آثار درخشان برجام هستهای بر صنعت نفت
بعد از اعمال شدید تحریم‌ها در سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ هیچ گونه سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز ایران صورت نگرفت و در سال ۲۰۱۵ میزان آن اندک بود.
« آثار درخشان برجام بر صنعت نفت » عنوان یادداشت روز روزنامه ایران به قلم دکتر منصور معظمی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
بعد از شدت گرفتن تحریم‌ها از سال ۹۰ به بعد، اقتصاد ایران و به دنبال آن صنایع کشور دچار چالش‌های جدی شدند. در بین صنایع مختلف، صنعت نفت به دلیل کاهش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و در پی آن کند شدن ظرفیت تولید نفت و گاز، با بحران‌هایی روبه‌رو شد که این امر موجب تضعیف جایگاه ایران در بازار جهانی انرژی گشت. آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد که در بازه زمانی و بعد از تحریم (ژانویه ۲۰۱۱ تا مه ۲۰۱۴) روند واردات نفت کشورهای چین، ژاپن، هند، ترکیه، کره جنوبی که از خریداران سنتی نفت ایران بودند، نسبت به سال قبل تقریباً نصف شد. چراکه تشدید تحریم‌ها از سال ۲۰۱۲ محدودیتهایی را برای خرید و انتقال نفت و گاز به اروپا به وجود آورد که بخش نفت ایران را بشدت تحت تأثیر قرار داد و در عرض یک سال صادرات نفت ایران از ۸/۲ میلیون بشکه در روز در جولای ۲۰۱۱، به زیر یک میلیون بشکه در جولای ۲۰۱۲ کاهش شدید یافت. نیمی از کاهش صادرات نفت ایران از منع شرکت‌های اروپایی از واردات نفت ایران بود و نیمی دیگر نیز کاهش خرید کشورهای آسیایی را شامل می‌شد. همچنین ممنوعیت شرکت‌های اروپایی از بیمه محموله‌های نفتی ایران مانع از فروش نفت خام ایران به همه مشتریان خود شد. بنابراین با تشدید تحریم‌ها، تولید و صادرات نفت باکاهش جدی روبه‌رو شد.
از طرف دیگر جریان سرمایه‌گذاری خارجی به ایران نیز در اثر اعمال تحریم‌ها کاهش شدیدی یافت. به طوری که قبل از سال ۲۰۱۱ سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران به طور متوسط، در حدود ۴ میلیارد دلار در سال بود که صنعت و نفت و گاز سهم زیادی از سرمایه‌گذاری خارجی را به خود اختصاص می‌داد. بعد از اعمال شدید تحریم‌ها در سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ هیچ گونه سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز ایران صورت نگرفت و در سال ۲۰۱۵ میزان آن اندک بود. بنابراین یکی دیگر از دلایل کاهش تولید نفت ایران، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی بعد از شدت گرفتن تحریم‌ها بود. با توجه به اینکه اقتصاد ایران وابستگی زیادی به نفت دارد و بخش عمده‌ای از صادرات نیز مربوط به نفت است، بدیهی است که تحریم‌ها هم بر اقتصاد کشور و هم بر صنعت نفت تأثیر گذاشته است. هر چند که تأثیر مثبت تحریم بر صنایع از بعد خودکفایی صنایع مطرح است، اما تأثیر منفی آن نیز بر صنایع و بخصوص صنعت نفت کاملاً مشهود است. لذا اثرات برداشتن تحریم و اجرای برجام از کانال‌های مختلف می‌تواند بر اقتصاد و صنعت نفت تأثیر‌گذار باشد. از منظر برونو ورسیلز، اقتصاد دان صندوق بین‌المللی پول با برداشته شدن تحریم‌ها ایران از نقش مهمتری در اقتصاد جهان برخوردار می‌شود. خوشبختانه از سال ۲۰۱۴ صادرات نفت ایران به کشورهای غیر از اتحادیه اروپا بهبود یافته و کشورهایی نیز حاضر به پوشش بیمه شدند. برخی از کشورهای آسیایی نیز تضمین مستقل برای کشتی‌های حامل نفت و میعانات گازی ایران را صادر کردند.
بعد از ۲ آوریل ۲۰۱۵ که چارچوب توافقنامه هستهای مورد قبول طرفین قرار گرفت، شرکت‌های چند ملیتی و بین‌المللی علاقه‌مندی خود را به سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز اعلام کردند. طبق اعلام مقامات ایران نیاز صنعت نفت به سرمایه‌گذاری تا سال ۲۰۲۰ به میزان ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد دلار است و حوزه گازی پارس جنوبی به به تنهایی به ۳۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد. بانک جهانی نیز برآورد کرده است که پس از اجرای برجام ایران به میزان ۲/۳ -۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی است تا به رشد ۵/۵ درصد در سال ۲۰۱۷ برسد.
با توجه به اینکه راهبرد اقتصاد مقاومتی تکیه بر توانمندی‌های داخلی است و نفت یکی از مؤلفه‌های اقتصاد است، برجام فرصتی ایجاد می‌کند تا با استفاده از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های درونی صنعت نفت به اهداف اقتصاد مقاومتی نزدیک شویم. این مهم بدین صورت تحقق می‌یابد که اقتصاد مقاومتی که تکیه بر اقتصاد دانش بنیان دارد، باید درون زا و برون نگر باشد. بدین معنا که ظرفیت‌های داخلی خود را قبول و باور کرده، از پتانسیل‌ها و فرصت‌های داخلی استفاده کند و روی آن سرمایه‌گذاری نماید. همچنین لازمه برون نگر بودن آن است که باور کند که دنیای اقتصاد محدود به مرزهای جغرافیایی ایران نیست. برجام این فرصت را برای صنعت نفت ایجاد می‌کند تا به این هدف اقتصاد مقاومتی نزدیک شود. در واقع برجام فرصتی است برای اینکه اقتصاد ایران با اقتصاد جهان پیوند بخورد و حتی ایران برای رقابت با اقتصادهای برتر جهانی آماده شود.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
