انتخابات الکترونیک همچنان در «برزخ»

روزنامه اعتماد نوشت؛

شورای نگهبان گفت هنوز باید موضوع را بررسی کند و وزارت کشور اعلام کرد هنوز هیچ چیز منتفی نیست و همچنان اصرار دارد انتخابات را به صورت الکترونیک برگزار کند. کمتر از یک ماه و نیم مانده تا انتخابات هفتم اسفند، کسی نمی‌داند آیا بالاخره کشور طعم برگزاری انتخابات الکترونیک را خواهد چشید یا نه. دولتی‌ها ٩ ماه است که مدام می‌گویند برای انجام این کار اصرار دارند. شورای نگهبان هم در همه این ماه‌ها برای هر ایده‌ای یک اما و اگر جدید آورده است. حرف‌ها در این ماه‌ها زیاد بود، اما نه دولت از طرحش عقب‌نشینی کرد و نه شورای نگهبان تکلیف آن را یکسره. ٩ ماه همه‌چیز میان دولت و شورای نگهبان در تعلیق بود تا اینکه دیروز مجلسی‌ها کار را یکسره کردند. با حذف کامل بخش‌های مربوط به برگزاری انتخابات الکترونیک از طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس. حالا دیگر حداقل این قانون اگر به هفتم اسفند برسد دیگر بخشی به نام انتخابات الکترونیک ندارد. این اما برای وزارت کشوری‌ها خیلی هم ملاک عمل نیست. آنها اعلام کرده‌اند هنوز چیزی تمام نشده است. می‌گویند هر چه در صحن علنی دیروز با حذف این بخش‌ها از طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس پیش آمده، نمی‌تواند جلوی عزم آنها را بگیرد. با این حال اینکه بهارستانی‌ها و ساکنان میدان فاطمی چه می‌گویند و چه می‌کنند، شاید خیلی هم مهم نباشد، آخر سر حرف نهایی را شورای نگهبان خواهد زد؛ مجموعه‌ای که هنوز نظری قاطع درباره اقدام دیروز مجلسی‌ها اعلام نکرده است.

مجلس خیال خود را راحت کرد

رای دیروز نمایندگان به حذف انتخابات الکترونیک از طرح اصلاح قانون انتخابات، باز هم زیر سایه برداشت آنها از موضع شورای نگهبان صادر شد، با پیشنهادی از محمد حسین فرهنگی. دیروز وقتی مجلسی‌ها داشتند ایرادات شورای نگهبان به مصوبه اصلاح قانون انتخابات مجلس را بررسی می‌کردند، از میانه راه، یعنی آنجا که نوبت به برگزاری الکترونیک انتخابات رسید، پیشنهادی مطرح شد. پیشنهادی ناظر به موضوع شورای نگهبان. محمد حسین فرهنگی به همکارانش گفت: «با توجه به تصمیمات بجا و سنجیده‌ای که همکاران در قانون انتخابات گرفتند بنده نگران هستم که با رفت و برگشت مجدد، هیچ کدام از این تصمیمات قبلی برای این دوره از انتخابات قابلیت اجرایی ندارد، لذا اگر به موارد بعدی رای ندهیم و آنها را حذف کنیم دیگر مانعی به نام ایرادات و اشکالات برای موارد جدید نخواهیم داشت و تصمیمات سنجیده‌ای که مجلس گرفته، این تصمیمات مواجه با عدم اجرا برای این دوره نخواهد شد. » معنای حرف او در واقع تردید جدی در نظر مجدد شورای نگهبان به این بخش از مصوبه مجلس بود. تردیدی دوباره حتی به قسمت‌های اصلاح شده برگزاری الکترونیک انتخابات. به عبارت دیگر رای مثبت نمایندگان به حذف برگزاری الکترونیکی انتخابات تنها به این دلیلی بود که مصوبه آنها توسط شورای نگهبان تایید شود و به هفتم اسفند برسد. این یعنی آنکه نمایندگان هنوز تردید داشتند که شورای نگهبان به این بخش ایرادی مجدد وارد نکند.

شورای نگهبان: تصمیم مجلس را بررسی می‌کنیم

نخستین واکنش شورای نگهبان به این اقدام نمایندگان تنها ساعتی پس از پایان جلسه علنی مجلس انجام شد. جایی که سیامک ره‌پیک، عضو حقوقدان این مجموعه درباره سرنوشت تصمیم نمایندگان به خبرگزاری ایلنا گفت: «باید دید تکلیف انتخابات الکترونیکی که قانون آن حذف شده چه خواهد شد. در این مورد اعضای شورای نگهبان طی جلسه‌ای باید موضوع را بررسی کنند. » او همچنین تاکید کرده که «مهلت ۱۰ روزه وزارت کشور برای نهایی کردن صندوق الکترونیک هنوز به اتمام نرسیده است و بررسی‌های لازم همچنان در حال انجام است.» وی افزوده: «امروز مطلع شدیم که مجلس قانون مربوط به انتخابات الکترونیک را حذف کرده است. شورای نگهبان پیش از این اعلام کرده بود که برای برگزاری انتخابات الکترونیک لازم است موادی به قانون انتخابات اضافه شود. پس از آن نیز شورای نگهبان به مواد مربوط به انتخابات الکترونیک ایراد گرفت و آن را برای اصلاح به مجلس فرستاد، اما امروز باخبر شدیم که نمایندگان مواد مربوط به انتخابات الکترونیک را حذف کرده‌اند. حال باید دید تکلیف انتخابات الکترونیکی که قانون آن حذف شده چه خواهد شد. در این مورد اعضای شورای نگهبان طی جلسه‌ای باید موضوع را بررسی کنند. » شورای نگهبان پیش از این، یعنی در همان ماه‌هایی که وزارت کشور مرتب روی برگزاری الکترونیک انتخابات در برخی حوزه‌ها تاکید می‌کرد، موضعی متفاوت از موضع دولت داشت. زمانی وزارت کشور می‌گفت که برگزاری الکترونیک انتخابات در ٩ کلانشهر قطعی شده است، شورای نگهبان اعلام می‌کرد حتی در جریان چنین درخواستی هم قرار ندارد. زمانی وزارت کشور می‌گفت

سخت افزارهای این کار را فراهم کرده و شورای نگهبان می‌گفت هنوز مهر تاییدی پای آن قرار نداده است. شورای نگهبان هیچگاه نگفت که به صورت جدی و قطعی با برگزاری الکترونیک انتخابات مخالف است اما هیچگاه هم اشکالات مورد نظر این مجموعه تمام نشد تا این طرح ٩ ماه تمام میان وزارت کشور و شورای نگهبان، معلق بماند.

وزارت کشور: انتخابات الکترونیک منتفی نیست

اما اظهارنظرها و واکنش‌ها به تصمیم نمایندگان به همین مورد محدود نماند. سخنگوی وزارت کشور هم همزمان با سیامک ره‌پیک، حرف‌هایی زد که موضوع را قدری پیچیده‌تر می‌کند. حسینعلی امیری گفت که «انتخابات الکترونیکی منتفی نشده است. » او دیروز در واکنش به خبر برخی رسانه‌ها درباره مصوبه امروز مجلس مبنی بر منتفی شدن انتخابات الکترونیکی مجلس به خبرگزاری ایرنا گفت: «آنچه امروز نمایندگان مجلس در خصوص طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی تصویب کردند به منزله منتفی شدن انتخابات الکترونیکی نیست. » وی افزود:

«سخت افزار مورد نیاز انتخابات الکترونیکی به تایید شورای نگهبان رسیده است و هم‌اکنون تجهیزات لازم در حال تولید و نرم افراز آن نیز مراحل تست و آزمایش خود را طی کرده است و به زودی به شورای نگهبان ارایه خواهد شد که بعد از این مرحله در خصوص حوزه‌هایی که قرار است انتخابات الکترونیکی در آن برگزار شود با شورای نگهبان به تعامل و تبادل نظر خواهیم پرداخت. » سخنگوی وزارت کشور با بیان اینکه در جریان این رای‌گیری در مجلس حضور داشته است، یادآور شد: «یکی از نماینگان اظهار کرد با توجه به اینکه در تبصره ٧ ماده ٩ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مجوز برگزار شدن انتخابات الکترونیکی وجود دارد آنچه که به عنوان مواد الحاقی به طرح مذکور در کمیسیون شوراهای مجلس شورای اسلامی اضافه شده است دارای شان آیین نامه‌ای است و مطلقا به معنای عدم مجوز قانونی برای برگزاری انتخابات الکترونیکی نیست. » امیری ادامه داد: «در نهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی و توافق بین وزارت کشور و شورای نگهبان اخذ رای و شمارش آرا در ١٤ حوزه انتخابیه به صورت الکترونیک انجام شد و نتایج انتخابات به تایید شورای نگهبان رسید و نامزدهای منتخب هم‌اکنون در مجلس شورای اسلامی حضور دارند. » وی اضافه کرد: «بنابراین با وجود حکم تبصره ٧ ماده ٩ قانون انتخابات، شورای نگهبان نیز با اصل برگزاری انتخابات الکترونیکی مخالفتی ندارد. » قائم مقام وزیر کشور ادامه داد: «بنابراین خبر خبرگزاری صدا و سیما مبنی بر منتفی شدن انتخابات الکترونیکی مجلس دهم تکذیب می‌شود. » البته منتفی نشدن کامل برگزاری انتخابات الکترونیک، آن‌طور که سخنگوی وزارت کشور به آن اشاره کرده است، در میان سخنان نمایندگان مجلس هم رد پایی داشت. جایی که محمد حسین فرهنگی به عنوان پیشنهاد‌دهنده حذف کل بخش مربوط به انتخابات الکترونیک از طرح اصلاح قانون انتخابات خطاب به نمایندگان گفت که «بدون شک برای هرگونه هماهنگی با وزارت کشور حکم وجود دارد؛ بدان معنا که وزارت کشور می‌تواند هر تفاهمی و هر روش نوینی را طبق قانون موجود پیاده کند و اینکه ما وارد جزییات شده‌ایم و مواردی را که بیشتر جنبه اصلاح آیین‌نامه دارد را بررسی می‌کنیم ممکن است باعث ابهام و ایراد جدید شود. » این از یک سو به معنای همان چیزی است که حسینعلی امیری به آن اشاره کرده و از سوی دیگر به معنای کنار کشیدن پای مجلس از اختلاف وزارت کشور و شورای نگهبان بر سر برگزاری الکترونیک انتخابات.