آلمان بین دو راهی؛ روحانی یا ملک‌سلمان

دی ولت آلمان نوشت: خاورمیانه در آتش (بحران) می سوزد و برلین در این باره به فکر فرو می رود: عربستان، شریک قدیمی پس از اعدام های جمعی در ابتدای سال میلادی آماج انتقادها قرار گرفته است - همچنین به این خاطر که (آلمان) انتظار تجارت جدیدتر و بیشتری را با ایران دارد.

به گزارش پایگاه خبری «تیک»، همه در عربستان بی صبرانه انتظار روز ٣ فوریه را می کشند: در آن روز جشنواره الجنادریه آغاز می شود. به مدت سه هفته، بزرگترین جشنواره فرهنگی منطقه با مسابقات دیدنی و جذاب شتردوانی و نمایش های با شکوه شاهین ها، زیبایی خاص و ناب بیابان را به نمایش می گذارد. در محوطه ای به مساحت یک و نیم کیلومتر مربع تمام استان های عربستان با صرف مبالغ هنگفتی بازسازی شده و همچنین یک جاده با خانه های چوبی و سنگی آلمانی و یک دروازه شهری بر اساس الگوی قرون وسطی و یک خندق نیز ساخته می شود. زیرا علاوه بر سه میلیون بازدید کننده داخلی، حضور میهمانی از آلمان نیز انتظار می رود : وزیر امور خارجه فرانک والتر اشتاین مایر (عضو حزب سوسیال دمکرات SPD).

این دورانی بسیار حساس برای دیپلمات ارشد آلمان است. زیرا این حکومت سلطنتی استبدادی در اوایل سال جاری ٤٧ نفر را اعدام کرد، اعدامی که طی دو دهه گذشته سابقه نداشت. اقدامی بی رحمانه که می تواند خاورمیانه را غرق در هرج و مرج کند. رژیم سنی نه تنها تعدادی از تروریست ها، بلکه روحانی شیعه نمر باقر النمر را نیز اعدام کرد.

در ایران، روز بعد (از اعدام ها) مردم خشمگین در تهران به سفارت عربستان سعودی یورش بردند. عربستان سعودی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد و گفته می شود سفارت ایران در کشور همسایه، یمن را بمباران کرده است. بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد اظهار داشت شواهد و اطلاعاتی در مورد استفاده از بمب های خوشه ای در یمن به دست آورده که می تواند به عنوان جنایت جنگی در نظر گرفته شود.

با توجه به این وضعیت، قرار است وزیر امور خارجه آلمان با ملک سلمان از یک جشنواره بیابانی بازدید کند؟ وزارت امور خارجه هیچ چیزی را تأیید نکرده، اما سفیر آلمان در ریاض از ماه دسامبر خبر این سفر را داده بود. اشتاین مایر سفر خود را انجام خواهد داد. این امر باعث ناخشنودی شرکای ائتلاف حزبی شده است: آرمین لاشت، معاون رهبر حزب دمکرات مسیحی آلمان (CDU) می گوید: "با در نظر گرفتن اعدام های جمعی روزهای اخیر، برای وزیر خارجه آلمان مناسب و شایسته نیست که خوشحال و خندان با رژیم ریاض در جشنواره بیابانی شرکت کرده و جشن بگیرد. گروه شبه نظامی و ستیزه جوی "دولت اسلامی" تنها می توانست با پشتیبانی عربستان سعودی در سوریه گسترش و اعمال نفوذ کند".

همچنین نوربرت روتگن، رئیس کمیته امور خارجی در مجلس فدرال، (عضو حزب دمکرات مسیحی CDU) نیز از این سفر از پیش برنامه ریزی شده انتقاد کرد: "به نظر من، با توجه به اعدام های جمعی اخیر، شرکت در یک جشنواره فرهنگی نامناسب و ناشایست است. در عین حال گفت و گو با ریاض ضروری می باشد. در اینجا باید برای ایجاد موازنه بین دو کشور رقیب تجربه اروپایی را به کار گرفته و همچنین متوجه باشیم که عربستان سعودی چگونه امنیت خود را از داخل و خارج در معرض تهدید می بیند.

مخالفان نیز با این سخن موافق هستند: امید نوری پور، سخنگوی سیاست خارجی حزب سبز می گوید: "به رغم ضرورت همکاری با عربستان سعودی، اشتباه است اگر در پاسخ به اعدام های جمعی با وعده عادی بودن مناسبات در سایه شرکت در یک جشنواره فرهنگی به این کشور سلطنتی پاداش داده شود. بنا بر این اشتاین مایر باید سفر خود به جشنواره الجنادریه را لغو کند". همچنین دیتمار بارتش، رئیس حزب چپ، نیز ابراز تأسف کرد: "این غیر قابل قبول است که وزیر امور خارجه در این موقعیت به عربستان سعودی سفر کند. این کشور سلطنتی یک وضعیت بسیار خطرناک در منطقه را به

گونه ای غیرمسئولانه تشدید کرده است. واکنش مناسب و درست، لغو این سفر می باشد".

کشور کوچک سبز (اشاره به بادن - وورتمبرگ) به شدت درگیر است

در وزارت امور خارجه از موضع دفاعی استدلال می شود. گفته شده، این جشنواره معیار پیشرفت اجتماعی تلقی گردیده و یکی از معدود فرصت های ممکن برای ارتباط مستقیم با مردم است. بدین منظور پول دریافت شده است: دیپلمات ها برای مبلغ ٢,٥ میلیون یورو به منظور ساخت و بهره برداری از "غرفه آلمان" برنامه ریزی کرده اند، همچنین باید مبالغ بیشتری را به خاطر شرکت هایی مانند ایرباس، هرنکنشت یا فولکس واگن که در آنجا کالاها و خدمات خود را ارئه خواهند داد، در نظر گرفت.

همچنین تنها ایالت آلمان که (رئیس دولت محلی ) از حزب سبز داشته نیز یعنی بادن - وورتمبرگ، حضور پررنگی در این جشنواره دارد. وزارت اقتصاد آن ایالت مبلغ ٥٠ هزار یورو برای حضور خود در جشنواره بیابانی که برگزار کننده رسمی آن گارد ملی عربستان بوده، سرمایه گذاری کرده است. در سال ٢٠١١، این یگان نیروهای ویژه با تانک های خود بهار عربی را در کشور همسایه بحرین سرکوب کردند. انستیتو گوته آلمان تعدادی از خوانندگان سبک هیپ هاپ و گروه های رقص باواریایی را برای برنامه های فرهنگی غرفه آلمان به عربستان اعزام می کند. اما سعودی ها نیز یک برنامه فرهنگی بسیار ویژه ترتیب داده اند: در سال ٢٠١٤ شاهزاده چارلز ولیعهد انگلیس نیز از این جشنواره بیابانی بازدید کرد. این شاهزاده انگلیسی "دشداشه"، به سر گذاشت و همراه با اعضای خانواده سلطنتی و مقامات ارشد سرویس های اطلاعاتی در برنامه رقص سنتی شمشیر شرکت کرد.

انتظار نمی رود اشتاین مایر طی این سفر چنین لباس هایی را بپوشد و برقصد. اما در عین حال نمی خواهد رفتاری توهین آمیز در قبال عربستان سعودی از خود بروز دهد زیرا عربستان سعودی برای پایان دادن به جنگ داخلی سوریه مورد نیاز است. چهارشنبه این هفته، شورشیانی که می خواهند علیه دیکتاتور اسد و "دولت اسلامی" مبارزه کنند، با یکدیگر در ریاض دیدار خواهند کرد.

اشتاین مایر یکی از معماران توافق با ایران است

وزیر امور خارجه آلمان به طور قطع در زمانبندی سفر خود با بدشانسی روبرو شده است. سفر وی در اصل برای سال ٢٠١٥ برنامه ریزی شده بود. اما در آن زمان ملک عبدالله که هر از گاهی درباره ایجاد گشایش در کشور خود صحبت می کرد، از دنیا رفت. این جشنواره - و در نتیجه نیز حضور آلمانی ها - به تعویق افتاد. اما در حال حاضر یک حاکم جدید زمام امور را به دست گرفته: ملک سلمان ٨٠ ساله و پسرش، محمد بن سلمان، ٣٠ ساله، قدرت خود را با به راه انداختن جنگ و اقدامات سرکوبگرانه در داخل تحکیم و تثبیت می کنند.

اعدام جمعی اخیر در عربستان ممکن است نقطه اوج رویدادی موقتی باشد: حتی برادرزاده نمر باقر النمر نیز محکوم به مرگ شده، زیرا او سال ٢٠١٢ در سن ١٧ سالگی در تظاهرات شرکت کرد. اشتاین مایر تلاش می کند با کار کردن بر روی عربستان در پشت صحنه، از این اعدام جلوگیری کند. وزیر

امور خارجه آلمان معتقد است هر گونه تلاش برای اعمال فشار علنی، نتیجه ای عکس خواهد داشت، همانند مورد رائف بدوی، وبلاگ نویس سعودی البته برخی در برلین، از جمله یواخیم گاوک رئیس جمهور فدرال، دید متفاوتی نسبت به این موضوع دارند. دیوید گیل، رئیس دفتر وی در ژانویه ٢٠١٥ نامه ای به سفیر عربستان سعودی نوشت که در آن از اجرای حکم شلاق بدوی ابراز ناخشنودی کرده بود.

انتقاد شدید کنونی از سفر برنامه ریزی شده اشتاین مایر دارای جنبه های متناقضی است: تا کنون این وزیر امور خارجه به هیچ عنوان دوست ویژه عربستان خوانده نمی شد. بر عکس، این عضو حزب سوسیال دمکرات به عنوان یکی از معماران توافق با ایران به شمار می رفت، توافقی که عربستان سعودی مقاومت شدیدی علیه آن انجام داد. با این توافق، تحریم های اقتصادی علیه دولت روحانیون لغو خواهند شد، البته در صورتی که آنها دیگر برای دستیابی به سلاح های هسته ای تلاش نکنند.

حزب چپ و حزب سبز از مدت ها پیش از همکاری آلمان با ریاض انتقاد کرده اند، به خصوص درباره فروش جنگ افزار یه این کشور. زیگمار گابریل، رئیس حزب سوسیال دمکرات (SPD) به عنوان وزیر اقتصاد، صادرات مهم اسلحه را متوقف ساخت. اما چرا دقیقاً اکنون در گروه منتقدان اتحاد و اتفاق نظر ایجاد شده است؟ریاض تا چه اندازه قابل پیش بینی است؟

هر چه باشد، این آنگلا مرکل بود که زمانی از عربستان سعودی به عنوان یک "شریک راهبردی" و "لنگر ثبات" در منطقه یاد کرد. در آن زمان، فروش تسلیحات افزایش یافت و شورای امنیت فدرال حتی طی در (جلسه ای در پشت درهای بسته) به طور رسمی ارسال یک محموله تانک های زرهی را تأیید کرد. در سال ٢٠١٠ مرکل با شخصیت های برجسته اقتصادی به چندین کشور حاشیه خلیج [فارس] سفر کرد و در کاخ ملک عبدالله در مقابل اکواریومی که در آن یک کوسه شنا می کرد، با وی به صرف غذا مشغول شد. در سال ٢٠٠٩، یک توافقنامه "همکاری استراتژیک در بخش امنیتی" امضا شد: نیروهای مرزبانی عربستان از آن زمان تا کنون از سوی پلیس فدرال آلمان آموزش داده می شوند.

پیتر رامزاور (حزب سوسیال مسیحی CSU)، وزیر سابق حمل و نقل دولت مرکل، پس از ترک کابینه پست ریاست یک اتحادیه تجاری عربی - آلمانی مشکوک را پذیرفت. این اقدام از سوی سازمان های یهودی مورد انتقاد قرار گرفت، آنها اسنادی ارائه دادند که ثابت می کرد این شرکت با اسرائیل وارد تجارت نخواهد شد. رامزاور در این باره حاضر به اظهار نظر نشد.

اما اکنون روند و مسیر تغییر کرده است: حتی سیاستمداران عضو حزب سوسیال مسیحی همانند هانس پیتر اول می گویند: "در گذشته" عربستان سعودی به طور قطع یک "عامل ثبات" بود، اما در حال حاضر باید در این باره " بازنگری " کرد. مایکل فوچس معاون رئیس گروه پارلمانی حزب دمکرات مسیحی (CDU)، می گوید: "با در نظر گرفتن اهمیت جایگاه های شغلی در آلمان، من در اصل مخالف صادرات اسلحه نیستم".

اما در مورد عربستان سعودی، تحولات اخیر فرد را به احتیاط هر چه بیشتر دعوت می کنند! فوکس از خود می پرسد، تا چه اندازه ریاض هنوز قابل پیش بینی است: "اعدام یک روحانی شیعه با این وضعیت نوعی وحشی گری می باشد". سرویس اطلاعاتی فدرال با بدبینی درباره وضعیت کشور سلطنتی عربستان سعودی نظر داده و با تصویب صدر اعظم فدرال، این نظر خود را علنی کرده است. بخش اقتصادی پیش از دیگران عکس العمل نشان داد: شرکت های بزرگ و متوسط به اندازه ای مشتاق تجارت با ایران هستند که مرکل در محفلی خودمانی شکایت کرد به نظر می رسد دشمنی روحانیون با اسرائیل برای هیچ کس مهم و قابل توجه نیست.

کابوس عربستان سعودی قابل تصور است

همچنین یورگن هارت، سخنگوی سیاست خارجی فراکسیون پارلمانی حزب سوسیال دمکرات، نقش ریاض و تهران را بازتعریف کرد: "در گذشته، ما از عربستان سعودی به عنوان شریک راهبردی خود صحبت می کردیم، اما برای دستیابی به صلح در خاورمیانه ،ایران و عربستان سعودی به یک اندازه مهم هستند".

در نتیجه، اتحادیه احزاب متحد مسیحی از خط مشی حزب سوسیال دمکرات پیروی می کند. رولف موتزنیش، سخنگوی سیاست خارجی فراکسیون حزب سوسیال دموکرات آلمان در این باره گفت: "عربستان سعودی، همانند ایران، یک بازیگر مهم در منطقه می باشد. من خوشحال هستم که هم اکنون در اتحادیه احزاب متحد مسیحی نیز تغییر نگرشی درباره عربستان سعودی ایجاد شده است".

زمان ظهور موازنه جدید در روابط در خاورمیانه چندان بد نیست: طی چند هفته آینده، ایران به احتمال زیاد شرایط تعلیق تحریم ها را برآورده و تکمیل خواهد کرد. دولت فدرال آماده است: در ماه ژوئیه معاون صدر اعظم گابریل با یک هیأت نمایندگی اقتصادی به عنوان اولین بازدیدکنندگان غربی پس از توافق هسته ای به تهران پرواز کرد. حتی بدترین کابوس های عربستان سعودی نیز اکنون قابل تصور می باشد: عبور روحانی، رئیس جمهور ایران از روی فرش قرمز دفتر صدر اعظم در برلین. البته هنوز مدتی تا مشاهده این امر مانده است: تا کنون برای سفر ایرانیان به برلین هیچ برنامه ریزی انجام نشده است؛ درست همانند سفر دوباره صدراعظم به خلیج [ فارس] سعودی.