخص نیست.
۳. بر اساس مفاد برجام، ایران اجازه داشت تا ۱۵ سال پس از اعلام اجرای این سند، سلول‌های داغ با ابعاد کمتر از ۶ مترمکعب طراحی کند، بخرد، بسازد یا به کار بگیرد. علت آن بود که سلول‌های داغ با چنین ابعادی در عمل نمی‌توانست برای جداسازی پلتنیوم به کار رود. در برجام آمده بود که ایران برای به کارگیری سلول‌های داغ بزرگتر از ۶ مترمکعب باید موافقت کمیسیون مشترک نظارت بر اجرای برجام را بگیرد ولی پیش از فرارسیدن روز اجرا، کمیسیون موافقت کرده که ایران کماکان کار با ۱۹ سلول داغ بزرگتر از این سایز را در ۳ محل در تهران و یک محل در کرج ادامه دهد. از این سلول‌ها غالباً برای تولید رادیوداروها استفاده می‌شود ولی می‌توان از آن برای جداسازی پلتنیوم در مقیاس‌های کوچک نیز بهره برد؛ سوال این است که آیا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از این ۴ مکان معاف‌شده، بازدید می‌کند یا خیر.
۴. در حوزه فروش آب سنگین به خریداران خارجی، کمیسیون مشترک پیش از فرارسیدن روز اجرای برجام به ایران اجازه داد که بیش از سقف تعیین‌شده ۱۳۰ تنی، آب سنگین صادر کند حال آنکه در زمان اخذ این تصمیم، ایران حتی خریداری برای این ماده نداشت. کمیسیون مشترک به ایران اجازه داد که مقادیر زیادی آب سنگین را در خاک عمان و تحت نظر خود نگهداری کند که این کار به تهران اجازه می‌دهد با ادامه تولید آب سنگین در تأُسیسات اراک، از سقف ۱۳۰ تنی پا فراتر گذارد. موسسه علوم و امنیت بین‌الملل به اطلاعاتی دست یافته که نشان می‌دهد وزرات انرژی آمریکا با خرید ۳۲ تن اب سنگین از ایران، زنجیره تأمین موجود در آمریکای شمالی را مختل کرد. حقیقت شگفت‌آور دیگر این است که تأسیسات آب سنگین اراک، پس از اجرای برجام، با سرعت بیشتری به تولید آب سنگین پرداختند و با پشت سرگذاشتن سقف تولید ۱۶ تن در سال، به رکورد تولید ۲۵ تن آب سنگین در سال رسید.
تشکیل کارگروه فنی جدید برای تعیین معافیت‌های ایران از اورانیوم کم‌غنا
اندیشکده علوم و امنیت بین‌الملل نوشته کمیسیون مشترک برجام، در جولای سال ۲۰۱۶ یک «کارگروه فنی» برای معین کردن سرنوشت نزدیک به ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای کمتر از ۳.۶۷ درصد در کارخانه تولید پودر دی‌اوکسید اورانیوم غنی شده تشکیل داد.
این کارخانه، هگزافلوراید اورانیوم کم‌غنا را به اوکسید اورانیوم تبدیل می‌کرد که اکنون به موجب برجام در انبار نگهداری می‌شود. با آنکه تقریباً تمام اوکسید اورانیوم کمغنای تولید شده در این کارخانه به خارج از ایران انتقال داده شده، بخشی از آن در روز اجرای برجام، در خط‌های فرآوری و مخازن باقی ماند. این اورانیوم کم‌غنا جزء معافیت‌های روز اجرای برجام نیست و به عنوان بخشی از ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم کم‌غنا مجاز در این توافق به حساب آمده است.
اندیشکده علوم و امنیت بین‌الملل ادعا کرده که هنوز مشخص نیست که آیا کمیسیون مشترک به ایران اجازه داده همزمان با بررسی‌های کارگروه فنی بر روی این موضوع، از سقف ۳۰۰ کیلوگرم تخطی کند یا خیر. با وجود این، این گزارش ادعا می‌کند: «الگویی که ظاهراً پدپدار شده این است که ایران در صورتی که مشمول معافیت‌ها نشده بود، احتمالاً از این سقف تخطی کرده است.»
مطابق این گزارش، با آنکه در برجام معافیت‌هایی برای سقف ۳۰۰ کیلوگرم در نظر گرفته شده هیچکدام از آنها ظاهراً به اورانیوم کمغنای باقی‌مانده در کارخانه تولید پودر دی‌اوکسید مربوط نمی‌شوند.
در متن «برجام» آمده است: «ایران به مدت ۱۵ سال، ذخیره اورانیوم غنی‌شده خود را تا حد ۳۰۰ کیلوگرم گاز UF۶ یا معادل آن در ترکیبهای شیمیایی دیگر با غنای تا ۳.۶۷ درصد نگاه خواهد داشت. تمام اورانیوم غنی‌شده مازاد بر ۳۰۰ کیلوگرم گاز UF۶ (یا معادل آن در ترکیبهای شیمیایی دیگر) با غنای ۳.۶۷ درصد یا به سطح غنای طبیعی رقیق خواهد شد و یا اینکه در بازارهای بین‌المللی که به خریدار تحویل گردد در مقابل برگشت اورانیوم با غنای طبیعی که به ایران تحویل داده شود، فروخته خواهد شد.»
با وجود این، این معافیت‌ها در برجام برای فعالیت‌های آتی ایران در زمینه تولید صفحات سوخت در نظر گرفته شده‌اند و برای اورانیوم کمغنای باقی‌مانده در کارخانه یاد شده قبل از روز اجرا قابل اعمال نیستند.
اندیشکده علوم و امنیت بین‌الملل مدعی شده که کمیسیون مشترک برجام، روش متفاوتی پیش گرفته و اورانیوم کمغنای یاد شده را مشمول معافیت کرده تا ایران در روز اجرای برجام ناقض این توافق نبوده نباشد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
