موهایی که از ماست مسکن مهر بیرون آمد

وقتی در سال 1386 طرح مسکن مهر به تصویب رسید و برای 2 میلیون و 220 هزار واحد مسکن مهر شهری با بانک‌های عامل قراردادهای مشارکت امضا شد کمتر کسی به عواقب اقتصادی این طرح فکر می‌کرد. البته انتقادهایی جسته و گریخته به جزییاتی همچون دور بودن مجتمع‌ها از شهرهای بزرگ، نداشتن زیرساختهای ضروری، مشکلات تامین اعتبار یا ساخت و سازهای بی کیفیت صورت می‌گرفت اما ابعاد این طرح در قالب اقتصاد کلان کمتر مورد تحلیل قرار می‌گرفت تا این‌که با روی کار آمدن تیم اقتصادی دولت روحانی،‌ روی دیگر سکه‌ی مسکن مهر نمایان شد.

به گزارش ایسنا ابتدا بانک مرکزی و وزارت دارایی با ارایه گزارش‌هایی اعلام کردند که پول داغ مسکن مهر یکی از عوامل جهش ۳۰۰ درصدی تورم بوده است. در طرح مسکن مهر ۵۰ هزار میلیارد تومان پول بدون پشتوانه چاپ شد که به گفته‌ی کارشناسان از زمان هخامنشیان تا کنون چنین پولی یکباره به اقتصاد کشور تزریق نشده است.

عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی نیز طرح مسکن مهر را "اقتصاد برانداز" خواند و گفت: هدفمندی یارانه‌ها و مسکن مهر دو طرحی بودند که اقتصاد ایران را تکان دادند. لذا ملت باید بداند با چه اقتصادی مواجه هستیم و سیاست‌های بسیار غلط و نااندیشیده شده گذشته اقتصاد ایران را در چه وضعیتی قرار داده که اگر بیان نشود ملت ایران در آینده باید پاسخگو باشد که چرا طرح‌هایی همچون مسکن مهر را ادامه نداده است.

وزیر راه و شهرسازی از هر فرصتی برای تشریح سیاست‌های مسکن مهر استفاده کرد. او در روز دوشنبه دوم آذر در دانشگاه تهران گفت: یکی از مشکلات دوره قبلی در بخش مسکن، کالایی کردن نگاه به انسان‌ها بود. این گرایش کمی‌کردن که همه چیز را به عدد و رقم تبدیل کنیم یک خطر جدی است که من به شدت از آن پرهیز می‌کنم، حتی در بازدید از کشورهای سوسیالیستی هم در این حد افراطی کالایی کردن انسان که تحت عنوان مسکن مهر از آن یاد می‌شود ندیدم.

آخوندی با بیان این‌که هنوز هم عده‌ای به دنبال این هستند که از مسکن مهر از جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی دفاع کنند، تصریح کرد: این طرح قابل دفاع نیست، لذا انتظار ما این است که حداقل در این دانشگاه به این مساله پرداخته شود و اگر این اقدام صورت نگیرد، هر لحظه ممکن است گرایش‌های پوپولیستی و خانمان‌برانداز در شهرها دنبال شود.

او مسکن مهر پردیس را بساز و بفروش دولتی خواند و گفت: در پردیس اساسا استاندارد کاری که اعلام کردند اگرچه ۷۰ متر است اما عمدتا واحدهای مسکونی ۱۰۰ متر به بالا هستند که در آنجا ساخته شد و معتقدم مسکن مهر پردیس عمدتا بساز و بفروش گسترده دولتی است.

اما برخی کارشناسان و مهندسان که تا پیش از عزیمت دولت قبل به دلایلی در قبال این طرح سکوت کرده بودند هم با تغییر دولت لب به سخن گشودند و ورود مستقیم دولت‌ها به ساخت و ساز در تمام کشورهای جهان را رویکردی غیرعلمی دانستند و گفتند مسکن مهر دست و پای بخش خصوصی را بسته است.

کارشناسان، ورود دولتهای قبل به طرح مسکن مهر را هیجانی و تبلیغ محور عنوان و انتقاداتی به آن وارد کردند. دور بودن خانه ها از شهرهای بزرگ، نداشتن زیرساختهای ضروری، مشکلات تامین اعتبار، ساخت و سازهای بی کیفیت و ورود دلالان به بخش خرید و فروش مسکن مهر از جمله پیچیدگی‌هایی بود که به نظر می رسد مدیران قبلی پیش بینی لازم را برایش صورت ندادند.

اما وقتی مسکن مهر به نوعی وارد سنگلاخ شد دولت روحانی تصمیم گرفت از ورود مستقیم به ساخت مسکن خودداری و حتی شروع مسکن اجتماعی را به پایان مسکن مهر محول کند.

بنابراین گزارش، از ابتدای دولت نهم بالغ بر ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد مسکن مهر در شهرها و روستاها شروع به ساخت شده‌اند که نیمی از این تعداد در روستاها بوده‌اند. تعداد یک میلیون و ۵۰۰ هزار از این تعداد تا خرداد ۱۳۹۲ تحویل شده و مابقی مسکن‌های روستایی می‌بایست تا پایان دولت دهم تحویل داده می‌شد که این مساله محقق نشد و ۲۰۰ هزار واحد به دولت یازدهم کشید. در حوزه مسکن مهر شهری نیز هدفگذاری ساخت ۲ میلیون و ۲۲۰ هزار واحد بود که حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد تا خرداد ۱۳۹۲ تحویل شد و مابقی به دولت یازدهم کشید. دولت یازدهم نیز تا کنون ۶۲۵ هزار واحد را افتتاح کرده که قرار است تا پایان سال به بیش از ۷۰۰ هزار واحد برسد و مابقی تا پایان سال ۱۳۹۵ تمام شود.