کشورهای نفتی چگونه کسری‌بودجه خودرا مهار می‌کنند؟
تقاضای نیجریه برای اخذ وام‌های امتیازی از بانک جهانی و بانک توسعه آفریقا، آخرین مثال از تلاش کشورهای تولیدکننده نفت برای مقابله با اثر بودجه‌ای افت شدید قیمت طلای سیاه بوده است.
از عربستان سعودی تا ونزوئلا، دولت‌ها برای رهایی از خطرات سیاسی سقوط قیمت نفت اقداماتی را انجام داده‌اند که شامل کم‌کردن یارانه انرژی و کاهش دستمزد بخش دولتی بوده است. در حالی که قیمت‌ها همچنان به سقوط خود ادامه می‌دهند، تلاش‌ها برای کاهش وابستگی نفتی فوریت نخست دولت‌ها بوده است.
به گزارش اقتصاد نیوز، سایمون ویلیامز اقتصاددان ارشد گروه HSBC اعلام کرد: «یک دهه وفور به بدترین شکل خود در حال پایان است. مسیر ساده‌ای برای رسیدن به تعادل و کاهش وابستگی ساختاری به نفت وجود ندارد.»
بلومبرگاز برخی اقدامات دولت‌ها در مقابله با سقوط نفت گزارشی تهیه کرده است. برآوردهای سال ۲۰۱۶ بر اساس بررسی بلومبرگ از اقتصاددانان شکل گرفته است. عربستان سعودیبزرگترین صادرکننده نفت دنیا گام‌های کم‌سابقه‌ای برای مقابله با افت درآمدی خود انجام داده است. از جمله این اقدامات، افزایش قیمت سوخت، برق و آب و اضافه کردن مالیات بر ارزش افزوده بوده است.
عربستان سعودی همچنین برای اولین بار در یک دهه اخیر، سال گذشته اقدام به صدور اوراق قرضه کرده است. دارایی خالص خارجی بانک مرکزی در سال ۲۰۱۵ در حدود ۱۱۵ میلیارد دلار کاهش داشته است. فروش سهام شرکتهای دولتی نظیر غول نفتی آرامکو از دیگر گزینه‌های روی میز عربستان بوده است.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: رشد ۱.۹ درصدی در مقایسه با رشد ۳.۴ درصدی سال ۲۰۱۵؛ کسری بودجه: ۱۴.۳ درصدی تولید ناخالص داخلی در مقایسه با برآورد ۱۶ درصدی سال ۲۰۱۵ بر اساس آمار بانک ملی ابوظبی
عراق دومین تولیدکننده نفت خام اوپک نیز در نظر دارد هزینه تولید خود را در سال ۲۰۱۶ به ۱۰۵ هزار میلیارد دینار (۸۸ میلیارد دلار) کاهش دهد که ۱۲ درصد کمتر از هزینه سال جاری است. بودجه سال ۲۰۱۶ عراق کاملا عملیاتی بوده و هیچ جایی برای سرمایه‌گذاری باقی نگذاشته است. دولت، در حال نبرد با داعش بوده و اعلام کرده اقداماتی را برای کاهش دستمزد بخش دولتی انجام خواهد داد.
عراق همچنین برای کمک مالی دست به دامن صندوق بین‌المللی پول شده است. این کشور سال گشذته ۱.۲۴ میلیارد دلار تامین کرده و برای وام دیگر باید صلاحیت خود را اثبات کند. دولت عراق همچنین اوراق قرضه بین‌المللی به فروش رسانده است.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: صندوق بین‌المللی پول برآورد کرده که تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۱۵ رشدی نکرده است و انتظار دارد در سال جاری ۷.۱ درصد افزایش پیدا کند که به دلیل افزایش تولید نفت خواهد بود. صندوق بین‌المللی پول انتظار دارد کسری بودجه عراق از ۲۳.۱ درصد به ۱۷.۷ درصد GDP کاهش پیدا کند. نمودارها نشان می‌دهند که اگر عراق از اصلاحات IMF پیروی کند، کسری بودجه این کشور کاهش خواهد یافت.
روسیه برای بیش از نصف درآمد مالی خود به نفت و گاز طبیعی تکیه کرده است. قیمت‌های پایین‌تر این محصولات باعث افت ارزش روبل شده و تورم با رسیدن به ۱۶.۹ درصد در مارس ۲۰۱۵ به بالاترین سطح ۱۳ سال اخیر خود رسیده است. در ماه دسامبر تورم ۱۲.۹ درصد گزارش شد که هنوز ۳ برابر هدف بانک مرکزی این کشور بوده است.
بر اساس اظهارات آنتون سیلوانوف، وزیر دارایی روسیه، دولت نیاز دارد تا برای اجتناب از کاهش بیش از ۶ درصدی تولید ناخالص داخلی، ۱.۵ هزار میلیارد روبل (۱۹ میلیارد دلار) در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کند که شامل کاهش ۱۰ درصدی هزینه‌های این کشور خواهد بود.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: کاهش ۰.۸ درصدی GDP در مقابل افت ۳.۷ درصدی سال جاری؛ کسری بودجه: ۳.۲ درصدی GDP در مقایسه با ۲.۶ درصد ثبت شده در سال ۲۰۱۵
قزاقستانبا سقوط قیمت نفت و افت ارزش ارز این کشور، دولت قزاقستان اقدام به ایجاد نرخ ارز شناور در ماه آگوست کرد. نورسلطان نظربایف، رئیس جمهور قزاقستان از دولت خواسته است تا با فروش سهام شرکتهای دولتی نظیر پالایشگاه‌های نفتی، شرکتهای ارتباطات راه دور و نیروگاه‌ها برای بازپرداخت بدهی اقدام کند. قزاقستان همچنین در نظر گرفته است که با تثبیت یارانه پرداختی برای انرژی‌های تجدیدپذیر به دلار اقدام به جذب سرمایه‌گذاران خارجی در صنایع این کشور کند.
بزرگترین تولیدکننده نفتی شوروی سابق پس از روسیه، امیدوار است تا تا سال ۲۰۲۰ در حدود ۳ درصد و تا سال ۲۰۳۰ ، در حدود ۱۰ درصد از نیاز انرژی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر تولید نماید.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: رشد ۱.۵ درصدی بدون تغییر نسبت به سال ۲۰۱۵؛ کسری بودجه ۲.۶ درصدی در مقایسه با ۳.۳ درصدی سال ۲۰۱۵
جمهوری آذربایجان جمهوری استقلال یافته از شوری سابق به دنبال قزاقستان اقدام به شناورسازی نرخ ارز کرده است. با این حال افت ۵۰ درصدی منات آذربایجان و کنترل سرمایه در سال گذشته باعث کاهش فشار موجود شده است. موسسه رتبه‌بندی استاندارد اند پورز با استناد به وابستگی نفتی آذربایجان، رتبه اعتباری این کشور را در ماه گذشته کاهش داد. دولت اعلام کرده‌است که نیازی به کمک مالی ندارد و مقامات IMF و بانک جهانی که هفته گذشته از این کشور بازدید کردند مشورت‌هایی برای بهبود جو کسب‌وکار این کشور داده‌اند.چشم‌انداز ۲۰۱۶: اقتصاد در سال ۲۰۱۶ افتی ۱ درصدی خواهد داشت که در مقایسه با رشد ۱.۱ درصدی سال گذشته کاهش شدیدی را نشان می‌دهد. پیش‌بینی IMF از کسری بودجه نشان از افت ۵.۵ درصدی در سال جاری در مقایسه با افت ۹.۲ درصدی سال ۲۰۱۵ می‌دهد.
ونزوئلا نیکولاس مادورو رئیس جمهور ونزوئلا توضیح داد که سقوط نفت یک «فاجعه مالی» است و باعث شده تا ۶۴ درصد دلار کمتری از طریق صادرات نفت وارد این کشور شود. تورم قیمت مصرف‌کننده در این کشور ۲۷۵ درصد است و انتظار می‌رود در سال ۲۰۱۶ این نرخ به ۷۲۰ درصد نیز برسد.
به عنوان یکی از تولیدکنندگانی که بیشترین ضربه را از افت قیمت نفت خورده است، ونزوئلا در حال لابی با اعضای اوپک و دیگر کشورهای برای کاهش تولید نفت به منظور بالابردن قیمت‌هاست. با این حال هنوز توافقی در این زمینه صورت نگرفته است.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: کاهش ۴.۸ درصدی تولید ناخالص داخلی در مقایسه با افت ۸ درصدی سال ۲۰۱۵؛ کسری بودجه ۸.۷ درصدی GDP در مقایسه با ۱۰.۵ درصدی سال ۲۰۱۵.
الجزایر: الجزایر در ابتدا برای جبران کاهش درآمد نفتی به ذخایر خود روی آورد، ولی دولت در حال حاضر کاهش ۹ درصدی هزینه‌های تولید را تا پایان سال ۲۰۱۶ نشانه گرفته است. پارلمان این کشور بودجه را با افزایش قیمت بنزین، گازوئیل،آب و برق بسته‌اند و افزایش مالیات بر ارزش افزوده برای برخی از محصولات از ۷ به ۱۷ درصد نیز از موارد دیگر در بودجه سال ۲۰۱۶ این کشور بوده است.
بر اساس آمار صندوق بین‌المللی پول، مقامات اجازه افت ارزش دینار را داده‌اند که این موضوع باعث تقویت تورم به ۴.۱ درصد در سال جاری خواهد شد.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده است که نرخ رشد در سال ۲۰۱۶ در حدود ۳.۹ درصد باشد؛ این در حالی است که سال گذشته این نرخ رشدی ۳ درصدی را نشان می‌داد. همچین کسری بودجه از ۱۳.۹ درصدی GDPبه ۱۱.۴ درصد کاهش پیدا خواهد کرد.امارات متحده عربیدومین اقتصاد بزرگ جهان عرب، یارانه سوخت حمل و نقل را در ماه آگوست لغو کرد تا قیمت سوخت حمل‌ونقل در این کشور در ارتباط با نرخ‌های جهانی باشد. همچنین این کشور به دنبال حذف یارانه‌های برق نیز هست. ابوظبی، ثروتمندترین منطقه در فدراسیون ۷ عضوی این کشور، تعرفه‌های آب و برق خود را ۱۷۰ و ۴۰ درصد افزایش داده است. برخی از شرکت‌ها نظیر شرکت حمل‌ونقل ریلی اتحاد مشاغل خود را کم کردند. بر اساس گزارش HSBC امارات در میان دیگر تولیدکنندگان نفتی بهتر توانسته در مقابل سقوط قیمت نفت مقاومت کند.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: رشد بدون تغییر ۳ درصدی؛ کسری بودجه دولت فدرال: ۲.۱ درصد GDP در مقایسه با ۴ درصد سال ۲۰۱۵. نیجریهبزرگ‌ترین تولیدکننده نفت آفریقا برای تقویت رشد اقتصادی به دنبال وام است. این در حالی است که کسری بودجه این کشور به بالاترین سطح خود رسیده است (۱۵ میلیارد دلار). تقریبا تمامی صادرات نیجریه و دو سوم از درآمد دولت این کشور به نفت وابسته است.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: رشد اقتصادی این کشور با اندکی تغییر به ۴.۱ درصد خواهد رسید؛ کسری بودجه: ۲.۳ درصد در مقایسه با ۱.۹ درصد.اندونزیبزرگترین اقتصاد جنوب شرق آسیا در مقایسه با دیگر تولیدکنندگان نفت کمترین ضربه را خورده است. قیمت‌های پایین به دولت این کشور اجازه داده تا یارانه بنزین را حذف کند. با این وجود درآمد کمتر از تولید انرژی به بودجه و درآمد مالیاتی این کشور ضربه وارد کرده است.
چشم‌انداز ۲۰۱۶: رشد ۵.۲ درصدی در مقایسه با ۴.۷ درصد سال ۲۰۱۵؛ کسری بودجه: با اندکی تغییر ۲.۳ درصد GDP
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
