دیوان به نفع ایران رای خواهد داد؟
در صحنه عمل باید دید که آیا دیوان این عهدنامه را نافذ و معتبر می‌داند یا اینکه به گفتار امریکایی‌ها نسبت به اینکه این عهدنامه محل سوال است، استناد می‌کند.
به نوشته روزنامه اعتماد: موضوع شکایت ایران از امریکا برای در نظر گرفتن غرامت دو میلیارد دلاری در دادگاه بین‌المللی دادگستری، شاید بهترین راه احقاق حقوق ایرانیان باشد. راهی که البته برای به نتیجه رسیدن، مسیر دشواری را هم در پیش دارد. اختلاف بین دو کشور ایران و امریکا از آنجا آغاز شد که در دادگاه‌های امریکایی موضوعی از ابتدا بنا بر اتهام ایران به حمایت از تروریسم شکل گرفت که این پروسه قضایی تا دیوان عالی این کشور نیز دنبال شد.
دیوان عالی امریکا در نهایت طبق قانون تروریسم، ایران را نه تنها محکوم به پرداخت غرامت کرد بلکه اموال و دارایی‌های موجود کشورمان در سیستم مالی امریکا را مسدود و جهت اجرای حکم برداشت کرد. اینک با شکایت ایران از امریکا در دیوان دادگستری بین‌المللی(لاهه)، تنها امید مسوولان دولتی به قضاوت این دیوان است. اما آنچه که ایران در شکایت خود از امریکا به آن استناد کرده، عهدنامه ١٩٥٥ مودت بین دو کشور است. طبق این معاهده طرفین نباید حق و حقوق یکدیگر را ضایع کرده و با حفظ دوستی بین خود در چارچوب دوستی و مودت با هم رفتار کنند. با استناد دولت ایران به این معاهده نکاتی قابل طرح است. نخست آنکه آیا پروسه قضایی که امریکایی‌ها در این مدت پیش برده‌اند در دیوان لاهه مورد ارزیابی مثبت قرار می‌گیرد؟ آیا قضات دیوان آن را نسبت به این موضوع که ایران در برخی از مراحل دادگاه شرکت و ادله خود را ارایه کرده و آنها هم به استناد شرکت ایران موضوع را تمام شده فرض و برای آن حکم صادر می‌کنند، قانع‌کننده می‌دانند؟ اینها از نکاتی خواهد بود که در رسیدگی دیوان مطرح خواهد شد. اما موضوع دوم برداشت میزان غرامت است. آیا این برداشت مطابق با حقوق بین‌الملل
بوده و از منظر دیوان قانع‌کننده به نظر می‌آید یا نه اینگونه نخواهد بود.
در این قسمت دو موضوع مورد شکایت است یکی حکم دادگاه و دیگری برداشت پول. اینکه از نظر دیوان این مسائل چگونه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و حق را به چه کسی می‌دهد، برای ایران بسیار سرنوشت‌ساز خواهد بود. اما مساله این است که ایران به عهدنامه مودت و دوستی مصوب ١٩٥٥ بین ایران و امریکا استناد کرده و از این بابت که آیا دیوان به این عهدنامه به‌صورت سند جاری نگاه می‌کند یا خیر مورد سوال است. درست است که عهدنامه از سوی هیچکدام از دو کشور نقض و باطل نشده و همچنان معتبر است اما آیا این اعتبار با توجه به دعواهای تبلیغاتی بین ایران و امریکا و اینکه همواره یکدیگر را دشمن هم خوانده‌اند، به‌طور عملی پا برجا است؟ برای پاسخ به این سوال به گذشته می‌توان نگاه کرد. یک بار در دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه این عهدنامه از سوی ایران مورد استناد واقع شده و قضات دیوان آن را در قضیه ایرباس که مربوط به ٢٥ سال قبل است به عبارتی جاری دانستند. اما اینکه امروز هم این معاهده را جاری و نافذ بدانند یا نه جای ابهام دارد. گرچه امیدواریم که همچنان این معاهده نافذ باشد اما در فضای سیاسی ایران و امریکا باید این نکته را در نظر بگیریم که اگر می‌خواهیم
به عهدنامه مودت و دوستی بین دو کشور استناد کنیم باید تا حدودی آن را در سیاست رفتاری پیاده و رعایت کنیم در این صورت است که تمام مراجع حقوق بین‌الملل آن را مستحکم دانسته و مورد استناد قرار می‌دهند.
در صحنه عمل باید دید که آیا دیوان این عهدنامه را نافذ و معتبر می‌داند یا اینکه به گفتار امریکایی‌ها نسبت به اینکه این عهدنامه محل سوال است، استناد می‌کند. در این بخش اگر نظر دیوان مثبت باشد و عهدنامه را مستند بداند آن موقع است که نسبت به برداشت پول از سوی دیوان امریکا رای نخواهد داد. از این بابت و به این دلیل که قانون تروریست با نوع دوستی و مودت در تضاد است، امریکایی‌ها باید قبلا علائمی را نسبت به اینکه در ارتباط به تروریست و مودت تغییراتی در نظرات‌شان به وجود آمده است به طرف ایرانی می‌دادند. به هرحال نتیجه این شکایت احتمال دارد چند سال طول بکشد. روال کار حقوق بین‌الملل خیلی طولانی است. دیوان هم ممکن است از دو سال یا بیشتر طول بکشد تا نظر خود را اعلام کند. اگر همه اینها بتواند جایگاه خود را حفظ کند در این صورت دیوان باید به شکلی مطلوب رای موافق با خواسته و نظر ایران بدهد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
